وسى رەتتە 5 مىڭ قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ ءبولىنۋى تەك الەۋمەتتىك تۇرعىدا ەمەس, سونىمەن بىرگە كورەگەندىكپەن قابىلدانعان شەشىم دەپ بىلەمىن. سەبەبى ءبىلىم – مەملەكەتتىڭ تۇعىرى جانە كەلەشەككە دەگەن سەنىم كوزى. كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىنان شىققان بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن الۋ ءۇشىن ۇبت سىناعىنىڭ شەكتىك دەڭگەيىنەن سۇرىنبەي وتكەن تۇلەكتەر 5-10 تامىز ارالىعىندا وتەتىن كونكۋرسقا قاتىسۋعا قۇجاتتارىن تاپسىرۋى قاجەت.
بالاسى ماماندىق تاڭداۋ سەكىلدى ماڭىزدى جولايرىقتا تۇرعان ساتتە ءاربىر اتا-انا سۇرانىسقا يە جانە جوعارى جالاقىلى قىزمەتكە تۇراتىن مامان بولۋىن ويلاپ, قولايلى وقۋ ورنىن ىزدەستىرەدى. الايدا, بالانىڭ تۇرعىن ءۇي نەمەسە جاتاقحانا جالداۋ اقىسى, جولاقىسى, تۇرمىسقا يكەمسىزدىگى, تاڭداعان وقۋىن الىپ جۇرە الماۋى سەكىلدى قيىندىقتارىن تارازىلاۋ ساتىندە قاراجاتتى ۇنەمدەمەك بولعان كوپتەگەن اتا-انا وڭىرلىك, ياعني ءوزىنىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە جاقىن ورنالاسقان جوعارى وقۋ ورنىنا وقۋعا ءتۇسۋ ءتيىمدى دەپ سانايدى. سونداي-اق كوپتەگەن وتباسىعا الماتى جانە نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىلىم الۋ مەن قونىس اۋدارۋ شىعىنى سالماق سالاتىنى تاعى بار. سونىڭ ىشىندە گرانت يەلەرىنە تولەنەتىن 21 000 تەڭگەگە جۋىق شاكىرتاقى مەن وقۋ جىلىندا ەكى رەت بولىنەتىن 10 000 تەڭگەدەن استام پويىزدا ءجۇرۋ جولاقىسى دا ءوز كومەگىن تيگىزەتىنى انىق. تارازىلاي كەلە, الدا كەزدەسەتىن قيىندىقتار ءىرى قالادا ورنالاسقان ۋنيۆەرسيتەتتەر ۇسىناتىن حالىقارالىق ءبىلىم الماسۋ باعدارلامالارى, باسەكەگە قابىلەتتى ورتا, جوعارى ساپالى ءبىلىم (بۇل تۋرالى تولەم قاجەت ەتپەيتىن, دەگەنمەن مەملەكەتتىك گرانتتان 2-3 ەسە ارتىق جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وقۋدىڭ كوممەرتسيالىق قۇنى ايتىپ تۇرعانداي) سەكىلدى جاقسىلىقتارعا قول جەتكىزۋگە جول اشادى. ناتيجەسىندە, جەتكىنشەك ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى, وزىنە سەنىمى مول مامان بولىپ قالىپتاسادى. ساپالى ءبىلىم بەرەتىن ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان, ءبىلىمى مەن بىلىگىنە سەنىمدى تۇلەك تەك وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جوعارىلاتىپ قويماي, تۋىپ وسكەن اۋىل-ايماعىنىڭ دا احۋالىن جاقسى جاعىنا وزگەرتە الادى. اتا-انالار, سول ساتتە بەدەلدى جوعارى وقۋ ورنىن تاڭداۋدا دۇرىس شەشىم قابىلداعانىنا كوزى جەتەدى.
وسى ورايدا, انامنىڭ ساپالى جوعارى ءبىلىم الۋ تۋرالى ارمانى بالالارى ارقىلى جۇزەگە اسقانىن ايتايىن. انام كوپ بالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. بوبەكتەرى اشتىقتان شەتىنەي بەرگەن سوڭ ناعاشىلارىمىز انامىزدى ءۇش جاسىندا امالسىزدان بالالار ۇيىنە تاپسىرادى. ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ بالالار ءۇيى رەسەيگە قونىس اۋدارعاندا اتا-اناسىمەن بايلانىسى ءۇزىلىپ قالادى. بىراق بۇل وقيعا جاقسىلىقپەن اياقتالدى, كامەلەتتىك جاسقا تولعاندا انامىز اتا-اناسىمەن امان-ەسەن قاۋىشتى. ەلگە كەلگەن سوڭ تۇرمىسقا شىعىپ, جەتى بالانىڭ اياۋلى اناسى اتاندى. جاستايىنان كوكىرەگەندە جۇرگەن جوعارى ءبىلىم الۋ جونىندەگى ارمانىنىڭ ورىندالۋى نەعايبىل ەكەنىن سەزگەن انام وسى ويىن جەتى بالاسى ارقىلى جۇزەگە اسىردى.
