الەم • 02 تامىز, 2019

گونكونگتەگى ميتينگىلەر جالعاسىپ جاتىر

790 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى ءتورت اي بويى گونكونگ كوشەلەرىندە نارازىلىق شارالارى توقتاماي تۇر. گونكونگ ۇكىمەتى قولعا العان ايىپتالعانداردى ەكستراديتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ميلليونداعان حالىقتىڭ باس كوتەرىپ, نارازىلىققا شىعۋىنا سەبەپ بولدى. 31 ناۋرىزدا باستالعان ميتينگ بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. كەشە جەرگىلىكتى اقپارات كوزدەرى تەمىر جول جەلىسىنىڭ جۇمىسى توقتاتىلعانى تۋرالى حابارلادى, ال وعان دەيىن نارازىلاردىڭ پارلامەنت عيماراتىنا شابۋىل جاساعانى ءمالىم بولدى.

گونكونگتەگى ميتينگىلەر جالعاسىپ جاتىر

بۇل گونكونگ تاريحىنداعى ەكىنشى ۇلكەن ميتينگ. ال­عاش­قىسى 1997 جىلى بريتانيا قا­لانى قىتاي يەلىگىنە قاي­تارعاندا بولعان. سوڭعى نارازىلىقتاردى ۇيىمداس­تى­رۋ­شىلار جاڭا زاڭعا قارسى شى­عۋشىلار سانى ميلليونعا جەت­تى دەسە, پوليتسيا 240 مىڭ ادام­نىڭ جينالعانىن ايتادى. قى­تاي ۇكىمەتىنىڭ تولقۋدى سىرتقى كۇشتەر باستادى دەگەن كۇمانى دە جوق ەمەس. ولار نارازىلاردىڭ ءبى­رىنىڭ قولىنان اقش تۋىن كور­گەنىن ايتىپ, مەملەكەت ىشىندەگى ماسەلەگە ارالاسپاۋىن سۇرادى.

گونكونگ اۋەلدە 1842 جى­لى ۇلىبريتانيا وتارى بو­لادى, كەيىن  1898 جىلى ۇلى­بري­تانياعا 99 جىلعا جالعا بەرى­لەدى. 1997 جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرامىنا قايتارىلىپ, ارنايى اكىمشىلىك اۋدان دەپ بەلگىلەنەدى. قىتاي-بريتان دەكلاراتسياسى مەن گونكونگتىڭ نەگىزگى زاڭىنا سايكەس, گونكونگ 2047 جىلعا دەيىن قىتاي اۆتونومياسى رەتىندە بەكىتىلەدى. ءدال وسى كەزدە قىتاي رەفورماتورى دەن سياوپين ء«بىر ەل, ەكى جۇيە» دەگەن يدەيا­سىن ۇسىنىپ, سونىڭ نەگىزىندە گونكونگتىڭ پوليتسيا, زاڭ مەن قارجى جۇيەسى, يمميگراتسيا ماسەلەسى قالا قۇزىرىنا بەرىلىپ, ال سىرتقى سايا­سات پەن قورعانىسى قىتايعا جۇكتەلەدى. بۇل كونتسەپتسيانىڭ ءتۇپ نەگىزىندە گونكونگپەن قاتار ماكاو, تايۆان سياقتى قۇرامداس تەرريتوريالاردى قىتايعا بەيبىت تۇردە قايتارۋ جاتىر ەدى. سونىمەن بىرگە بۇل قۇرامداس تەرريتوريالارعا وزدەرىنىڭ كاپيتالى, ەكونوميكا مەن ساياسي جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى.

يدەيانىڭ گونكونگكە پايداسى از بولمادى. كاپيتالى مەن زاڭ جۇيەسىن وزدەرى باسقارۋ ارقىلى قازىرگى تاڭدا بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى بويىنشا الەمدىك رەيتينگتە 3-ورىنعا, سالىق جۇيەسى بويىنشا 5-ورىنعا تۇراقتادى. 

