– قاشاندا ۇلتتىق مادەنيەتتى الەمدىك كەڭىستىكتە تۇلعا دارىپتەيدى. ال ونداي تۇلعالاردى تاربيەلەپ شىعارۋ ونەر ادامىنىڭ بالا كەزىنەن باستالۋى ءتيىس. دەگەنمەن بۇل جەردە مىنا نارسە ەسكەرىلۋى كەرەك: ادەتتە ونەر وقۋ ورنىنا ءتۇسۋ ءۇشىن جۇرەكتەرى تەك ونەر دەپ سوققان تالاپتى جاستار كەلەدى. ءبىزدىڭ اكادەميا دا وسى ساناتتا. بىراق تالانتتى تاپ باسىپ تانۋ وڭاي ەمەس. ارينە ءبىر ادامدا قابىلەت بولۋى مۇمكىن. بىراق قابىلەتتىنىڭ بارلىعىن تالانتتى دەپ ايتۋعا بولمايدى. قازاقتىڭ «جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار» دەگەن ءسوزى وسى جەرگە ءدال. ياعني, تالانت جۇزدەگەن-مىڭداعان قابىلەتتى ادامنىڭ ىشىنەن ىلۋدە بىرەۋ عانا كەزدەسەدى دەگەندى بىلدىرەدى. وسى ورايدا قابىلداۋ كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرىن تارتتىق. ەكىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلباسى ساياساتىمەن ۇندەستىرە وتىرىپ ەلدە اشىق قوعام قۇرۋ جونىندەگى ۇستانىمىن, ياعني ترانسپارەنتتىلىكتى نەگىزگە الدىق. قوعامدا كەز كەلگەن سالادا اشىقتىق, تازالىق بولعاندا عانا ءىس العا باسادى.
اتا-انالاردىڭ كوڭىلىندە كۇدىك قالماسىن دەگەن ويمەن عيمارات الدىنا LED ەكران قويىپ, جيىلعان جۇرتقا شىعارماشىلىق ەمتيحاندى كورسەتۋ جونىندەگى وي وسى ەكى ماسەلەدەن تۋىندادى. جالپى شىعارماشىلىق سىناقتى اشىق جاعدايدا كورسەتۋ بۇرىن-سوڭدى شىعارماشىلىق وقۋ ورىندارىندا بولماعان. سەبەبى ونەردىڭ ءوز ولشەمى, شارتتارى بولادى. دەگەنمەن ءبىزدىڭ بۇل باتىل يدەيامىزعا وقىتۋشى-پروفەسسورلىق قۇرام تۇسىنىستىكپەن قارادى. مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ تاراپىنان دا قولداۋعا يە بولدى. شىعارماشىلىق ەمتيحاندى ەكراننان عانا ەمەس, فەيسبۋك, ينستاگرام جەلىلەرى ارقىلى تىكەلەي ەفير تۇرىندە كورسەتىپ وتىرۋ جونىندەگى ويدى ايتقان دا اقتوتى رايىمقۇلوۆا. ناتيجە – كۇتكەندەگىدەي. تالاپكەرلەردىڭ اتا-انالارى, جاناشىرلارى تاراپىنان ادەتتە ورىن الىپ جاتاتىن وكپە-نازعا جول بەرىلگەن جوق. اسىرەسە ابيتۋريەنت جاستاردىڭ كوڭىلدەرى تولدى. ءبىزدىڭ اكادەمياعا نەگىزىنەن الىس اۋىلداردان كەلەدى عوي. سولار وزدەرى ەكراننان عانا كورەتىن اتاقتى ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ وزدەرىنە وبەكتەپ, جاناشىرلىقپەن قامقورلىق تانىتقانىن كورىپ, ءتىپتى تولقىپ, كوزدەرىنە جاس ىركىلگەندەرى دە كەزدەستى. ءداستۇر جالعاسا بەرەتىن بولادى. كەلەسى جىلى ديپلومدىق سپەكتاكلدەرىمىزدى دە وسى جولعا سالساق دەگەن ويىمىز بار. ياعني, ەۋروپاداعى, جالپى الەمدىك تاجىريبەدەگى تەاتر اكادەميالارىنىڭ ديپلومدىق سپەكتاكلدەردى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى كورسەتىپ وتىرۋ ءادىسىن كەلەشەكتە وزىمىزدە قولدانىپ كورسەك دەيمىز.
