ال بيىلعى جىلدىڭ باسىندا وتكەن داۆوس ەكونوميكالىق فورۋمىندا جۇمىس كۇندەرىنىڭ سانىن جاپپاي قىسقارتۋ تۋرالى ايتىلا باستاعان ەدى – ساراپشىلار ونىڭ ءتيىمدى تۇستارىن – ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنىڭ كوتەرىلىپ, جۇمىس ساپاسىنىڭ ارتاتىنىن جەتكىزدى. نەگىزى بۇل ۇسىنىسقا بۇۇ حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى دا قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ, مەملەكەتتەرگە ەنگىزۋدى ۇسىنىس رەتىندە ايتتى.
ارينە تالاپ بىرەۋ – جۇمىس كۇنى ءتورت, مەيلى ءۇش كۇنگە دەيىن قىسقارتىلسا دا, ول ادامنىڭ ەڭبەكاقى كولەمىنە تەرىس اسەرىن تيگىزبەۋى ءتيىس. ءبىز دە بۇل تاقىرىپتان قالىس قالماي, ەلىمىزگە بەلگىلى قۇقىقتانۋشى مەن دارىگەرلەردىڭ بىرقاتارىنىڭ پىكىرىن جازىپ الدىق.
قۇقىقتىق كەدەرگى جوق
وسى تاجىريبەنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بەلسەنە ەنگىزىلۋىن ۇدايى جاقتاپ, ۇنەمى كوتەرىپ كەلە جاتقان تانىمال قۇقىق قورعاۋشى جانگەلدى سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, جۇمىس كۇندەرىن قىسقارتۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرا تۇسەدى.
– بىزدە جۇمىستان بارىنشا تيتىقتاپ, شارشاعان ادام قالاۋىنشا دەمالىپ, جۇمىسىنا قارقىنمەن كىرىسەر ەدى. قازىر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ەڭبەكتىڭ تۇرالاپ قالۋىنا دا ەڭبەك كۇشىنىڭ تومەندىگى اسەر ەتىپ وتىرعانى انىق. ماسەلەن, يزرايلدە جۇمىس اپتاسى التى كۇندىك. مۇنىڭ نە قاتىسى بار دەرسىز؟ سول ەل حالقىنىڭ تۇرمىسى جاقسارا ءتۇستى مە؟ ەشقانداي وزگەرىس جوق, – دەيدى ج.سۇلەيمەنوۆ.
قۇقىقتانۋشى ەگەر ادامعا قاجەتتى ۇڭگىردى بەس ساعاتتا قازۋ تاپسىرسا, ول ورنى ورىندايدى. ال ون ءۇش ساعاتتا قازۋ قاجەت بولسا دا, سول ۇڭگىردى ويادى.
جوعارىدا اتالعان داۆوس فورمۋمىنان كەيىن Henley Business School باستاماسىمەن بريتاندىق 250 كومپانيانىڭ اراسىندا جۇمىس اپتاسىنداعى كۇندەرىن سانىن ازايتۋعا بايلانىستى سۇراۋلار, تالداۋلار جۇرگىزە باستاعان.
Independent وسى ورايدا ءبىرشاما ۋاقىتتان سول كومپانيالاردا جاڭا جۇمىس كەستەسىن ەنگىزىپ كورگەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 60 پايىزدان استامى سىناقتىڭ وڭ اسەرى بولعانىن جانە جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك قابىلەتىنىڭ ساقتالىپ قالعانىن اتاپ وتكەن.
«تورتكۇندىكتىڭ» نە قۇپياسى بار؟
بىرىنشىدەن. جۇمىسكەرلەردىڭ ەموتسيونالدىق جاعدايى تۇزەلەدى. كاسىپورىنداردىڭ 78 پايىزىندا جۇمىسشىلاردىڭ بۇرىنعىدان دا باقىتتىراق, 70 پايىزىندا كۇيزەلىستەرگە توزىمدىرەك بولا تۇسكەنىن, ال 62 پايىزىندا جۇمىستا وتىرىپ اۋىرعان ادامدار قاتارى ازايىپ كەتكەنىن مالىمدەگەن.
ەكىنشىدەن. ەكولوگيا تازارا ءتۇستى. جۇمىس كەستەسىنىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى جۇمىس ورنى مەن كەڭسەلەرىنە بارۋدى ازايتقاننان, قورشاعان ورتاعا اۆتوكولىك قۇرالدارىنان كەلەتىن قالدىقتار دا ازايدى.
ۇشىنشىدەن. شىعىنداردى ۇنەمدەۋ. قوسىمشا جۇمىس كۇنىنىڭ پايدالى قازبا وندىرۋشىلەر, كولىك جانە كولىكتىك كاسىپورىندارعا قاتىسى بولۋى ءتيىس. سوندىقتان بۇل جاڭاشىلدىقتىڭ ەكونوميكالىق تۇرلاۋى دا بار.
