ايماقتار • 23 شىلدە، 2019

انالىق ساتىلسا، مال باسى كوبەيمەيدى

203 رەتكورسەتىلدى

بۇگىندە كوكتەمنىڭ كوگىلدىر كويلەگىنىڭ ەتەگىن باسىپ جايدارى جاز دا ءوتىپ جاتىر. «جاز جايناتىپ، كۇن كۇيدىرىپ» دەگەنىڭىزبەن، بۇل ماۋسىمنىڭ دا ءوز قيىندىقتارى بار. كەمىرگىش، سورعىش، شاققىش زياندى جاندىكتەردەن بولەك ءتۇرلى داقىلدى اۋرۋعا شالدىقتىراتىن ارامشوپتەردىڭ دە كارىنە مىنەتىن كەزى.

اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى زيانكەس­تەرمەن كۇرەس ماسەلەسى بويىنشا ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتى اۋماقتىق ينسپەكتسيا باسشىسى ەركەبۇلان بەكجانوۆ وڭىردە ەرەكشە قاۋىپتى شەگىرتكە زيانكەستەرىنە قارسى 121 471 گەكتار جەرگە حيميالىق وڭدەۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعانىن ايتا­دى. بۇگىندە قاجەتتى حيميكاتتار اۋدان­دارعا تولىقتاي جەتكىزىلىپ بەرىلگەن ەكەن. تەحنيكالار دا دايىن. وبلىس اۋما­عىندا قولايلى فيتوسانيتاريالىق احۋال­دى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ار­نايى جۇمىس توبى قۇرىلعان.

– زيانكەستەرگە قارسى حيميالىق ءوڭ­دەۋ جۇ­مىس­تارى 7 ماۋسىمدا باستالدى. جا­ڭا­­قور­عان، قارماقشى اۋداندارىندا حي­­ميا­­لىق وڭدەۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياق­­­تال­دى. قالعان اۋداندار بويىنشا 77 128 گەك­تار جەرگە حيميالىق وڭدەۋ ءجۇر­گىزىل­دى. اتالعان جۇمىستار شىلدە ايىندا اياق­تالادى، – دەدى ول.

وسى ماسەلە بويىنشا وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى باحىت جاحانوۆ بيىل بارلىعى 74 184 گەكتار جەرگە حيميالىق وڭدەۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ، جەر­گىلىك­تى بيۋدجەتتەن 91 ملن تەڭگە قارجى قارال­عانىن ايتتى. اۋىلشارۋاشىلىق داقىل­دارىن كۇتىپ-باپتاۋ جانە ارامشوپتەرگە قارسى وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 52،9 مىڭ ليتر گەربيتسيد ساتىپ الىنعان.

ال ۆەتەريناريا سالاسىندا اتقارى­لىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرسۇلتان اپەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، ءبۇ­گىندە وبلىسقا ەپيزووتيالىق احۋال تۇراق­تىلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا اسا قاۋىپ­تى 14 ءتۇرلى جۇقپالى اۋرۋلارعا قار­سى ءبو­لىنگەن ۆەتەريناريالىق پرەپارات­تار­دىڭ 99،9 پايىزى جەتكىزىلگەن ەكەن. وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 205،4 ملن تەڭگە قارجىعا جانۋارلاردىڭ 6 ءتۇر­لى ەزووتيالىق اۋرۋلارىنا قارسى ۆەتە­ري­ناريالىق پرەپاراتتار ساتىپ الىنعان. قازىر الدىن الا ەگۋ جوس­پارى تولىعىمەن ورىندالعان.

باسقارما باسشىسى اۋىل اكىمدەرى، اۋداندىق ءتيىستى سالا باسشىلارىنىڭ مال ساناعىن جۇيەلى جۇرگىزبەي وتىر­عانىن ايتتى. كونگو-قىرىم گەمور­راگيا­لىق بەزگەگىنىڭ الدىن الۋ جۇمىس­تارى بويىنشا اتقارىلعان شارالاردى پىسىقتاعان ونىڭ ايتۋىنشا، بيىل ەپيدەميولوگيالىق ماۋسىمدا اتالعان اۋرۋ 123 ەلدىمەكەندە تارالۋى مۇمكىن ەكەنى انىقتالعان.