– بيىل اكادەميادا العاش رەت اشىق نەگىزدە وتكىزىلگەن شىعارماشىلىق سىناقتى تىكەلەي كورسەتىلىم ارقىلى كوپشىلىك سارابىنا سالۋ, ولاردىڭ تاراپىنان ارقيلى پىكىر تۋعىزۋعا الىپ كەلەدى دەپ ويلامايسىز با؟
– ءسىزدىڭ ايتقىڭىز كەلگەنى, ءبىر تالاپكەردىڭ ونەرىن قاراپ وتىرعان كوپشىلىكتىڭ ءارتۇرلى باعالاۋى عوي. نەگىزىندە ءبىز وسىنداي جاعدايدىڭ بولاتىنىن بىلگەنبىز. ءسوز باسىندا ونەردىڭ ءوز ولشەمى, ۇستانىمى بولادى دەگەن ەدىم. ياعني, الەمدىك تاجىريبەدە ونەر «دارا تاۋار» دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان, سوعان سايكەس ونەر كاسىبي ماماندار تاراپىنان عانا باعاسىن الۋى ءتيىس. الايدا, ءبىزدىڭ قوعامدا قازىرگى كەزدە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي بۇرىنعى «بارماق باستى, كوز قىستى» پسيحولوگياسىنان ءۇزىلدى-كەسىلدى الشاقتاۋىمىزدى قاجەت ەتەدى. وعان الىپ باراتىن جولدىڭ باسى – شىعارماشىلىق سىناقتارىنا ماماندارمەن قاتار كوپشىلىكتى قاتىستىرۋ ارقىلى ءجۇز پايىز اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ. بۇل ءبىر جاعىنان ۇلگى. ونەر سالاسىندا دا اشىقتىقتىڭ, ازاماتتىق-مادەني ۇستانىمداردىڭ بار ەكەندىگىنىڭ بىردەن-ءبىر كورىنىسى. ءبىز وسى جاعىنان كەلگەندە ۇلكەن ءبىر مىندەتتىڭ ۇدەسىنەن شىقتىق دەپ ويلايمىز.
– ونىڭ ۇستىنە ورىن دا شەكتەۋلى عوي. ماسەلەن, بىلتىر اكادەميا بويىنشا 305 گرانتتىق ورىنعا 738 ادام قۇجات تاپسىرسا, بيىل 303 ورىنعا 810 تالاپكەر ءوتىنىش بەرگەن. ونىڭ 13-ءى جانە 19-ى سايكەسىنشە جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان, مۇگەدەك, شەتەلدىك قازاق بالالارى, باسقا دا جەڭىلدىككە يە تالاپكەرلەرگە ارنالعان كۆوتا...
– ياعني, ءبىر ورىنعا التى-جەتى ادامنان كەلەدى. سونىڭ ىشىندە «التىن بەلگىمەن» ماراپاتتالعاندار سانى بىلتىر 8 ادام بولسا, بيىل ول 18 تالاپكەردى قۇراپ وتىر. سونداي-اق ابيتۋريەنتتەر اراسىندا ن. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى, ايماقتىق ونەر بايقاۋلارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى دە از ەمەس. مۇنىڭ ءوزى قوعامداعى مادەنيەت پەن ونەرگە دەگەن ىقىلاستىڭ كۇرت ارتۋىنىڭ جانە ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ الەمدىك ارەنادا تانىلا باستاۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى, ەكونوميكا تىلىمەن ايتقاندا, مۋلتيپليكاتسيالىق ەففەكت. سوعان سايكەس, اكادەمياداعى ماماندىقتار دا ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. شىندىعى سول, بىزگە كەلۋشىلەر تۇتاس العاندا وزدەرىنە ءانشى ديماش قۇدايبەرگەندى, اكتەرلەر بەرىك ايتجانوۆ, ازامات ساتىبالدى, ەركەبۇلان دايىروۆتاردى, سوڭعى شىققان جاستاردان اسىلحان تولەپوۆ, ايان وتەپبەرگەندەردى ۇلگى تۇتادى. ءبىزدىڭ حورەوگرافيا فاكۋلتەتىنە تۇسۋشىلەر بۇگىندە الەمدىك دەڭگەيدە بي بيلەپ جۇرگەن باحتيار ادامجانعا, اكادەميا تۇلەگى, ۆەنگريانىڭ ۇلتتىق بالەت تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليسى ءاليا تىنىقباەۆاعا ەلىكتەيدى. وسىنىڭ بارلىعى جاستاردىڭ بويىنا ونەر ارقىلى قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا بولادى دەگەن سەنىم ۇيالاعانىن جانە بۇل ماماندىقتارمەن ءوز نەسىبەسىن تاۋىپ, وتباسىن اسىراپ, ازامات بولىپ قالىپتاسا الاتىنىنا كوزدەرى جەتە باستاعانىن اڭعارتادى.