وتباسىمىز بۇرىنعى كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ ءارتۇرلى اۋىلدارىندا تۇردى. سول كەزدەگى جاعدايعا بايلانىستى جەتى بالا تۇرماق, جالعىز بالانىڭ قولىن جوعارى بىلىمگە جەتكىزۋ ەرلىككە تەڭ بولاتىن. دەگەنمەن, انامنىڭ «مەنىڭ ماقساتىم – بالالارىما جوعارى ءبىلىم بەرۋ, سونىڭ ناتيجەسىندە ولار داۋلەتتى ءومىر سۇرە الادى» دەگەن ءسوزى ەسىمنەن كەتپەيدى. ول تىلەگىنە جەتتى. باۋىرلارىمنىڭ جوعارى بىلىمىنە كوز جۇگىرتسەم, جەتى بالاعا شاققاندا ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا بارلىعى 18 ديپلوم بار ەكەن!
ءبىر ەرەكشەلىگى, انامىز ءبارىمىزدى سول كەزدەگى ەلىمىزدىڭ استاناسى الماتى قالاسىنا وقۋعا جىبەردى. وتباسىمىزدان قاتارىنان ەكى بالا, ءتىپتى ءۇش باۋىرىمىز ءبىر ۋاقىتتا جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم العان كەزەڭدەر بولدى. قارجىلىق تۇرعىدان قيىندىقتار بولا تۇرا, اتا-انام دا, ءبىز دە قيىندىققا مويىماي قوسىمشا جۇمىسقا تۇرىپ, پوشتاشى, كۇزەتشى, جۇك ءتۇسىرۋشى بولىپ جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, وقۋىمىزدى ابىرويمەن تامامدادىق. وسى رەتتە ايتايىن دەگەنىم, قوسىمشا جۇمىس ىزدەيمىن دەگەن ادامعا ءبىلىم الا ءجۇرىپ تە, جازعى دەمالىستا دا ءىرى قالالاردا جۇمىس تابۋعا مۇمكىندىك بار.
مەنىڭ پايىمداۋىمشا, بالالارىنا ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن اتا-انالار سول ءبىر قيىن جىلدارى دا سوڭعى تيىن-تەبەنىن بەرۋگە دايىن ەدى. وسى سوزدەرىمە دايەك رەتىندە جۇبايىمنىڭ تۋعان اعاسى نىعمەت عابدۋلليننىڭ ومىرىندە بولعان جايتقا توقتالايىن. سوناۋ 1946 جىلى ونىڭ اتا-اناسى سوڭعى سيىرىن سويىپ, ۇلىن جوعارى ءبىلىم الۋ ءۇشىن الماتىعا اتتاندىردى. نىعمەت عابدۋللين عىلىم جولىنا ءتۇسىپ, بەدەلدى باسىلىمداردىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارىپ, اتا-اناسىنىڭ ءۇمىتىن اقتادى. سونىمەن قاتار كوپتەگەن اڭگىمەلەر جيناعىنىڭ اۆتورى رەتىندە اۋىلىنىڭ اتىن ايگىلى ەتتى. اتا-اناسى جاس كەزىندە شىعارماشىلىق تالانتىنىڭ دامۋىنا كوڭىل ءبولدى.
ءححى عاسىردا كاسىپكەرلىك سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. سوندىقتان جاستاردىڭ ءوز ءىسىن اشۋىنا كوڭىل بولگەن ءجون. كوپ بالالى وتباسىنان شىققان جاس بالا كاسىپكەرلىككە بەيىمى بار ماماندىقتى تاڭداسا, وتباسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىڭ ىشىندە وتباسىلىق بيزنەس تە قۇرۋى مۇمكىن. قازىر ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ جونىندە مەملەكەتتىك باعدارلامالار جەتەرلىك. ءوز ءىسىن اشۋعا ۇمتىلعان تۇلعالارعا جەڭىلدىگى بار قارىزدار, گرانتتار جانە كاسىبي كۋرستار ۇيىمداستىرىلادى. كاسىپكەر رەتىندە ويلايتىن تۇلعا قالاي جۇمىسقا تۇرسام دەگەن ويدان اۋلاق بولادى, كەرىسىنشە ءوز بيزنەسىن قۇرىپ, ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن بىلگىر مامانداردى قىزمەتكە الادى.
سوندىقتان اتا-انالار بالاسىنىڭ ساپالى جوعارى ءبىلىم الۋ جاۋاپكەرشىلىگىن مەملەكەتپەن ءبولىسىپ قانا قويماي, جاڭا ومىرگە جەتەلەيتىن بولاشاعى بار دەڭگەيگە جەتكىزۋگە تالپىنۋى ءتيىس.
اسىلبەك قوجاحمەتوۆ,
«قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زتب پرەزيدەنتى
