بريتانيا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جاڭا جۇيە ۇلىبريتانيانىڭ «عىلىمي سۋپەردەرجاۆا» مارتەبەسىن ساقتاپ قالۋىنا مۇمكىندىك بەرمەك. جاڭا رەجىم قابىلدانسا, لوندونعا زەرتتەۋشىلەر مەن عالىمدار, ينجەنەرلەر مەن تەحنولوگيا سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرى كوشىپ كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل ءبىر جاعىنان «برەكسيتتەن» كەيىن مەملەكەتتەگى عىلىم مەن زەرتتەۋ ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنىڭ الدىن الۋ شارالارى سەكىلدى.
ۆيزانى جەڭىلدەتۋ, ولارعا جاقسى جالاقى مەن الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى عالىمداردى جۇمىسقا شاقىرۋ باسقا مەملەكەتتەردىڭ دە تاجىريبەسىندە بار. ءتىپتى, گوللاندياعا ۆيزا راسىمدەۋ كەزىندە «مەملەكەت ەكونوميكاسىنا ۇلەس قوساتىن ازاماتتار» دەگەن بولەك كاتەگوريانى تولتىرۋ ارقىلى ينۆەستورلار, عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر ۆيزانى جىلدام الا الادى. بۇل تاجىريبە ەۋروپانىڭ يسپانيا, فرانتسيا, گەرمانيا سياقتى بىرقاتار ەلىندە دە قولدانىلىپ كەلەدى. Science عىلىمي جۋرنالى جۇرگىزگەن ساۋالناما ناتيجەسىندە, عالىمداردى جاقسى ىنتالاندىراتىن مەملەكەت سولتۇستىك ەۋروپا ەكەنى بەلگىلى بولدى. ساۋالناما حالىق اراسىندا جۇرگىزىلگەن, ياعني عالىمداردى ۇكىمەت ەمەس, قاراپايىم حالىق تا جوعارى باعالايتىنىن كورسەتتى.
ال كانادا ۇكىمەتى مەملەكەتكە بيولوگ, گەنەتيك, فارماكولوگ, توكسيكولوگتاردىڭ قاجەت ەكەنىن اشىق جاريالاعان. اتالعان سالانىڭ ماماندارىنا جوعارى جالاقى تولەنەتىنىن, جاقسى عىلىمي ورتا مەن باسقا دا مۇمكىندىكتەر بەرەتىنىن اشىق ايتىپ كەلەدى. «بىلىكتى جۇمىسشى فەدەرالدى باعدارلاماسى» ارقىلى ۆيزاعا تاپسىرىس بەرىپ, عىلىمي دارەجەسى مەن زەرتتەۋلەرى تۋرالى قوسىمشا اقپاراتتى كورسەتۋ ارقىلى ۆيزانى جەدەلدەتۋ بىرنەشە جىلدان بەرى قولعا الىنعان.
شەتەلدەن عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەردى شاقىرتۋ ءبىر مەملەكەت ءۇشىن ءتيىمدى بولسا, دامۋشى مەملەكەتتەرگە ۇلكەن شىعىن. ويتكەنى ءبىر عالىمنىڭ ءبىلىم الۋى, عىلىم جولىندا قالىپتاسۋى, ءوسىپ-وركەندەۋى ۇلكەن قاراجاتتى تالاپ ەتەدى.
نەگىزىنەن, عالىمداردىڭ ءوز ەلىنەن كەتۋى ۇلىبريتانيا ءۇشىن دە تاڭسىق ەمەس. ويتكەنى ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن اعىلشىن عالىمدارى سولتۇستىك امەريكاعا قونىس اۋدارعان-دى. ال سوڭعى 50 جىلدا 3 ملن-عا جۋىق بريتانيالىق زەرتتەۋشى شەتەلگە كوشىپ كەتكەن. حالىقارالىق ميگراتسيانى زەرتتەۋ ينستيتۋتى عالىمداردىڭ ءوز ەلىنەن كوشۋى 1990-2000 جىلدار اراسىندا قالىپتى جاعدايعا اينالعانىن جازادى. بۇگىندە الەم ەلدەرى شەتەلدەگى عالىمدارىن ەلگە قايتارۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قولعا الىپ, جوعارى ايلىق تاعايىنداپ جاتىر. ماسەلەن, رەسەي فەدەراتسياسى 2015 جىلى جاڭا باعدارلامالار ناتيجەسىندە 70-كە جۋىق عالىمىن قايتارىپ الدى. حالىقارالىق ميگراتسيانى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى ميگراتسيانىڭ بۇل ءتۇرى كەلەشەكتە كۇشەيە تۇسەتىنىن بولجايدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتەر ەكونوميكالارىنداعى ايىرماشىلىق ازايمايىنشا, عالىمداردىڭ كوشۋى توقتامايدى.
