جالپى, كۋرچاتوۆتاعى يادرولىق تەحنولوگيالار كەشەنى كەڭەس وداعى كەزىنەن قۇپيا ساقتالدى. ال قازىر ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق بۇرىنعى اتوم پوليگونىنىڭ عىلىمي الەۋەتىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ ءۇشىن قىزمەت ەتۋدە. ماقسات – عىلىم جەتىستىكتەرىن ءىس جۇزىندە پايدالانۋ. سونىمەن قاتار عىلىمدى ناسيحاتتاۋ, يننوۆاتسيالىق ۇسىنىستاردى قولداۋ, جاستاردىڭ عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ دا ورتالىقتىڭ قوسىمشا قىزمەتتەرىنىڭ قاتارىنا كىرەدى. سول سەبەپتى ورتالىقتاعى جازعى توڭىرەكتەگى اۋىلداردىڭ وقۋشىلارى ءجيى كەلىپ, بىلىمدەرىن شىڭدايدى. بيىل پاۆلودار وبلىسى ماي اۋدانى اقجار اۋىلىنىڭ وقۋشىلارى كەلدى.
اقجار ورتا مەكتەبىنىڭ فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ارداق ءمۇتاننىڭ ايتۋىنشا, كۋرچاتوۆتا اشىلعان جازعى فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىنىڭ ماقساتى − وقۋشىلاردىڭ فيزيكا, ماتەماتيكا, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنا دەگەن بىلىمدەرىن تولىقتىرۋ جانە قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرۋ, بولاشاقتا تەحنوپاركتە قىزمەت ەتەتىن ماماندار دايىنداۋ.
جازعى مەكتەپتىڭ باعدارلاماسى بويىنشا وقۋشىلار ارنايى عىلىمي دارىستەر تىڭداپ, ءتىپتى عالىمدارمەن بىرگە تەحنولوگيالىق پاركتىڭ زەرتحانالارىندا ءتۇرلى تاجىريبەلەر جاساۋعا دا قاتىستى. وقۋشىلارعا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گ.قابدىراحىموۆا, «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىنىڭ يەگەرى, ماگيستر مەيىرجان تەمىرباەۆ «يادرولىق مەديتسينا جانە تەحنولوگيا», «رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك جانە باقىلاۋ», «رادياتسيالىق ەكولوگيا نەگىزدەرى» تاقىرىپتارىندا ءدارىس وقىپ, قوسىمشا ساباقتار وتكىزەدى.
– يادرولىق تەحنولوگيالار مۇناي قۇبىرلارىن تازالاۋعا, راديوفارماتسەۆتيكادا قولدانىلاتىن پرەپاراتتار جانە وتە مىقتى قاپتاعىشتار جاساۋعا قاجەت. سونداي-اق ادامنىڭ اعزاسىنداعى اۋرۋدى انىقتاۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن, فيزيكتەر ەمدەۋدە قولدانىلاتىن ساۋلە جىبەرۋ جابدىقتارىن جاسايتىنىن بىلدىك, – دەيدى وقۋشى ايدانا سەرىكبايقىزى.
ساباق بارىسىندا وقۋشىلار سپەكترومەتريا ادىسىمەن راديونۋكليدتىك اناليزدەر, ءتىرى ورگانيزمدەردىڭ مۋتاتسيالارىن زەرتتەۋ تاقىرىپتارىندا زەرتحانالىق جۇمىستار جۇرگىزگەن.
– ءبىز سەمەي پوليگونى بولعان ايماقتاعى اقجار اۋىلىندا تۇرامىز. كۋرچاتوۆ قالاسى اۋىلعا جاقىن ورنالاسقان. وسى جەردەگى تەحنوپاركتىڭ فيزيكا مەكتەبىنە جازدا كەلىپ, تەحنيكالىق ءبىلىم الامىز. ماماندىق تاڭداۋدا بۇل اسا قاجەت. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, يادرولىق تەحنولوگيالار ارقىلى مۇناي, مەديتسينا, باسقا دا سالالاردا قولدانىلاتىن الۋان ءتۇرلى بۇيىمدار جاساۋعا بولادى ەكەن. بولاشاقتا يادرولىق فيزيكا وتاندىق ەكونوميكانى دامىتاتىن ۋاقىت كەلەدى. سوندىقتان ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم سالاسىنا جوعارى بىلىكتى ماماندار قاجەت ەكەنىن تۇسىندىك, – دەيدى بەكزات قۇمارحان.
وقۋشىلار دارىستەن سوڭ ورتالىقتاعى توكاماك كتم, EAGLE, سيپ سياقتى زەرتحانالار مەن مۋزەيگە ەكسكۋرسيا جاساپ, «ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق» تۋرالى فيلم كوردى. سونداي-اق فيزيكا پانىنەن برەين-رينگ بىلىمگەر بايقاۋىنا قاتىسىپ, العىرلىقتارىن كورسەتتى. اقجار مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى اسكەربەك اسىل, مايىرباي قازي, ايدانا سەرىكباەۆا, بەكزات قۇمارحانوۆ, مادينا احمەديەۆا, ايشا ەركەن, ۋلزانا امانگەلدى, حاميت جانبوتا «جاس فيزيك» جازعى مەكتەبىندە وقىعاندارىن راستايتىن سەرتيفيكاتتارعا يە بولدى.
– ارينە اۋىل بالالارى دا فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنە قابىلەتتى بولۋى ءتيىس. مەكتەبىمىز ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى وزگەرىستەرگە ساي جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشۋدە جانە كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جۇيەسىنە قوسىلعان. ينفورماتيكا ءپانى ەكسپەريمەنت رەتىندە اعىلشىن تىلىندە وتكىزىلۋدە. ءبىز «يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى» اق باسقارما توراعاسى ا.بوريسەنكو مەن ەلىمىزدىڭ «ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى» رمك باس ديرەكتورى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ە.باتىربەكوۆكە ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز, – دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى وليمپيادا اۋباكىروۆا.
ال ورتالىق ماماندارى «يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى» اق اتىنان جازعى فيزيكا-ماتەماتيكا دارىستەرىنە قاتىسقان ءاربىر وقۋشىعا ساباققا قاجەتتى قۇرالدار, مەكتەپ كىتاپحاناسىنا «فيزيكا الەمى» تاقىرىبىنداعى ءتۇرلى كىتاپتار سىيعا تارتتى.
پاۆلودار وبلىسى,
ماي اۋدانى
