وسى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋ ءۇشىن ءوڭىر باسشىسى ومىرزاق شوكەەۆ جۋىردا كيەلى شاھاردىڭ كوپتى كورگەن كونەكوز قاريالارىمەن كەزدەستى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا 1 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان كەزدەسۋدە قالا تۇرعىندارىن مازالاعان ماسەلەلەر تالقىلاندى. ءوڭىر باسشىسى الدىمەن قالا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, كوگالداندىرۋ مەن تاريحي ورىنداردى اباتتاندىرۋعا توقتالدى.
ومىرزاق شوكەەۆ اقساقالدارمەن اڭگىمە بارىسىندا رۋحاني استاناعا وڭ وزگەرىستەر قاجەت ەكەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, جاڭا وبلىس ورتالىعىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق جانە ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرىنە, قالانىڭ حالىقارالىق تۋريستىك وازيس رەتىندە قالىپتاسۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. سوندىقتان وبلىس باسشىسى جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنا قاراپايىم ادامدارمەن ءتىل تابىسىپ بىرلەسە جۇمىس اتقارۋدى, جاڭا تۇركىستانداعى تۇرعىن ءۇي الاپتارى ماڭىن سۋارۋ جانە كوگالداندىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن اقساقالدارمەن كەڭەسۋدى ۇسىندى.
بۇگىندە كونە شاھاردا اقساقالدار القاسى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ماقساتىندا سەگىز شارۋاشىلىقتى ۇرشىقشا ءيىرىپ وتىر. ءار اۋداننىڭ ءوز ۋچاسكەسى بار, ول ۋچاسكەلەردىڭ يەلىگىندە جەكە تۇرعىن ۇيلەر بار.
قالا حالقىنا پايداسى تيەتىن, ەندى عانا جۇمىسىن باستاعان جۇيەگە قازىرگى تاڭدا قولداۋ قاجەت. سول كەزدە عانا ونىڭ تيىمدىلىگى ارتا تۇسپەك. ويتكەنى كەيبىر اۋداندار مەن ۋچاسكەلەر جاقسى جۇمىس ىستەپ جاتسا, وزگەلەرىنىڭ جۇمىسى ورتا دەڭگەيدە. سوندىقتان دا اكىمدىك تاراپىنان جان-جاقتى كومەك كەرەك.
وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ ءتۇركىستاندىقتاردىڭ اۋلالارىنا جاسىل جەلەك ەگىپ, كوشەلەردى قوقىستان تازارتۋ جونىندەگى باستاماسىن جوعارى باعالادى. سونداي-اق ءوڭىر باسشىسى اكىمدىك تاراپىنان قالا ىشىندە بىرنەشە ارنا مەن ارىقتار قازىلسا, ءوڭىر تۇرعىندارى قالانى كوگالداندىرۋعا اتسالىسسا دەگەن ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
كيەلى قالانى كوگالداندىرۋ كەرەك
ومىرزاق شوكەەۆتىڭ تۇركىستاندى سۋلاندىرۋ جونىندەگى اۋقىمدى جوباسى ەڭ الدىمەن قالانىڭ ميكروكليماتىن وزگەرتپەك. كيەلى قالادا اعىن سۋ كوپ بولسا جاسىل جەلەك پەن كۇن ىستىقتا قورعان بولار اعاشتار دا كوپ وسەدى. قۇستار مەن ادەمى گۇلدەر دە قالانىڭ كوركىن اشادى.
بۇگىندە تۇركىستاندا تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعى, قالالىق ويىن-ساۋىق ساياباعى, اربات سالىنۋدا. بۇل ساياباقتاردىڭ جالپى اۋدانى 100 گەكتارعا جەتەدى. قالانىڭ كوگالدانۋى رۋحاني استانانىڭ, قالا ماڭىنىڭ جاڭا ميكروكليماتىن قالىپتاستىرۋعا, قۇستاردىڭ كوبەيۋىنە سەپ بولۋعا ءتيىس.
بۇدان باسقا, ەجەلگى قالانىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن باس جوسپاردىڭ جوباسىن ەسكەرە وتىرىپ, تۇركىستاننىڭ اينالاسىنداعى 7 مىڭ 700 گەكتار اۋماققا جاسىل بەلدەۋ وتىرعىزىلۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا 90 مىڭنان استام ءتۇرلى اعاش وتىرعىزىلىپ, 300 گەكتار اۋماقتا تالىمباق قۇرىلسا, جىل سوڭىنا دەيىن تۇركىستان اۋماعىن 1,5 مىڭ گەكتارعا كوگالداندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونداي-اق وبلىستىڭ اۋدان-قالالارىندا 2019 جىلدان 2021 جىلعا دەيىن 2991,5 گەكتار جەر اباتتاندىرىلادى. مىسالى, اعىمداعى جىلدىڭ كوكتەمىندە اۋدان ورتالىقتارىندا جانە تۇركىستان قالاسىندا جالپى اۋدانى 703 گەكتارعا 395 مىڭ كوشەت وتىرعىزىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 1028 گەكتار اۋماقتا تاعى 470 مىڭ اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جىل باسىنان تۇركىستان قالاسىنا كىرەبەرىستە جول بويىندا 18 مىڭنان استام پاۆلونيا, بوز ارشا, تەرەك جانە سيريالىق راۋشان بۇتالارى وتىرعىزىلدى.
«اسار» تاجىريبەسىن قايتالاۋ
ومىرزاق شوكەەۆ ءوڭىر اقساقالدارىنا ۋادە ەتكەندەي, وبلىس اكىمدىگى قالانى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار, ءتۇرلى وسىمدىكتەردىڭ كوشەتتەرىن دە سىيعا تارتاتىن بولدى. سونىمەن قاتار كاسىبي تۇرعىدا قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارلىق جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى كوگالداندىرۋ ونەرىنە تەگىن وقىتۋ باستالادى. قازىر ارنايى انىقتامالىقتار دايىندالىپ, وقۋلىقتار شىعارىلعان.
تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ جانە تۇركىستاننىڭ جاڭا ميكروكليماتىن قالىپتاستىرۋعا ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمى قالانى تازا ۇستاپ, كوگالداندىرۋدا وزگەلەرگە ۇلگى بولعان تۇرعىندار مەن اۋداندارعا ارنايى سىياقى تاعايىندايتىنىنا كەپىلدىك بەردى.
وسى ىزگى ءىستى وبلىس باسشىسى ءوڭىردىڭ وزگە ايماعىنا ۇلگى رەتىندە كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونىمەن قاتار تۇركىستاندىق اقساقالداردىڭ باستاماسىمەن وبلىس ورتالىعىندا «تۇرمىسى تومەن جاندارعا ارنالعان دۇكەن» ءوز جۇمىسىن باستاعان. اتالعان دۇكەن قايىرىمدى جانداردىڭ ارقاسىندا مۇقتاج تۇرعىنداردى ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەكپەن قامتاماسىز ەتۋدە. جاقىندا اشىلعان دۇكەن تۇرمىسى تومەن 300 وتباسىنا قىزمەت كورسەتۋدە.
ايتا كەتۋ كەرەك, قالا تۇرعىندارى وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ ءجيى ءوتىپ, وزدەرىنىڭ جوسپارلارى مەن ۇسىنىستارىن ءوڭىر باسشىسىمەن بولىسە الاتىن مۇمكىندىكتى قولدايدى. سونداي-اق ولار وبلىس كولەمىندە ءجۇرىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەرگە ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
تۇركىستان