– بىلۋىمشە, اكادەميادا اقىلى وقيمىن دەۋشىلەرگە دە ەسىك اشىق, بىراق سونىڭ وزىندە دە ولار ارناۋلى كوميسسيادان سىناقتان ءوتىپ بارىپ قانا قابىلدانادى ەكەن. ياعني, ونەر ورداسىنىڭ ەسىگىن كولدەنەڭ ادامنىڭ اشۋىنا جول جوق دەگەن ءسوز.
– جاڭا وقۋ جىلىنىڭ جانە ءبىر ەرەكشەلىگى – اكادەمياداعى ماماندىقتاردىڭ ءبىلىم باعدارلاماسى اياسىنا توپتالۋى. مۇنىڭ ءوزى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە بىرىڭعاي بولوندىق ۇردىسكە كوشۋىمىزگە بايلانىستى ورىن الىپ وتىر. مۇنىڭ ءمانى – وقۋ ورنىنداعى ماماندىقتار ءوزارا توپتاسىپ, بۇرىنعى ماماندىقتار ونەر-ءبىلىم باعدارلاماسىنىڭ اياسىنا كىرەدى دە, ودان ءارى مامانداندىرۋلار تارالادى. وسى جۇيەگە سايكەس اكادەميادا بيىل اشىلعان ۇلتتىق ونەر فاكۋلتەتىنە ايتىس, فيزيكالىق تەاتر ءارتيسى, كينو جانە تەلەديدار سۋرەتشىسى, بالەتتانۋ, قايتا وڭدەۋ جانە بۇرىن ەشبىر جەردە بولماعان قىلقوبىزبەن ءان سالۋ, جەتىگەنمەن ءان سالۋ, ساحنا قوزعالىسىنىڭ پەداگوگى جانە ت.ب. جاڭا ماماندىقتار قوسىلدى. «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن شىعارماشىلىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ اكادەميا جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. باعدارلاما شەڭبەرىندە «اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق كافەدرا» قۇرىلدى. مۋلتيمەديالىق ستسەنوگرافيا ماماندىعىن وقىتۋ قولعا الىندى. جوعارىدا اتالعان ءبىلىم باعدارلاماسى نەگىزىندە مەدياعا مامانداندىرۋ دا باعدارلاما اياسىندا اشىلدى. سونداي-اق ءبىزدىڭ وقۋ ورنى جۇمىسىنىڭ ۇلكەن ءبىر سالاسى – ەتنوستىق تەاترلارعا ماماندار دايارلاۋ بولىپ وتىر. اكادەميا جالپى تەاتر ماماندارىن دايىنداۋ بويىنشا قازاقستانداعى بىرەگەي وقۋ ورداسى بولىپ سانالادى. بيىل كورەي, ورىس كۋرستارىنا تۇسۋشىلەردى قابىلداپ جاتىرمىز. كەلەسى جىلى ۇيعىر توبى مەن نەمىس توبى قوسىلاتىن بولادى.
اڭگىمەلەسكەن ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
