وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسى مەملەكەت ەكونوميكاسىن ءوندىرىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدە ەداۋىر جۇمىستار اتقارۋدا, ءسويتىپ بارلىق وڭدەۋشى وندىرىستەردى, وتىن-ەنەرگەتيكالىق, كولىك-لوگيستيكالىق, ەكونوميكا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوندىرۋشى سەكتورلارىن دامىتۋعا جاردەمىن تيگىزۋدە.
فورۋمنىڭ بەتاشار باسقوسۋىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن پرەزيدەنت كومەكشىسى ماۋلەن اشىمباەۆ وقىپ بەردى. پرەزيدەنت حاتىندا جىلدان جىلعا قارقىندى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ وتاندىق ەكونوميكاعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعى ايتىلا كەلە, فورۋم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەگەنى جازىلعان.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ باسقارما توراعاسى مەيرام پشەمباەۆ جىلما-جىل ءوتىپ كەلە جاتقان ءداستۇرلى باسقوسۋدىڭ مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ناقتى ديالوگ الاڭىنا اينالعانىن اتاپ كورسەتتى. بۇل جولى دا فورۋم بارىسىندا الەمدىك ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى ەڭ سوڭعى ۇردىستەر مەن اعىمدارعا نازار اۋدارىلماق. بيىلعى فورۋم «ماشينا جاساۋ – قازاقستاندى يندۋستريالاندىرۋ درايۆەرى!» ۇرانىمەن وتپەك.
فورۋمدا زامان تالابىنا ساي سالانى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارى, يمپورت الماستىرۋ, ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋ, جاس مامانداردىڭ ىنتاسىن ارتتىرۋ, تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا جاڭا تاسىلدەردى تالقىلاۋ سياقتى ماڭىزدى جانە وزەكتى تاقىرىپتار تالقىلانۋدا. فورۋمعا گەرمانيا, اقش, جاپونيا, يتاليا, چەحيا, رەسەي, قىتاي, جالپى الەمنىڭ 20-دان استام ەلىنەن شەتەلدىك كومپانيالار مەن ۇيىمدار وكىلدەرى قاتىسىپ جاتقاندىقتان وتاندىق كاسىپورىندار مەن كاسىپكەرلەرگە شەتەلگە شىقپاي-اق وسى جەردىڭ وزىندە شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, كەلىسىمدەر جاساسۋدىڭ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر.
فورۋمدا سويلەگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى جەڭىس قاسىمبەك سوڭعى جىلدارى ماشينا جاساۋ سالاسى جاڭا ەكونوميكالىق جاعدايلارعا جەدەل بەيىمدەلىپ, تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ كورسەتتى.
يندۋستريالاندىرۋ جىلدارى ماشينا جاساۋ جانە مەتالل وڭدەۋ سالاسىندا 130 جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ, 14 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ونەركاسىبىنىڭ جالپى ءوسىمى 4,1 پايىزدى قۇراعاندا, ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ ءوسىمى 14,1 پايىز بولدى. سالا بويىنشا 1,1 ترلن تەڭگەنىڭ ونىمدەرى ءوندىرىلىپ, تاريحي رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزىلدى. 2019 جىلدىڭ جەتى ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ ءوسىم كولەمى ودان دا جوعارىلاپ 18 پايىزدى قۇرادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىتايعا جاساعان ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدىڭ «سارىارقااۆتوپروم» كومپانياسى رەسەيگە جانە باسقا دا ەلدەرگە كولىك ەكسپورتتاۋعا نەگىزدەلگەن ءىرى كەلىسىمگە قول جەتكىزدى. مۇنىڭ الدىندا رەسەيدىڭ «كاماز» كاسىپورنىمەن بىرگە ەلىمىزدەگى جۇك كولىكتەرىن شىعارۋدى دامىتىپ, كورشى ەلدەرگە ەكسپورتتاۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعان بولاتىن.
جالپى ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋعا ەل ۇكىمەتىنىڭ جاساپ جاتقان قامقورلىعى دا از ەمەس. قازاقستان ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا 500 ملرد تەڭگە بولىنسە, ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ بۇدان الار ۇلەسى قوماقتى.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى رومان سكليار پرەمەر-ءمينيستردىڭ 2019 جىلعى 26 ماۋسىمداعى وكىمىمەن ەلىمىزدەگى ماشينا جاساۋدى دامىتۋدىڭ 2019-2024 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى بەكىتىلگەنىن ايتتى. جول كارتاسىن جۇزەگە اسىرۋ جولدارى وسى فورۋم اياسىندا تالقىلانباق.
جالپى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن پايداسى زور. مۇنداعى 1 جۇمىس ورنى ونىمەن ارالاس سالالار بويىنشا 6-7 جۇمىس ورنىن قۇرۋعا اسەر ەتەدى.