قولىڭىزدان ەشكىم قاقپايدى
نەگىزى, الەم ەلدەرىندە 40-48 ساعاتتىق جۇمىس اپتاسىن تولىق ەنگىزىپ بولماي جاتىپ, تاعى تۇيتكىل جاساۋدىڭ دا قاجەتتىلىگى شامالى. امەريكالىق اتاقتى Ford Motor Company-دىڭ نەگىزىن قالاۋشى گەنري فوردتىڭ ۇسىنىسىمەن اپتاسىنا 40 ساعاتتىق جۇمىس ۋاقىتى ەنگىزىلە باستاعاندا, بۇل باستاماعا قارسى پىكىر بىلدىرگەندەر كوپ ەدى. قازىر الەم ەلدەرىندەگى جاعداي بىلايشا كەستەلەنەدى. ازىرگە نيدەرلاندى حالقى اپتاسىنا 29 ساعاتتاي عانا جۇمىس ىستەيدى, بۇل ۋاقىتتىڭ ءوزى اپتاسىنا تورتكە بولىنگەن. دانيا, نورۆەگيا, شۆەتسيا مەن يتاليادا, ءتىپتى قيانداعى گامبيادا دا اپتاسىنا ءتورت كۇننەن ارتىق جۇمىس ىستەمەيتىن قىزمەت ورنىن تاۋىپ الۋعا ابدەن بولادى. ونىڭ ىشىندە دانيا مەن نورۆەگياداعى جۇمىس اپتاسىنىڭ العاشقى ءتورت كۇنىندەگى جۇمىس ۋاقىتى ورتاشا 33 ساعاتقا كەلتىرىلسە, قالعانى – يكەمدەلەتىن ۋاقىت. وعان قوسا, جۇمىستان بوساتىلعان نەمەسە قىسقارتىلعان قىزمەتشىگە مەملەكەت ەكى جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەپ وتىرۋعا مىندەتتەلگەن. ال گەرمانيا, بەلگيا مەن فرانتسيانىڭ ايماقتارىندا اپتاسىنا 35 ساعاتتان اسپايتىن ەڭبەك ءتارتىبى بەكىتىلگەن. ءبىر قاراعاندا ۇقىپتى ءارى ۇعىنىقتى, ەڭبەكقور بولىپ اسپەتتەلەتىن شۆەيتساريا حالقىنىڭ دا جۇمىس اپتاسى وسى شامالاس. ال بىزبەن كورشىلەس رەسەيدىڭ ءوزى ارا-تۇرا بۇل ماسەلەنى كوتەرىپ قويعانداي كورىنەتىنىمەن, ءالى دە تۇپكىلىكتى شەشىم جوق. بۇل ارادا بىزبەن قارايلاس ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى, فيزيولوگيالىق مۇمكىندىكتەرى دا شامالاس بولعاندىقتان, ازىرگە تەك ساياسي ەرىك-جىگەر جەتپەي وتىرعانعا ۇقسايدى. قيالاي قاراساڭ, حالقىنىڭ كوبى اپتاسىنا 39 ساعاتتان كەم جۇمىس ىستەمەيتىن بريتاندىقتاردىڭ دا اسا بايىپ جاتقانى شامالى. ال كوبەسى قالىڭداۋ كورىنەتىن قىتاي ەلىندە بۇل ماسەلەگە باسقاشا كوزقاراس قالىپتاسىپ, اپتالىق جۇمىس كۇنىن ازايتۋعا ناقتى تالپىنىستار جاسالىپ كەلەدى. الايدا, بۇل ونسىز دا جاپپاي اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلى قۇرىلعىلاردىڭ بەلسەندى ەنگىزىلۋىنەن بوس قالىپ جاتقان جۇمىس ورىندارىنىڭ توقىراۋىنا اكەلمەي مە؟ بۇل دا ۇرەي.
ال ەلىمىزگە بەلگىلى دارىگەر, اكادەميك جاقسىلىق دوسقاليەۆ: «ادام دەمالعان كەزدە بىرىنشىدەن, ميىن تىنىقتىرادى. ىستەرىنە بايىپپەن قاراپ, اقىلعا سالىنادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە تىنىققان جۇمىسشى يننوۆاتسياعا ۇمتىلىپ, جاڭاشىلدىقتاردى جۇزەگە اسىرۋعا تىرىسار ەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ادامنىڭ ءومىر جاسىن ۇزارتا تۇسۋگە دە كەرەك. ارينە قوسىمشا دەمالىس تەك سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا عانا جۇمسالۋى ءتيىس», دەگەن پىكىرىن ايتتى.
تاپ قازىرگى اريفمەتيكا بويىنشا اپتاسىنا بەس جۇمىس كۇنى ءۇشىن تولەنەتىن 100 مىڭ تەڭگەنى نەلىكتەن 4 كۇنگە عانا تولەيمىن, دەگەن شونجارلىق وي تۋىنداعان بولسا, گەنري فوردتىڭ ەڭبەگىن وقۋدى ۇسىنامىز. ويتكەنى ونىڭ العاشقى باستامالارىنىڭ ءبىزدىڭ قويىن كىتابىمىزعا اينالا باستاعانىنا دا عاسىردان استى.
