ەكى كۇنگە سوزىلعان جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ سايىستىڭ تەك كونكۋرستىق سيپات الماي, وسى سالا ماماندارىنىڭ تاجىريبە الماسىپ, بىلىكتىلىگىن شىڭدايتىن باسقوسۋعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «كونكۋرس كەزىندە قاتىسۋشىلار حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ساراپشىلاردىڭ ترەنينگىنە دە قاتىسادى. سوندىقتان بۇل تاجىريبە الماسۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك», دەدى مينيستر.
سايىسقا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن كەلگەن 17 جەدەل جاردەم بريگاداسى جانە اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولىمىنەن 5 كوماندا قاتىستى. «مەن بىلتىر قاتىسقانمىن. بىراق ءبىر جىلدىڭ ىشىندە كوپ نارسە جاڭارعان. مەن ءۇشىن ۇلكەن جاتتىعۋ بولدى», دەيدى اتىراۋ وبلىستىق جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ كارديولوگ-دارىگەرى لاۋرا جانىسباەۆا.
جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى الدىن الا دايىندالعان بەس كلينيكالىق ستانساعا شاقىرىلىپ, تولعاتقان ايەل, جاراقات العان جىگىت سياقتى ءتۇرلى توتەنشە جاعدايعا تاپ بولعان ادامدارعا كومەك كورسەتتى. ولاردىڭ بىلىكتىلىگىنە ەلىمىزدەگى مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى جانە يتاليا مەن گەرمانيادان كەلگەن حالىقارالىق ساراپشىلاردان قۇرالعان قازىلار القاسى باعا بەردى. ناتيجەسىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ كومانداسى جەڭىمپاز اتاندى. ەكىنشى ورىندى شىمكەنت قالاسىنىڭ جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى جەڭىپ السا, پاۆلودار كومانداسى ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. ال قابىلداۋ بولىمدەرى اراسىندا وتكەن باسەكەدە ءبىرىنشى ورىندى الماتى قالالىق №4 كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ دارىگەرلەرى جەڭىپ الدى.
«بۇل – جارىس تۇرىندە وتكىزىلىپ جاتقان وقۋ. ارينە جارىس دەگەن كەزدە ادامداردا ۇجىمدىق رۋح پايدا بولادى دا, ءبىرىن-ءبىرى جەتىلدىرىپ, دامىتادى. ەڭ ماڭىزدىسى, مۇندا توپتار ءوزارا تاجىريبە الماسىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭدايدى», دەيدى جەڭىسكە جەتكەن نۇر-سۇلتان قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىنىڭ باس دارىگەرى تيمۋر مۇراتوۆ.
جەدەل جاردەم جاڭا جۇيەگە كوشۋدە
«مينيسترلىك جەدەل جاردەم قىزمەتىن رەفورمالاۋعا ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىر. نەگىزىنەن سالاداعى ستاندارتتار مەن ەرەجەلەردى وزگەرتتىك. جەدەل جاردەم وكىلدەرىنىڭ نەگىزگى بولىگىن بازالىق ستاندارتتار بويىنشا وقىتتىق. وسى ارقىلى ءساتسىز وقيعالار ازايىپ, جان ساقتاۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسى جاقساردى. وتكەن ەكى جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل جەدەل جاردەمنىڭ جەتۋ ۋاقىتى 25 مينۋتتان 15 مينۋتقا قىسقاردى. بۇل حالىقارالىق ستاندارتقا جاقىن. رەفورمالاردى جالعاستىرا بەرەمىز. جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ جۇكتەمەسى وتە اۋىر. ويتكەنى كوپتەگەن ەلدەرمەن سالىستىرعاندا بىزدە حالىقتىڭ سانى مەن جەدەل جاردەم شاقىرۋ سانىنىڭ ارا قاتىناسى جەر مەن كوكتەي. ءتىپتى بۇل تۇرعىدا جاعدايى بىزگە ۇقساس دەگەن تۇركيانىڭ وزىندە اتالعان كورسەتكىش بىزدەن الدەقايدا تومەن», دەيدى مينيستر ە.ءبىرتانوۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ №450 بۇيرىعى بويىنشا جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا قاعيدالارى بەكىتىلگەن بولاتىن. «قازاقستاننىڭ جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتى جاڭا جۇيەگە كوشىپ جاتىر. الەمدە جەدەل جاردەم كورسەتۋدىڭ ەكى ءتۇرى عانا بار. ءبىرى – ناۋقاسقا العاشقى كومەك كورسەتىپ, تەزىرەك دارىگەرگە جەتكىزۋ. بۇل بارلىق دامىعان ەلدەردە قولدانىلادى. ەكىنشى ءتۇرى – دارىگەردى ناۋقاسقا جەتكىزۋ. ءبىزدىڭ ەلدە وسى ەسكى جۇيە قالىپتاسقان. سونىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بىراق بىرتىندەپ دارىگەرلەردىڭ ورنىن فەلدشەر باسىپ كەلەدى. ول – شەتەلدەردەگى پارامەديكپەن بىردەي جۇمىس ىستەيتىن مامان. مىسالى, جۇرەك تالماسىنا شالدىعىپ جەدەل جاردەم شاقىرتقان كىسىگە پروفەسسور رەانيماتولوگ بارسا دا, فەلدشەر بارسا دا بىردەي كومەك كورسەتەدى. سوندىقتان جەدەل جاردەم ءۇشىن ءبىر فەلدشەر جەتكىلىكتى. ءبىز جاس مامانداردى امەريكا جۇرەك اسسوتسياتسياسىنىڭ نۇسقاۋلىعىمەن دايىنداپ جاتىرمىز. ونىڭ ناتيجەسى وتە تاماشا. ءبىز سوعان كوشەمىز», دەيدى باس قالاداعى جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ باسشىسى ت.مۇراتوۆ.
بەيبەرەكەت شاقىراتىندار كوپ
مينيستر كەي جاعدايدا حالىق جەدەل جاردەمدى انىقتاما قىزمەتى رەتىندە پايدالاناتىنىن ايتادى. «جەدەل جاردەمگە مەديتسينالىق كومەكتىڭ انىقتاما قىزمەتىندەي قارايتىندار بار. سول ءۇشىن العاشقى مەديتسينالىق كومەك پەن ۋچاسكەلىك دارىگەرلەردىڭ ءرولىن كوتەرمەكپىز. نەگىزگى اۋرۋلارمەن سولار اينالىسىپ, جەدەل جاردەم تەك شۇعىل جاعدايلاردا كومەككە كەلۋى كەرەك. ياعني, ادامدار كەز كەلگەن جاعدايدا جەدەل جاردەمگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولماۋى كەرەك. بيىل ءبىرىنشى رەت جەدەل جاردەمگە جۇگىنۋشىلەر سانى ازايىپ وتىر», دەدى ەلىمىزدىڭ باس دارىگەرى.
ءمينيستردىڭ ءسوزىن قۋاتتاعان تيمۋر مۇراتوۆ ەلورداداعى بەيبەرەكەت شاقىرۋلاردىڭ سانى ازايماي وتىرعانىن ايتتى. «بىزدەگى شاقىرۋلاردىڭ سانى نيۋ-يوركپەن نەمەسە يزرايل, تۇركياداعى ءىرى قالالارمەن سالىستىرعاندا 4-8 ەسە كوپ. ويتكەنى ءبىز شاقىرعان ادامداردىڭ بارىنە بارۋعا مىندەتتىمىز. ماسا شاعىپ, تىرناعىن سىندىرسا دا جەدەل جاردەمدى شاقىراتىن كىسىلەر بار», دەيدى ول.
وتاندىق كولىكتەرمەن قامتىلادى
جىل باسىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «3 جىل ىشىندە جەدەل جاردەم قىزمەتىن اۆتوموبيلدەرمەن جانە رەانيموبيلدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءىسىن شەشۋ كەرەك» دەگەن بولاتىن. مينيستر سول تاپسىرما اياسىندا بيىلدان باستاپ ارنايى باعدارلاما جۇزەگە اسىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ناقتىلاي ايتقاندا, ەكى جىل ىشىندە ەلىمىزدەگى جەدەل جاردەم قىزمەتى 800 ستاندارتتى كولىكپەن قامتىلاتىن بولادى. ول بۇل كولىكتەردى وتاندىق كاسىپورىندار جەتىلگەن ستاندارت بويىنشا قۇراستىرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
اۋىل-ايماقتاردى ايتپاعاندا, باس قالانىڭ وزىندە كولىك جەتىسپەيدى. «بىزدە ازداعان مامان تاپشىلىعى بار. ويتكەنى مۇندا جۇمىس ىستەۋ وتە اۋىر. مەديتسينالىق جابدىقپەن 100 پايىز قامتاماسىز ەتىلگەن. بىراق قالا ۇلكەيىپ كەلە جاتقاندىقتان, كولىك جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى», دەيدى بۇل ماسەلە بويىنشا ءسوزىن تولىقتاعان باس دارىگەر ت.مۇراتوۆ.
