وتكەن عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا قولدان ۇيىمداستىرىلعان اشتىقتان قازاق تا ءبىر ءتىلىم نانعا زار بولىپ, باۋداي ءتۇستى. حالقىمىزدىڭ: «التىن, كۇمىس – تاس ەكەن, ارپا, بيداي – اس ەكەن» دەگەنى, باسىنان وتكەن اۋىر كۇندەردىڭ ەلەسىندەي ەستىلەدى. ال اس تورەسى – نان. ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك ءوڭىرى قازاقستاندى استىق دەرجاۆالارىنىڭ قاتارىنان كورسەتىپ وتىر. ارقا توسىندەگى تەڭىزدەي تولقىعان ەگىس القاپتارى ماقتانىشتان كوڭىلدى دە تولقىتقانداي بولادى. ەلىمىزدىڭ استىق وندىرىسىندە, جالپى ەگىن شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ قوسقان ۇلەسى ەرەسەن. جاقىندا عانا ءوزىنىڭ 90 جىلدىعىن حالىقارالىق «القاپ كۇنى» رەتىندە اتاپ وتكەن بۇل عىلىمي ورتالىق وسى كەزەڭنىڭ ىشىندە بيداي مەن باسقا دا ءداندى داقىلداردىڭ, جەم-ازىقتىق ەكپە شوپتەردىڭ 150 سۇرىبىن شىعارىپتى, كوپشىلىگىن اۋدانداستىردى. مەرەكەلى باسقوسۋعا ەلىمىزبەن قاتار كورشى رەسەيدىڭ ءار شالعايىنان سەلەكتسيونەر عالىمدار قاتىستى. 90 جىل ءبىر مەكەمە ءۇشىن از ۋاقىت ەمەس, ال وندا اتقارىلعان يگىلىكتى ىستەر ودان دا كوپ.
– قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ 90 جىلدا اتقارعان جۇمىسى ەلىمىزدىڭ استىق يندۋسترياسىنا قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس. ۇجىمداعى عالىمدار مەن سەلەكتسيونەرلەر, ديقاندار ەڭبەگىنىڭ جەمىسى تەك وبلىس ەمەس, ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى دەر ەدىم, – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ.
قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ ديرەكتورى ءدامىر قالدىباەۆ مەرەكە قوناقتارىن ەگىس القاپتارىنداعى جاڭا سۇرىپتاردى تاماشالاۋعا شاقىردى. دالادا قاتتى, جۇمساق بيدايدىڭ, مايلى داقىلداردىڭ, كوپجىلدىق جەمازىقتىق شوپتەردىڭ القاپتارى جايقالادى. ماماندار ولاردىڭ ارتىقشىلىقتارىن اڭگىمەلەپ بەردى. عىلىمي-تاجىريبە ستانساسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العان جىلداردان بەرى قاراي اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جاڭا 34 سۇرىبىن شىعارعان, سونىڭ 14-ءى سوڭعى بەس جىلعا تيەسىلى ەكەن. قارابالىق اشتس-نىڭ شىعارعان 45 سۇرىبى رەسپۋبليكا وڭىرىندە اۋدانداستىرىلدى. بىلتىر جۇمساق بيدايدىڭ «اينا» جانە «لاميس» دەپ اتالاتىن جاڭا سۇرىپتارى, قاتتى بيدايدىڭ «شاريفا», ارپانىڭ «مەديكۋم 18» جانە س ۇلىنىڭ «سۇلۋ» سۇرىبى اۋدانداستىرىلدى. عالىمدار اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى وزىندىك قۇنىنىڭ ارزانداۋى وسىمدىك اۋرۋلارىنا ءتوزىمدى جانە حيميالىق وڭدەۋدى اسا قاجەتسىنبەيتىن جاڭا سۇرىپتار شىعارۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. نەگىزى داقىلدىڭ باستى جاۋى – ءتۇرلى وسىمدىك اۋرۋلارى. مىسالى, تات اۋرۋىنان بيداي القاپتارىنىڭ ءونىمى 25-30 پايىزعا دەيىن كەميتىن. وسى ورايدا قارابالىقتىق عالىمدار بيدايدىڭ تات اۋرۋىنا ءتوزىمدى «اينا» سۇرىبىمەن ماقتانا الادى. قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, عالىم-اگرونوم, ارپا, بيداي, سۇلى داقىلدارى بىرنەشە جاڭا سۇرىپتارىنىڭ اۆتورى ۆلاديمير چۋدينوۆ مۇندا شىعارىلعان سۇرىپتاردىڭ گەندىك نەگىزىنىڭ تۇراقتىلىعى جونىنەن بالاماسى جوقتىعىن ايتتى.
– داقىل سۇرىبى ءۇش جىل تالىمباقتا ءوسىرىلىپ, سىناقتان وتەدى دە, اۋدانداستىرىلادى, سوسىن ديقاندارعا بەرىلەدى. گەندىك قورى وتە تۇراقتى سۇرىپتار وبلىس, رەسپۋبليكاعا تارايدى. ءبىزدىڭ ديقاندارعا بەرگەن سۇرىپتار تۇقىمى فۋنگيتسيدتى وڭدەۋدى قاجەت ەتپەيدى, ونى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىنە دە, سولتۇستىگىنە دە ەگۋگە جاراي بەرەدى, – دەيدى ۆ.چۋدينوۆ.
قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق ستانساسىنىڭ تويىنا كەلگەن عالىمداردىڭ لەبىزى عىلىمي ورتالىق جۇمىسىنا بەرىلگەن شىنايى باعا رەتىندە ەستىلدى.
– قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسى – جازدىق بيدايدىڭ مەككەسى, ال كۋبان – كۇزدىك داقىلداردى ءوسىرىپ, ءوندىرۋ ورتالىعى. ءبىز ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋگە, تاجىريبە الماسۋعا دايارمىز, – دەدى كراسنودار ولكەلىك عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنان كەلگەن عالىم الەكساندر بوروۆيك. ەلىمىزدەگى اگرارلىق عىلىمنىڭ درايۆەرى سانالاتىن ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-اعارتۋ ورتالىعىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ەسەنباي يسلاموۆ ەلدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋىنا قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ قوسقان ۇلەسى قوماقتى ەكەنىن, ءداندى, مايلى جانە بۇرشاق تۇقىمداس داقىلدار مەن جەم-ازىقتىق شوپتەردىڭ ول وندىرگەن جوعارى ءونىمدى سۇرىپتارى ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
مەرەكەلىك كونفەرەنتسيادا قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنداعى عالىمدار مەن سەلەكتسيونەرلەر ماراپاتتالدى.
قوستاناي وبلىسى,
قارابالىق اۋدانى
