قابىرعالى قالامگەر جاقىندا اباي اۋدانىنىڭ ورتالىعى قاراۋىلعا ارنايى كەلىپ, توقتامىس اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى شاعان شايقاسىنا قاتىسقان, ەلى ءۇشىن, جەرى ءۇشىن مەرت بولعان قازاق باتىرلارىنىڭ قۇرمەتىنە تاس قويدى.
– وتكەن تاريحتان بەلگىلى قوڭىر اۋليە ۇڭگىرى الدىندا قازاقتار مەن قالماقتار اراسىندا 1757 جىلدارى كەسكىلەسكەن شايقاس بولعان, – دەدى اۋداندىق «اباي ەلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى اسەت مىرزاقاسىم, – تاريحتا «شاعان شايقاسى» دەپ اتالعان بۇل وقيعا – مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى», قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ «دارابوز» اتتى كوركەم تۋىندىلارى مەن تاريحشى قۇربانعالي ءحاليدتىڭ «تاۋاريح حامسا» ەڭبەگىندە جاقسى باياندالعان.
اۋدان اكىمى جارقىنبەك بايسابىروۆ ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قوسىپ جاتقان ۇلەسى ءۇشىن نەسىپبەك ايت ۇلىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– قوڭىر اۋليە باسىنا قازىرگى ۇرپاق ەل مەن جەرىن تانىسىن دەگەن ماقساتپەن تاس بەلگى قويۋىڭىزدى تولىق قۇپتايمىن, – دەدى اباي اۋدانىنىڭ اكىمى جارقىنبەك بايسابىروۆ, – ءبىزدىڭ تالاپتى اقىن جاستارىمىز وزىڭىزدەي ايتۋلى اعالارىمىزدان ۇلگى الىپ وسسە ءبىز ءۇشىن زور عانيبەت.
جينالعاندار قوڭىر اۋليە ۇڭگىرىنىڭ قۇپيالارى مەن شاعان شايقاسىنىڭ شىندىعىن اشۋعا تاريحشىلار مەن ارحەولوگ عالىمدارىمىزدان بەي-جايلىق, نەمقۇرايدىلىق تانىتىپ وتىرعانىن نەسىپبەك ايت ۇلىنا ايتقان كەزدە, ول بۇل ماسەلە الدا ءتيىستى مەكەمەلەردە ءسوز بولاتىندىعىن, بورودينو شايقاسى ورىس حالقىنىڭ وتكەن تاريحىندا ەرەكشە ۋاقيعا بولسا, ابىلايدى تانۋ ءۇشىن, قازاق-قالماق سوعىسىنىڭ شىندىعىن اشۋ ءۇشىن شاعان شايقاسىنىڭ ورنى زور, ونى زەرتتەۋ كەرەك دەدى. وسىندا سۋى شيپالى دەپ ەمدەلۋگە كەلۋشى مىڭداعان, ميلليونداعان ادام قوڭىر اۋليە ۇڭگىرىنە عانا تاڭعالماي, تاريحىمىزدى تانىپ, باتىر بابالارىمىزدىڭ ەرلىگىنە باس ءيىپ, قۇرمەت ەتۋى كەرەك دەگەن ويىن دا ايتىپ ءوتتى.
ءسويتىپ, اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى مىناداي جازۋى بار تاس بەلگى قويعىزدى: «بۇل جەردە XVIII عاسىردا قازاق-قالماق سوعىسىندا حان ابىلاي, قابانباي, بوگەنبەي, ولجاباي, بەردىقوجا, ماماي, توقتامىس, بايمۇرات, تاعى باسقا باتىرلار قاتىسقان شاعان شايقاسىندا قوڭىر اۋليە قورعانىندا مەرت بولعان قازاق ساربازدارى جەرلەنگەن. نايمان-ءتورتۋىل بۇتاعىنان تارايتىن جاۋعاش باتىر ۇلدارى سارىباي مەن تۇگەل ەكەۋى ءبىر قابىردە جاتىر. وتان ءۇشىن شەيىت بولعان ەرلەردىڭ رۋحى ماڭگى وشپەي, ۇرپاقتارى جاساي بەرسىن! بەلگى قويعان اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى. 2019 جىل, شىلدە».
تاسقا تۇسكەن تاڭباداي جازۋعا ەشقانداي انىقتاما بەرۋدىڭ قاجەتى بولماس. بەلگى تاس باسىندا تەبىرەنە سويلەگەن نەسىپبەك ايت ۇلى اعامىز وسىناۋ يگى شاراعا قاتىسقان اباي, اياگوز ەلىنىڭ باسشىلارىنا, ازاماتتارىنا, داڭقتى بالۋان ايبەك نۇعىماروۆ باستاعان جاستارعا, اس بەرۋگە اتسالىسقان سەمەي, ابايدان كەلگەن تۋىستارىنا ايرىقشا راقمەتىن جاۋدىردى. قورىمدا جەرلەنگەن قازاق باتىرلارىنىڭ رۋحىنا باعىشتالىپ قۇربان شالىنىپ, اس بەرىلىپ, قۇران قاتىم ءتۇسىرىلدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
اباي اۋدانى