ەلىمىزدە سالا بويىنشا وسى ۋاقىتقا دەيىن 114 جوبا ىسكە قوسىلدى. ءسويتىپ قازاقستاندا اۆتوكولىكتەر مەن ماشينالاردىڭ 167 مودەلى جاسالاتىن جانە قۇراستىرىلاتىن بولدى. جالپى ونەركاسىپتەگى اۆتوونەركاسىپ سالاسىنىڭ ۇلەسى 19 پايىزعا جەتتى. ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينالار جاساۋ, مۇناي-گاز ماشيناسى, اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋ, وندىرىستەرگە ارناپ ءتۇرلى قۇرال-جابدىقتار شىعارۋ ءىسى دە قارقىن الىپ, بۇل ونىمدەردىڭ ءبىرازى ەكسپورتقا باعىتتالۋدا.
باسقوسۋدا ءسوز العان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ونەركاسىپ جانە اگروونەركاسىپتىك كەشەن جونىندەگى ءمينيسترى الەكساندر سۋببوتين وتكەن جىلى ەۋرازيالىق وداق ەلدەرى اراسىندا قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسى دامۋ قارقىنى جاعىنان بارىنەن دە وزىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەنىن, وداق بويىنشا تاۋارلار الماسۋ ىسىنە بەلسەنە قاتىسا باستاعانىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ايتۋى بويىنشا قازىردىڭ وزىندە وسى ۇدەرىسكە قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ 90 كاسىپورنى ۇلەس قوسۋدا.
سالا بويىنشا ەلىمىزدە وزىندىك ورنى بار الماتى اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ باس ديرەكتورى جەتپىسباي ەدىگەنوۆ بۇل سالادا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقانىنا 47 جىل بولعانىن ايتىپ ءوتتى. پروكات قۇرال-جابدىقتارىن, سىمداۋ ورناعىن شىعاراتىن زاۋىت ونىمدەرىن كوبىنەسە رەسەيلىك كاسىپورىندار تۇتىنادى. زاۋىتتىڭ ءبىر پروبلەماسى ونىمدەرگە ارناپ قاپتامالار شىعارۋ ەدى. ارينە بۇل – قوسالقى جۇمىس. ەندى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ جول كارتاسى ازىرلەنۋىنە بايلانىستى بۇل جۇمىستى باسقا ۇيىمدار اتقارا الاتىنىن ايتقان ج.ەدىگەنوۆ وعان قۋاناتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاريفتەرىن رەتتەۋ ماسەلەسىندە دە ۇكىمەت كومەگىن ايقىن سەزىنە باستادى. ويتكەنى زاۋىت شىعىندارىنىڭ ەداۋىر بولىگى پايدالانىلاتىن ەلەكتر قۋاتىنا جۇمسالاتىن.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الىشەر پىرمەتوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قورداعى وزدەرىنە قاجەتتى زاتتار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋداعى جاڭالىقتارمەن تانىستىردى. قوردىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىسى تامىر-تانىستىق پەن جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالىپ وتىر. ارينە 2 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن قور تاپسىرىستارىنداعى ادالدىقتىڭ ماشينا جاساۋشىلار عانا ەمەس, بۇكىل كاسىپكەرلەر ءۇشىن ماڭىزى زور.
ەلىمىزدەگى تاعى دا وسىنداي ءبىر ۇلكەن تاپسىرىس بەرۋشى «تەڭىزشەۆرويل» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇرات مۇقاشەۆ وتاندىق كاسىپورىنداردان 40 ءتۇرلى ونىمدەردى ساتىپ الاتىن الىپ كومپانياعا ءدال قازىر كراندار مەن جوعارى قىسىمدى سورعىلار قاجەت ەكەنىن ايتتى. قازىر كومپانيا 70-تەن استام قازاقستاندىق كاسىپورىندارمەن جۇمىس ىستەۋدە. ولاردىڭ اربىرىمەن جەكە كەلىسىمدەر جاسالعان.
«تەڭىزشەۆرويل» جشس وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋعا, ولاردىڭ ونىمدەرىن ساتىپ الۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى.
بۇل جونىندە باعدارلامالارى دا بار. باعدارلاما وتاندىق تاپسىرىس ورىنداۋشىلاردى حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعا الاتىنداي جاعدايعا جەتكىزۋدى, ولاردى تالاپقا ساي جاڭا ونىمدەر وندىرۋگە جەتەلەۋدى كوزدەيدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە بۇرىن تومەنگى قىسىمدى سورعى شىعاراتىن قازاقستاندىق كاسىپورىن قازىر جوعارعى قىسىمدى سورعى شىعارۋعا قول جەتكىزدى.
م.مۇقاشەۆ وسى فورۋمنىڭ كورمە زالدارىندا «تەڭىزشەۆرويل» جشس-ءىنىڭ ارناۋلى ماماندارى جۇمىس ىستەپ, ۇسىنىلعان زاتتارمەن تانىسىپ جۇرگەندىگىن ايتتى. كوڭىلدەن شىققان ونىمدەر بولسا, ساتىپ الۋ ماسەلەسى قاراستىرىلماق.
