قالا مەن اۋىل قازاقتارى سىرت كوزگە ايىرماسى جوق كورىنگەنىمەن, بايىپپەن قاراساڭ ەرەكشەلىكتەرى كوزگە ۇرىپ تۇرادى. اۋىل بالالارىندا ەركىندىك مولداۋ. ولار اتقا ءمىنىپ, ءوزارا جارىس ۇيىمداستىرادى. ۇساق مال, جىلقى قايىرادى. سويلەۋ مانەرى دە قانىق, قالا بالالارىنا قاراعاندا سوزدىك قورى مول, اتا-بابا ءداستۇرىن بالا كەزىنەن ۇستانىپ وسەدى.
جوبانىڭ العاشقى جۇمىسى ق.مۇحامەدجانوۆ اتىنداعى №1 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ۇزدىك وقۋشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن سىرداريا اۋدانىنىڭ بەسارىق اۋىلىندا جالعاستى. اۋىلعا كەلگەن قالالىقتار اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىمەن تانىستى. ۇمىت قالعان كونە سوزدەردىڭ ۇعىمىنا قانىقتى. ءتورت ت ۇلىك, تۇرمىس-تىرشىلىككە بايلانىستى ىرىمدار مەن تىيىمداردىڭ جاي-جاپسارىن ءبىلىپ, اۋىلداعى ماماندىق يەلەرىنىڭ جۇمىس بارىسىن كوردى.
وبلىستىق مۋزەيدىڭ «ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا» عىلىمي-زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ سىرداريا اۋدانى بەسارىق اۋىلىنا ۇيىمداستىرعان ەكسكۋرسيالىق-ساياحاتى قالالىق بالالاردى اتا-بابا داستۇرىنە قانىقتىردى. ولار ءوز قۇرداس-قۇربىلارىمەن ۇلتتىق ويىندار وينادى.
اۋىل – التىن بەسىك, قازاقتىڭ قۇت-قاينارى. بۇگىندە الەمدى اۋزىنا قاراتىپ وتىرعان دانا ساياساتكەر, الىپ تۇلعالار دا تامىرىن قۇت-مەكەن اۋىلدان تارتقانىن ماقتانىشپەن ايتىپ وتىرادى. دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ءىرى ءبىلىم وشاقتارى وكسفورد, كەمبريدجدە ماتەماتيكادان اعىلشىن تىلىندە ءدارىس بەرىپ جۇرگەن اكادەميك اسقار جۇمادىلداەۆ – سىر ءوڭىرىنىڭ پەرزەنتى. سۇلۋ قىزدىڭ بۇرىمىنداي بولىپ, يرەلەڭدەپ اعىپ جاتقان سىردارياعا شومىلىپ, جالاڭ اياعىن قياققا تالاي قيدىرعان اكادەميك ءوزىن ارمانشىل, بىلىمگە قۇشتار قىلىپ وسىرگەن اۋىلىن ۇنەمى ايتىپ جۇرەدى. اۋىلداعى مارە-سارە قىزىقتا وسىنداي جايتتار دا ايتىلدى. قالا بالالارى جىلقىنىڭ جالىنا جارماسىپ ءمىنىپ, قيقۋلاپ شاپتى. قىزدار اجە-اپالارىمەن كىلەم توقۋدىڭ جاي-جاپسارىن ءبىلدى, شيگە قۇرت جايدى.
جوبانىڭ ءاۋ باستاعى ماقساتى – ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا جاس ۇرپاقتى اۋىلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىمەن, نەگىزگى كاسىبى – مال شارۋاشىلىعىمەن, اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىمەن تانىستىرۋ, قازاق حالقىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا بايلانىستى ۇمىت قالعان كونە سوزدەردى بالا جادىندا جاڭعىرتۋ, ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى ناسيحاتتاۋ, مال شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ىرىم-تىيىمداردى كورسەتۋ بولاتىن.
جوباعا 16 مەكتەپتەن 800 وقۋشى قامتىلادى. اۋىلدا ءبىر كۇن بولعان سول وقۋشىلار ومىرىنە ۇلكەن ازىق الىپ قايتاتىنى انىق. ولار وزدەرىنىڭ, ياعني قازاقتىڭ جانى اۋىلدا ەكەندىگىن ءتۇيسىنىپ قايتادى. سوزدىك قورىمىزعا «اسفالتتا وسكەن بالا» دەگەن ءسوز تىركەسى كىرگەلى قاشان. ول دەگەنىڭىز, اتا-بابا داستۇرىنەن الشاقتاعان ماڭگۇرت, رۋحاني بەيشارا دەگەندى بىلدىرەدى. اۋىلعا بىرەر كۇن بولسا دا بارىپ, بار تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, ساف اۋاسىمەن تىنىستاپ قايتقان جاس بالالار ءوزىنىڭ رۋحاني قاينارىنىڭ وزەگىن تاۋىپ قايتادى. جوبانىڭ جەتىستىگى دە وسى بولسا كەرەك.
«Village life» جوباسى اياسىندا وقۋشىلارعا ورتاعاسىرلىق قىشقالا جانە بۇقارتوبە قالاشىقتارىنا تاريحي-تانىمدىق ەكسكۋرسيالار ۇيىمداستىرىلدى.
قىزىلوردا وبلىسى