قابىلداۋ بولىمدەرىنە قويىلاتىن تالاپ – جەدەلدىك پەن ناقتىلىق
جەدەل جاردەممەن جەتكەن پاتسيەنتكە ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قابىلداۋ بولىمدەرىنىڭ موينىندا ەكەنى انىق. سوندىقتان دا ولار بيىل ءبىرىنشى رەت ءوز ارالارىندا باسەكەگە ءتۇستى. بۇل ولاردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە ۇلكەن مۇمكىندىك ەكەنىن ايتقان مينيستر الداعى ءۇش جىلدا اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولىمدەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭارتىلاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
بىلتىر عانا يزرايلدەن تاجىريبە جيناپ كەلگەن باس قالاداعى جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ باسشىسى ت.مۇراتوۆ شەتەلدەردەگى قابىلداۋ بولىمدەرىنىڭ تاجىريبەسىنە توقتالدى. «بۇگىندە 1-2 دارىگەر عانا وتىرىپ, جەدەل جاردەمنىڭ قويعان دياگنوزىن تىركەپ, ناۋقاستى اۋرۋحاناعا جاتقىزا بەرەتىن كلاسسيكالىق قابىلداۋ بولىمدەرى جوق. قازىر ول Emergency department (توتەنشە جاعدايلار ءبولىمى) دەپ اتالىپ, وتە ۇلكەن كولەمدەگى جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن جانە دياگنوستيكانى تولىقتىراتىن ماڭىزدى بولىمگە اينالدى. وندا جەدەل جاردەم دارىگەرى دەگەن ءبىر عانا مامان بولادى. ول العاشقى كومەكتىڭ جانە دياگنوستيكانىڭ بارلىعىن بىلەدى. مىسالى, ءبىز بىلتىر بارىپ وقىپ كەلگەن ءيزرايلدىڭ Emergency department-ءنىڭ كولەمى 8 مىڭ شارشى مەترگە دەيىن جەتەدى. ياعني, ءبىزدىڭ ءبىر ەمحانانىڭ اۋماعىنداي جەردى الىپ جاتىر. ول بۇكىل زاماناۋي قۇرىلعىمەن قامدالىپ, جانساقتاۋ, وپەراتسيا جاساۋ سياقتى بولىمدەردى قامتيدى. ويتكەنى اۋىر ناۋقاستى ارى-بەرى تاسىپ جۇرۋگە بولمايدى. ءبىز دە سوعان بەتالىپ كەلەمىز. سوندىقتان دا بيىل ءمينيستردىڭ تاپسىرماسىمەن قابىلداۋ بولىمدەرى دە سايىسقا ءتۇسىپ وتىر», دەيدى ول.
باس دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, جەدەل جاردەمنىڭ جۇمىسى قابىلداۋ بولىمدەرىمەن وتە تىعىز بايلانىستا. «ولاردىڭ جۇمىسىندا شاپشاڭدىق پەن ناقتىلىق وتە ماڭىزدى. ولارعا قاتەلەسۋگە بولمايدى. بۇل جولى قابىلداۋ بولىمدەرى وسى ەكى شارت بويىنشا جانە ءپروفيلدى كومەك كورسەتۋ قابىلەتتەرىمەن سىنالدى», دەيدى ت.مۇراتوۆ.
ۇيىمداستىرۋشىلار بولاشاقتا جەدەل جاردەم جارىسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن ايتتى. وندا ەلىمىزدىڭ ۇزدىك جەدەل مەديتسينالىق كومەك بريگادالارى وزگە ەلدەردىڭ وسى سالا وكىلدەرىمەن سايىسقا تۇسەتىن بولادى.