– باسقارما وسىنداي ەلدى مەكەندەردە مال قورالاردىڭ مەحانيكالىق تازالانۋىنا زەرتتەۋ جۇمىستارىن ءجۇر­گىزىپ، ءبىراز كەمشىلىكتەردى انىقتا­دى، – دەيدى باسقارما باسشىسى. سول سە­بەپتى كەڭەيتىلگەن سەمينار كەڭەس ۇيىم­­داستىرىلعانىن، سون­داي-اق ەلدى مە­كەندەردە تۇرمىسى تومەن وت­با­سىلاردىڭ مال قورالارىن مەحاني­كالىق تازالاۋ جۇمىستارىنا كومەك كورسە­تىلگەنىن ايتتى. وبلىستا قۇجاتسىز مال تاسىمالداۋ دەرەگى دە انىقتالعان. وسىعان وراي، وبلىس اكىمى قۇزىرلى ورىندارمەن بىرلەسىپ، انالىق مالدى سىرتقا شىعارۋعا شەكتەۋ قويۋدى تاپسىردى.

بۇگىنگى پايداسىن ويلاپ، انالىق مال­­دىڭ ءبارىن سىرتقا وتكىزگەن كاسىپكەر ەر­تەڭ قالاي تىرشىلىك ەتەدى؟ مالدىڭ سانى قالاي كوبەيەدى؟ ەرتەڭىن ويلاماعان كاسىپ­كەر­لەرگە ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن ءجۇر­گىزۋ كەرەك.

قازاق ساقاراسى مالعا باي دەگەنى­مىزبەن ءاپ-ساتتە بوساپ قالۋى دا وڭاي. بيىل وزبەكستان مەن يرانعا مال ساتىپ، قالتاسىنا سىتىرلاعان پىشەن اقشا بىتكەن دەلدالدار جىل ورتاسىندا قازاقستاننىڭ تۇكپىر تۇكپىرلەرىن ارالاپ كەتكەن-ءدى. ولار مالدىلاردىڭ وتار-وتار قوي، تابىن-تابىن سيىر، ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىسىنان بولەك، اۋىلداعى اعايىننىڭ ءىلدالدالاپ اسىراپ وتىرعان بىرەر باسپاعىن دا ساتىپ الىپ، كورشى مەملەكەتتەرگە ساتىپ جىبەردى. كەدەن­شىلەردەن بىلگەنىمىز، وزبەكستان جاققا كۇن سايىن مىڭداعان مال تيەگەن جۇك ما­شي­نالارى وتكەن. مەملەكەت مال الۋ­عا جەڭىل نەسيە بولگەندىكتەن، الا توپى­لى اعايىندار از عانا ۋاقىتتا قورا­لا­رىن ءتورت ت ۇلىككە تولتىرىپ الدى. قوزى­عا دەيىن اكەتتى. سونىڭ سالدارىنان سول­تۇس­تىك وبلىستاردىڭ بازارىندا ۇساق مال باسى ازايدى. ابىروي بولعاندا، كور­شى مەملەكەتتە نەسيەلەندىرۋ توقتاپ، دالا­مىز بوساپ قالمادى. بۇل رەتتە كەشى­گىپ بولسا دا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى مالدى سىرتقا ساتۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالدى.

ءتورت ت ۇلىكتەن پايدا كورۋ كەرەك. بىراق جاپپاي ساتىلىمنان ەمەس. مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى سىرتتان اسىل تۇ­قىمدى مال اكەلىپ، مىڭعىرتىپ كوبەيت­كەننەن كەيىن رەتىمەن ساۋداعا شىعارۋعا بولادى. قايدا پۇلدايمىن دەيتىن ەمەس، كۇنشىعىس ەلىنىڭ ءبىر قالاسىمەن-اق الىس-بەرىس جاساسا دا ەشقاشان ۇتىلمايدى.


قىزىلوردا وبلىسى


سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار