قوعام • 05 تامىز, 2019

تىرشىلىك پەن تازالىق الىپپەسى

740 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جالپى, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ ۇقساعىسى كەلەتىن ەلدەرى, حالىقتارى كوپ. ەۋروپاداعى دامىعان مەملەكەتتەرگە دە, الىستاعى اقش-قا دا ۇقساعىمىز كەلەدى. كەيدە كورەيلىقتارعا قىزىعامىز, بىرەسە تاعى بىرەۋىنە ءتانتى بولامىز دەگەندەي. سىرتىمىز قازاق بولعانى­مىزدى ماقتان تۇتقانىمەن, ىشتەي ءبارىبىر باسقا وزىق ەلدەرگە قىزىعا دا, قىزعانا قا­راي­­تى­نىمىزدى نەسىنە جاسىرايىق.

تىرشىلىك پەن تازالىق الىپپەسى

ءبىز بۇل جەردە ءوزىمىزدىڭ قازاقتىعىمىزدان قاشۋدى, تابيعاتىمىزدان بەزىنۋدى ايتىپ وتىرعانىمىز جوق. ماسەلە كەيبىر ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىنا, الەۋمەتتىك احۋالدىڭ جايلىلىعىنا, الەم الدىنداعى ابىرويىنا, حالقىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعىنا قىزىعۋ تۋرالى. سونداي قۋاتتى ەلدەردىڭ حالقى سياقتى جايلى ءومىردى اڭساۋدا تۇرعان ەشتەڭە جوق. قازاقستاندىقتار سولاي ءتانتى بولىپ, ءار جەتىستىگىنە تاڭدانىپ جۇرگەن ەلدەردىڭ ءبىرى جاپونيا دەسەك قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز.

الاش زيالىلارى كەزىندە جاپونيا سياقتى مىقتى مەملەكەت قۇرۋدى ارمانداعانىن ايتىپ, قازاق پەن جاپون حالىقتارىنىڭ اراسىنان وزىمىزشە ۇقساستىقتار تاۋىپ, ازداپ ماقتانعان­دى دا ۇناتامىز. الايدا, جاپوندىقتاردىڭ باس­قا تولىپ جاتقان ارتىقشىلىعىن ايتپا­عان­دا, مۇنتازداي تازالىعىن ۇيرەنۋگە تىرىسىپ كور­دىك پە؟ جالپى, بۇل ەل ەكونوميكالىق قۋا­تىن ايتپاعاندا, مادەنيەتىن, ادەبيەتىن, ونەر­دىڭ سان-قيلى سالالارىن الەمگە ايگىلەگەن ەل عوي. قازاقستان سياقتى ابدەن وتارشىل­دىق­تىڭ قامىتى موينىن, اۋىزدىعى ەزۋىن قاجاپ تاستاعان حالىق ءۇشىن وعان قىزىعۋدىڭ وعاشتىعى جوق شىعار. دەگەنمەن, قۇر قىزىعىپ قانا قويماي, اباي ايتقان «ۇقساپ باعۋ» جاعى كەمشىن ءتۇسىپ جاتقانى انىق. ماسەلەن, جاپون حالقىنىڭ باسقا تولىپ جاتقان ارتىقشىلىقتارىن قويا تۇرىپ, تازالىققا قۇمارلىعىنا توقتالايىقشى. بۇل ەلدە ەرەسەكتەر تۇرماق, بەس جاسار بالالاردىڭ ءوزى كوشەدە كولدەنەڭ جاتقان ءبىر ءتۇيىر قوقىس كورسە, ارقاسىنداعى بوقشاسىنان كىشكەنە قالاقشاسىن, قوقىس سالاتىن ىدىسىن الا سالىپ, تازالايدى ەكەن. ول تۋرالى عالامتوردا ءتۇرلى قىزىقتى ماتەريالدار كوپ. «تىرناقتاي بولىپ بالەسىن قاراشى!» دەپ تالاي تامسانعانبىز ءوزىمىز. ال ءوزىمىزدىڭ بالدىرعاندار مەكتەپتە نەمەسە اۋلادا تازالىققا ۇلەس قوسا ما؟ جاسىراتىن نەسى بار, مەكتەپتە وقۋشىلاردىڭ سىنىپتى جۋىپ-تازالاعانىن كورمەدىك. بىزدە بالاسىنىڭ مەكتەپتى تازالاپ جۇرگەنىن بىلسە, اتا-اناسى تۋلاپ شىعا كەلۋى مۇمكىن-اۋ.

ەلىمىزدە «بىرگە – تازا قازاقستان» اتتى رەسپۋبليكالىق اكتسيا ءجۇرىپ جاتقانى بەلگىلى. پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننەن باس­تاپ, ۇكىمەت كابينەتىنىڭ ءبىراز مۇشەلەرى, اكىم­دەر, بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرى, ەكولوگيالىق بەل­سەن­دىلەر, قاراپايىم ەرىكتىلەر بار, بۇكىل ەل بولىپ اپتا سايىن سەنبىلىككە شىعىپ, ەلدى مەكەندەردىڭ كوشەلەرىن, تابيعات اياسىن مىڭداعان توننا كۇل-قوقىستان تازارتتى. ءار وبلىستان ءتۇسىپ جاتقان دەرەكتەرگە قاراساق, كۇرەك-تىرما ۇستاپ, قاپشىق ارقالاپ, تازالىققا ۇلەس قوسىپ جاتقانداردىڭ قاتارى بىرنەشە ءجۇز مىڭعا جەتەدى ەكەن. ءجۇز مىڭداعان ادام ءار ءاپتا سايىن شىعارعان قوقىس كولەمى ونداعان مىڭ توننادان اسادى. اكتسيانىڭ ناتيجەسىندە ورتاق ءۇيىمىزدىڭ ءبىر تازارىپ, جاڭعىرىپ-جاڭارىپ جاتقانىنا قۋاناسىڭ, ارينە. دەگەنمەن, سول ونداعان مىڭ توننا قوقىس­تى تاستاعان باسقا ەمەس, ءوزىمىزدىڭ ازاماتتار, ءسىز بەن ءبىزدىڭ تانىستارىمىز, بالكىم جاقىن تۋىستارىمىز شاشقانىن ويلاساڭ, قارنىڭ اشادى. سەنبىلىككە شىعىپ, بەلى تالىپ, جۇمىس ىستەگەن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىدە اشىنىپ ايتاتىنداي ءجونى بار. ءوزىمىز شومىلاتىن سۋ اي­دىن­دارىنىڭ اينالاسىن دا, ارناسىن دا لاستاپ ءجۇرىپ, جاپونيا بولعىمىز كەلەدى تاعى.

ايتپاقشى, بىلتىر فۋتبولدان رەسەيدە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا جاپوندىق­تار­دىڭ تازالىعىنا بۇكىل الەم كەزەكتى مارتە ءتانتى بولعانى ەسىمىزگە ءتۇسىپ تۇر. جاپونيالىق فۋتبول­سۇيەر جاماعاتتىڭ ماچتان كەيىن ستاديوننان قوقىس تەرىپ جۇرگەن فوتوسۋرەتتەرى عالامتوردى شارلاپ كەتكەن-ءدى.

قاراپايىم جانكۇيەرلەرى تۇرماق, ۇلتتىق قۇرامانىڭ ويىنشىلارى بەلگيادان جەڭىلىپ, چەمپيوناتپەن قوش ايتىسقاننان كەيىن دە روستوۆ-ارەنانىڭ كيىم اۋىستىراتىن بولمەسىن تازالاپ, تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ جيناپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى. قۇرامانىڭ ساپىندا گەرمانيانىڭ, يسپانيانىڭ, انگليانىڭ, پورتۋگاليانىڭ بەلدى كلۋبتارىندا وينايتىن جۇلدىزدارى بار قۇرامانىڭ قاراپايىمدىلىعىنا ءتانتى بولماي كورىڭىز.  وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ ەلدەگى فۋتبول ماچتارىنان كەيىن ستاديوننىڭ ءىشى تۇگىل, سىرتىندا جارتى شاقىرىم راديۋسقا دەيىن پلاستيك قۇتىلار شاشىلىپ جاتادى. 

ء«ومىر سۇرگەن – جاقسى, جاقسى ءومىر سۇرگەن  ودان دا جاقسى» دەگەن افوريزمگە اينالعان ءسوز بار عوي. كىمنىڭ جايلى ءومىر سۇرگىسى كەل­مەيدى دەيسىز. ونىڭ ۇستىنە «بالەن ەلدە سولاي, بىزدە نەگە ولاي ەمەس؟» دەپ ۇرانداپ, ۇپاي جيناعىش­تار­دىڭ ايى وڭىنان تۋىپ, وعان ەرەتىندەردىڭ قاتارى كوبەيىپ تۇرعانى تاعى بار دەگەندەي. وي ورايىنا قاراي, جاپونيا سىندى مەملەكەتكە ءتان ءبىر عانا قاسيەتتى تىلگە تيەك ەتتىك. ايتپەسە, جاقسى ءومىر ءسۇرۋدىڭ سوعان لايىق ەڭبەك ەتۋ, جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋ, ءار ازاماتتىڭ قۇقىن قۇرمەتتەۋ, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردى قورعاۋ سىندى باسقا دا تالاپتارى بار ەكەنى بەلگىلى. سول تالاپ ۇدەسىنەن كورىنۋدى دە ويلاساق ەكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار