بۇگىندە الماتى وبلىسىندا 40 مىڭ كوپ بالالى وتباسى بار. بەرەكەسى جاراسقان وسىنشا شاڭىراق استىندا 165 مىڭ بالا ءوسىپ كەلەدى ەكەن. ال ايماقتاعى 29 762 وتباسى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الادى. نەسيە تولەۋشىلەر مەن بانك الدىنداعى قارىزىن تولەۋگە قابىلەتسىز وتباسىلاردىڭ ناقتى سانى ازىرگە بەلگىسىز بولعانىمەن, ولاردىڭ نەگىزگى ۇلەسىن وسى ساناتتاعى اۋلەتتەردىڭ شوعىرى قۇرايتىنى انىق. دەمەك, پرەزيدەنتتىڭ ارنايى قاۋلىسى كوپتەگەن ادامداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن وڭالتۋعا دەگەن ناقتى قادام بولىپ وتىر.
ماسەلەن, كوكسۋ اۋدانىنداعى بالپىق بي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى مارجان سايلاۋباەۆانىڭ 6 بالاسى بار. وتاناسى مەن وتاعاسى تۇرمىس قاجەتتىلىگى ءۇشىن بىرنەشە بانكتەن نەسيە العان ەكەن. قارىز وتەماقىسىن دەر كەزىندە تولەۋگە تىرىسقانىمەن, اۋىلدىق جەردەگى ەڭبەكاقىنىڭ ماردىمسىزدىعى, وعان ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعى قوسىلىپ, نەسيە قايتارىمىن بانك بەلگىلەگەن مەرزىمنەن كەشىكتىرۋگە ءماجبۇر بولاتىندىقتارىن ايتادى.
– التى بالا تاربيەلەپ وتىرمىن. جاقىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ءتولەنە باستادى. كۇيەۋىمنىڭ تاپقان تابىسى كۇنكورىسىمىزدەن ارتىلمايتىن ەدى, اتاۋلى تولەم كادىمگىدەي جاردەم بولدى. ءبىز سياقتى كوپ بالالى وتباسىلارعا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان كومەككە ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ ءجۇرگەندە, پرەزيدەنتتىڭ كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ قارىزىن ازايتۋ ءجونىندەگى جارلىعى تاعى ءۇمىت سىيلادى. ازداعان نەسيەمىزدىڭ قارىزىن وتەۋدى مەملەكەت موينىنا السا, بۇل انا مەن بالا ءۇشىن, جالپى ادامعا دەگەن قۇرمەت ەمەس پە, – دەيدى مارجان سايلاۋباەۆا.
ال وسى بالپىق بي اۋىلىندا تۇراتىن تاعى ءبىر كوپ بالالى انا – التىن ابيروۆا 6 بالاسى ءۇشىن ەشقانداي جاردەماقى المايتىنىن ايتادى. ويتكەنى التىن جۇبايىمەن بىرلەسىپ شاعىن كاسىپپەن اينالىسادى. اۋدان ورتالىعىنان ءدۇڭگىرشەكتى جالعا الىپ, نان ءونىمدەرىن ءپىسىرىپ ساتۋمەن اينالىساتىن ولاردىڭ تابىسى ۇكىمەت بەلگىلەگەن مولشەردەن اسىپ كەتەدى ەكەن. سەبەبى ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسۋ ءۇشىن التىن اۋداندىق سالىق باسقارماسىنا جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋگە ءماجبۇر. بۇل – زاڭ تالابى جانە ورىندى ەرەجە. بىراق پاتەنتتىك جۇيەمەن جۇمىس ىستەيتىن شاعىن كاسىپكەردىڭ ايلىق تابىسى 300 مىڭ تەڭگەدەن كەم بولماۋى كەرەك دەگەن تالاپ بار. ياعني, جەكە كاسىپكەردىڭ فيسكالدى تابىسى اي سايىن وسى سومادان كەم بولماۋى ءتيىس. بىراق جەكە كاسىپكەر ۇنەمى مۇنداي كولەمدەگى تازا تابىس بولمايتىنىن ايتادى.
– قازىر ساۋدا جوق. باسەكەلەستىك تە كۇشتى. ۇن قىمبات, ماي قىمبات. اۋىلدىق جەر بولعاسىن دايىن ءونىم باعاسىن تومەندەتىپ ۇستايمىز. ۇنەمى پايدا تاۋىپ وتىرعانىمىز جوق. كەيىنگى كەزدە شىققان شىعىن ءوزىن اقتاعانعا قۋاناتىن بولدىق. اي سايىنعى سالىق, جەردى جالعا الۋ اقىسى تاعى بار. ال 6 بالاما اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋدىڭ جايىن ءبىلىپ ەم, ءبىزدىڭ تابىسىمىز اسىپ كەتەدى ەكەن. كەزىندە كاسىبىمىزدى جولعا قويۋ ءۇشىن 1 ملن تەڭگەدەن استام نەسيە العان ەدىك. ارينە ونى ءبىرىنشى كەزەكتە وتەۋگە تىرىسامىز. پرەزيدەنت ق. توقاەۆتىڭ جارلىعىن ەستىپ, قۋانىپ قالدىق. ەگەر مەملەكەت ءبىزدىڭ نەسيەمىزدى جاۋىپ بەرەتىندەي مۇمكىندىك بەرسە, ءىسىمىزدى ودان ءارى ورلەتىپ, بالالارىمىزدىڭ ەرتەڭىنە الاڭسىز بولار ەدىك, – دەيدى كوپ بالالى انا التىن ابيروۆا.
جالپى, ەلىمىزدە الەۋمەتتىك قورعاۋ باعىتىنا قاتىستى ماسەلە كوپ ەكەنى راس. ءبىر عانا اتاۋلى الەۋمەتتىك تولەماقىعا قاتىستى سىندارلى جاعدايلار ءالى دە كەزدەسۋدە. ءوڭىردەگى «الەۋمەتتىك قورعاۋ كارتاسىنىڭ» ءجۇزەگە اسىرىلۋىن نازارىندا ۇستاپ وتىرعان Nur Otan پارتياسىنىڭ وكىلدەرى باسپانامەن قامتۋ, جاردەماقى تولەۋ جايىنان بولەك, ەل مەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ اراسىنداعى ارااعايىندىققا ءجۇرەتىندەرىن جاسىرمايدى. ال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ قارىزىن ازايتۋ ءجونىندەگى جارلىعى وسى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشەتىنى انىق.
– ءبىز الەۋمەتتىك ماسەلە بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىمەن قاتار, ناقتى ماسەلەنى شەشۋگە كۇش سالۋدامىز. ونىڭ ىشىندە «باقىتتى وتباسى» جوباسى اياسىندا وبلىستاعى الەۋمەتتىك جول كارتاسىنىڭ شاراپاتىن ءاربىر مۇقتاج جاننىڭ كورگەنىنە جاۋاپتىمىز. بيىل الەۋمەتتىك كومەككە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 6 ملرد تەڭگە ءبولىنگەن. ال الەۋمەتتىك جول كارتاسى بويىنشا قوسىمشا تاعى 3,4 ملرد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلدى, – دەيدى Nur Otan پارتياسى الماتى وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى عالياسقار سارىباەۆ.
الماتى وبلىسى