اۋەلگى شارت بويىنشا قىتاي گون­كونگ­تا قالىپتاسقان كاپيتاليستىك جۇيەنى وزگەرتپەۋى كەرەك ەدى. الايدا قىتاي گون­كونگ ومىرىنە ارالاسپايمىز دەگەن سوزىندە تۇرماي, زاڭ جۇيەسىن وزگەرتىپ, مەكتەپتەردە پاتريوتتىق تاربيە ساباقتارىن ەن­گىزبەك بولدى. بۇل باستامالارعا گونكونگ تۇرعىندارى نارازىلىق تانىتىپ, جاڭالىقتاردى قابىلداۋعا اسىقپادى. ودان كەيىن 2014 جىلى گونكونگتىڭ سايلاۋ پروتسەسىنە ارالاسپاق بولعان قىتايعا قارسى «قولشاتىرلار رەۆوليۋتسياسى» دەپ اتالىپ كەتكەن 79 كۇنگە سوزىلعان ميتينگ ءوتتى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جولى حالىقتىڭ ءسوزى ەلەنبەي, گونكونگ باسشىلىعىنا «قىتايدىڭ ادامى» كەلگەن.

جاڭا زاڭ جوباسىن قاراستىرۋعا تايۆانداعى قاندى وقيعا سەبەپ بولعان دەسەدى. حالىقتى جاڭا زاڭ قابىلدانعان جاعدايدا ايىپتالۋشىلاردى قىتايعا, ءتىپتى گونكونگپەن ارنايى كەلىسىمى جوق ماكاو, تايۆانعا دا جونەلتۋ مۇمكىندىگى الاڭداتادى. ويتكەنى گونكونگ تۇرعىندارى قىتاي تۇرمەلەرىندەگى قيناۋلار مەن ءولىم جازاسىنا قارسى. بەلسەندىلەردىڭ ءبىرى ء«بىز بيلىككە نارازىلىعىمىزدى تۇسىندىرگىمىز كەلەدى. بۇعان قاجەتتىلىك ازايمايىنشا, جالعاستىرا بەرەمىز» دەدى.

گونكونگ اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى كەر­ري لەم ەكستراديتسياعا قاتىستى زاڭعا وز­گەرىستەر ەنگىزۋ توقتاتىلعانىن مالىم­دەپ, حالىقتان كەشىرىم سۇرادى. بىراق ايىپتالعانداردى ەكستراديتسيالاۋ ماسەلەسى شەشىلۋ كەرەگىن ايتتى. ياعني, زاڭ جوباسى الداعى ۋاقىتتا قايتا قارالۋى مۇمكىن. بۇعان گونكونگ تۇرعىندارى كەلىسپەي, زاڭ كەڭە­سىنىڭ عيماراتىنا شابۋىل جاساپ, بيلىك­تىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن تالاپ ەتتى. جەر­گىلىكتى پوليتسيا نارازىلارعا قارسى كۇش كورسەتىپ, ارنايى گازدارمەن قۋىپ جاتقانى ءمالىم بولدى.

جاڭا جۇيەگە جاپپاي قارسىلىقتار حالىقتىڭ ء«بىر ەل» يدەياسىن قابىل­دا­ماي­تىنىن كورسەتكەندەي. حالىق جەرگىلىكتى بيلىككە نارازىلىعىن بىلدىرگەنىمەن, ورتالىق جۇيەگە, ياعني قىتاي جۇيەسىنە قارسى شاعىمدارىن ايتا المايدى. ونىڭ ۇستىنە, گونكونگتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى سانالاتىن اعىلشىندى قىتاي ءتىلى بىرتە-بىرتە ىعىستىرىپ كەلەدى. گونكونگ حالقى ەكستراديتسيالاۋعا قاتىستى جاڭا زاڭنىڭ ارتى ءسوز بوستاندىعى, دەموكراتيا سياقتى ۇعىمدارعا نۇكتە قويارىن ايتادى. ويتكەنى بيلىككە قارسى كەلگەندەرگە قىتاي سوتى اۋىر جازا كەسۋى مۇمكىن. بۇل بولجامنىڭ راس-وتىرىگى, البەتتە, ۋاقىت ەنشىسىندە. الايدا گونكونگتەگى ميتينگىلەر قاشانعا دەيىن جالعاساتىنى الەم جۇرتشىلىعىن الاڭداتۋدا.  

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42

جاڭا جوبا – قوعام تالقىسىندا

رەفورما • بۇگىن, 09:20