استا-توك داستارقان, اتكوپىر دۇنيە شاشۋ, ماقتانگەرلىك پەن جالعان ماداقتى كوپىرتۋ دەگەن ءبىر قاراعاندا اركىمنىڭ ءوز قالاۋىمەن بولسىن, مەيلى. نە قىلسا دا اركىمنىڭ اسى وزىنىكى. ال انشىلەر مەن ارتىستەردىڭ نەبىر اتاقتىلارىنىڭ فونوگراممامەن كورەرمەندەردى الداي سالۋىنىڭ تۇككە تۇرعىسىز بولىپ قالعانى دا توي يەسىنىڭ تۇيسىگى دەلىك. ماسەلە, بىزدىڭشە توي قۇندىلىقتارىن قادىرلەپ-قاستەرلەۋ, ۇلتتىق ءداستۇردى ساقتاۋ جانە توي يەسىن سىيلاۋ, سونىمەن قاتار ءسوزدىڭ قۇنىن تۇسىرمەۋدە بولىپ وتىر. تازا ونەر عانا تويدىڭ ءسانى. قازىر قاي تويعا بارساڭىز دا قايتالانا بەرەتىن كورىنىستەر, ەگەر وسىعان وي جىبەرىپ قاراساق, ءبارى دە ءبىر داعدىدان اسىپ كەتە المايدى. اۋەلى توي كەش باستالادى. شاقىرىلعان قوناقتار ۋاقىتىنان كەمىندە ەكى-ءۇش ساعات كەشىگىپ كەلەدى. نەگە؟ سەبەبى قۇرمەتكە ءاتۇستى قاراۋ حالىقتىق مادەنيەتتى سىيلاماۋدا جاتىر. وسى ءبىر ماسەلە جونىندە دە اشىق ايتۋعا ءتيىسپىز. كەيدە تويعا شاقىرىلعانداردىڭ ءبىرازى تويعا كەلمەي, توي يەلەرى ىڭعايسىز جاعدايدا جۇرەدى. بىراق قازىر توي كوپ, حالىق تا ورىنسىز شاقىرىلعان تويلاردان ىعىر بولا باستادى.
سونىمەن قاتار اسابالار اراسىندا ءوزىنىڭ قاي رۋدان ەكەنىن, قاي رۋدان قىز العانىن ايتىپ ءوزىن تانىستىرۋى دا قۇپتارلىق ەمەس. ءشوپتى دە, شوڭگەنى دە ولەڭگە قوسىپ تالعامسىز, قۇرعاق سوزبەن ەلدى اۋرەلەيدى. كەيدە توي تىلەكتەرىن تىڭدايتىن دا ادام تابىلماي بارا جاتىر ما دەپ قورقاسىڭ. بۇگىنگى تويدا ءسوزدىڭ دە, ويدىڭ دا قادىرىنىڭ قاشا باستاعانى شىندىق. قازاقتىڭ توي-تومالاعىنداعى شەكتەن شىققان, اقىلعا سىيمايتىن داراقىلىق تۋرالى دا كوپتەن بەرى ايتىلىپ ءجۇر. جامبىل وبلىسىنىڭ ورتالىعى مەن اۋداندارىندا تويلار دا, تويحانالار دا كۇن سايىن كوبەيە تۇسۋدە. «توي – قۇدايدىڭ قازىناسى» نەمەسە «توي تويعا ۇلاسسىن» دەپ, باتا-تىلەك ايتىپ, تاڭدى اتىرىپ, كەشتى باتىرىپ ءجۇرمىز. ەندى تويدىڭ كوبەيۋى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنىڭ جاقسارعانىن بىلدىرە مە, الدە جالعان نامىسقا تىرىسۋشىلىقتان با؟
«توي دەسە, قۋ باس دومالايدى» دەمەكشى, قازاقتىڭ شاتتىقتان شارشاعانىن كورگەن جوقپىز. قالاي دەسەك تە, الىس-بەرىسى, بارىس-كەلىسى ۇزىلمەگەن, جىل ون ەكى اي توي جاسايتىن حالىقپىز. وسىنداي كەڭ پەيىل, دارقان بولمىستىڭ ارقاسىندا مەيرامحانالاردىڭ دا مەرەيى ارتىپ, كاسىبى ىلگەرىلەۋدە. بىراق سوڭعى جىلدارى كوپ تويلاردا داستارقان مادەنيەتى, ونەرپازدارعا دەگەن تالعام ءوستى. الايدا, تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەردىڭ كوپ ۋاقىت الۋى, اقساقالدار مەن اق جاۋلىقتى انالاردىڭ ورنىنا «ساقال بايلاعان», «ارتىستىك كيمەشەكتەر كيگەن» جاساندى جانداردىڭ باتا بەرۋى كوڭىلگە قونا قويمايدى. سونىمەن قاتار كوپسوزدىلىك تە جۇرتتى مەزى ەتەدى. كەيبىر تويلاردىڭ يەلەرى قوناقتارعا سىيلىق تاراتىپ, بايلىق جارىستىرۋ ءۇشىن جاسالعانىن كورگەندە دە كوڭىلگە كۇپتى وي كەلە بەرەدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن جىلى twitter-دەگى پاراقشاسىندا ەلىمىزدەگى توي وتكىزۋدىڭ فورماتىن جاڭارتۋ تۋرالى پىكىرتالاستاردى قولدايتىنىن, قازىرگى قازاق تويىندا قالىپتاسقان قاساڭ كوزقاراستى وزگەرتىپ, كوزبوياۋشىلىق, داڭعازالىق, ىسىراپشىلدىقتان ارىلۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن. راسىندا دا, توي وتكىزۋ مادەنيەتىن ۇلتتىق ۇلى ۇلاعاتتارعا, وزىق سالت پەن داستۇرلەرگە ساي بيىكتەتۋ ورتاق پارىزىمىز. ورىن الىپ كەلە جاتقان كەيبىر كەمشىلىكتەردى, باسقا دا ولقىلىقتاردى تۇزەتۋگە, تويداعى تالعامپازدىقتى, تاعىلىمدى ارتتىرۋعا اتسالىسۋ بارىمىزگە مىندەت. ماسەلەن, كورشى مەملەكەتتەردە توي تۋرالى زاڭدار نەمەسە جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردا ەرەجەلەر قابىلدانعان. بىزدە دە وسى ماسەلەنى ويلاستىرعان ابزال دەپ ويلايمىن. گازەتتەر مەن جۋرنالداردا, تەلەارنالار مەن راديولاردا ارنايى ايدارلار مەن باعدارلامالار اشىپ, توي مادەنيەتىن بيىكتەتۋ تۋرالى ماقالالار مەن حابارلار ۇيىمداستىرىلسا دا دۇرىس بولادى. ءتىپتى ونەگەلى وتكەن تويلار ناسيحاتتالىپ, بەيادەپ وتكەن تويلار سىنالسا دەگەن دە وي بار. الايدا, ءاربىر توي جاسايتىن ادام قاناعات دەگەن قاستەرلى ۇعىمدى ەستەن شىعارماسا بولعانى. جالپى, باسەكە ءۇشىن, داقپىرت ءۇشىن تويداعى تاماق تۇرلەرىن كوبەيتىپ, ىسىراپقا جول بەرۋ قاسيەتتى قۇران تالاپتارى مەن وركەنيەتكە دە, مادەنيەتكە دە قايشى كەلەتىنىن تۇسىنەتىن كەز جەتتى.
تويدىڭ ءتۇرى كوپ. وسى كۇنى جاس نارەستەنى بەسىككە سالۋ ءداستۇرىن تويعا اينالدىرىپ, ونى مەيرامحانالاردا وتكىزۋ كەڭ ەتەك الدى. سونىمەن قاتار تۇساۋكەسەر, ءتىلاشار, سۇندەت توي دا قالىپتى جاعدايعا اينالدى. قۇدالىق, قىز ۇزاتۋ, شاڭىراق كوتەرۋ, ودان كەيىن مەرەيتويلار دەگەنىڭىز وتە كوپ. تانىستارىڭىزبەن اڭگىمەلەسە قالساڭىز, دۇيسەنبىدەن باستاپ جەكسەنبىگە دەيىن كەمىندە 3-4 تويعا شاقىرىلعانىن, كەيدە كۇن سايىن 2 نەمەسە 3 تويعا دەيىن باراتىنىن قىنجىلا ايتادى. كىم بولسا دا, «بارماساڭ, ۇيات», دەپ جاۋاپ بەرەدى. بۇل توي يەسىنە دە, قوناققا دا شىعىن. كەيدە تويدىڭ ۇياتى حالىقتى كەدەيلىككە ۇرىندىرادى. كەيبىر كىسىلەر نەسيە الىپ, توي جاسايدى. تويدان كەيىن حالىق «توي ءوزىن اقتادى ما؟» دەپ سۇراپ جاتادى. ەگەر ول شىنىمەن اقتالسا جاقسى, اقتالماسا قارىزدىڭ ۇستىنە قارىز قوسىلادى.
قازاقتان باسقا ۇلت وكىلدەرى سىرتتان ءانشى-ءبيشى الدىرىپ, 250-500 ادامعا دەيىن توي جاسامايدى. تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ انتاليا قالاسىنا دەمالىسقا بارعانىمىزدا, ءبىز تۇسكەن قوناقۇيدە ەكى رەت تۇرىكتەردىڭ ۇيلەنۋ تويى بولدى. بايقاعانىمىز, سول تويعا 70-90 ادام عانا قاتىسىپ, تويدىڭ داستارقانى وتە قاراپايىم شۆەد ۇستەلى تۇرىندە ءوتتى. راس, بىزدە قالتالى قاۋىمنان قالىس قالمايمىن دەپ قانشا قازاقتىڭ قارىزعا باتىپ توي جاساپ جۇرگەنىن بايقاپ ءجۇرمىز. بىراق «بىرەۋ تويىپ, بىرەۋ توڭىپ سەكىرەتىنىن» ۇمىتپاۋ كەرەك سياقتى. بۇل رەتتە اركىم كورپەسىنە قاراي كوسىلسە ەكەن دەيسىڭ. بارىمەن بازار قىلىپ, ءبىر كەسە شاي ۇسىنساڭ دا مەيمانىڭنىڭ مەرەيى تاسىماي ما؟! ءومىر دەيتىن وزەندى قاناعات قايىعىمەن ءجۇزىپ وتكەنگە نە جەتسىن, شىركىن!
باتىربەك قۇلەكەەۆ,
تاراز قالالىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى
