قوعام • 25 ماۋسىم، 2019

جان دۇنيەمىزدى كىرلەتپەيىك

88 رەتكورسەتىلدى

مەن بارىمدى باعالاپ، شۇكىر ەتۋشى جاندار قاتارىنانمىن. بىراق كەيدە ادام بالاسىنا دەننىڭ ساۋلىعى، وتباسىنىڭ اماندىعى، ءتىپتى اقشانىڭ كوپتىگى دە ازدىق ەتەدى. وقىپ وتىرىپ، ونىسى نەسى دەرسىزدەر... الايدا، كۇيبەڭ تىرشىلىكتە ارپالىسقان كۇندەر كوپشىلىككە جاننىڭ راحاتىن، رۋحاني ازىقتى بەرە الماي جاتادى. جاننىڭ ازىعىن ىزدەمەيتىندەر دە بولاتىن شىعار. بىلمەيمىن، ءوز باسىم جان تازىلىعى رۋحاني ازىقتان جانە قورشاعان ورتا تازالىعىنان دەپ تۇسىنەمىن.

تۋرا ەرتەگى كەيىپكەرلەرىندەي ءومىر سۇرگىم كەلەدى كەيدە. سە­بەبى ادىلدىك بار وندا. اق پەن قارا­نىڭ ارپالىسىنا، جاقسى مەن جاماننىڭ تەكەدەي تىرەسكەن تارتىسىنا قۇرىلعان مىنا ومىردە ارىنا جۇگىنەتىن جانداردىڭ كوپ بولعانىن قالايمىن. وندا ادامعا بولسىن، تابيعاتقا بولسىن جاساعان قياناتى ءۇشىن كەيىپ­كەر جازالانادى. سوڭىندا قاتە­سىن ءتۇسىنىپ، ساباق الىپ، ناعىز ادام­عا اينالادى ەمەس پە؟ وندا جاق­سىلىق – جاقسىنىڭ جارشىسى.

ال جاقسى بولۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ وسى مەن قانداي اداممىن؟ كەيىنگى وقىعان دۇنيەلەرىمنىڭ كوزقاراسىمەن قاراسام، جاقسى بولۋدان الدەقايدا الىسپىن. سەبەبى جاقسى ءسوزىنىڭ ماعىناسى وتە اۋقىمدى. سوندىقتان بۇگىنگى سانانى قاراجات بيلەگەن نارىق زامانىندا يگى جاقسىلار كوپ بولسا ەكەن دەگەن اق تىلەگىمنىڭ بارىن جاسىرمايمىن. جۇرەگىندە يماندىلىق، جانىندا تازالىق، تىلە­گىندە اقتىق، ارەكەتىندە شى­نايىلىق، كوزىندە مەيىرىم، الاقانىندا جىلىلىق بار ادام­­دار كوپ بولسا، مىنا الەم قاتى­گەزدىڭ قارەكەتىنەن، ۇرىنىڭ ارەكەتىنەن، سۋايتتىڭ وتىرىگىنەن، ارسىزدىڭ ارامدىعىنان، ادىلەت­سىزدىكتىڭ بۇعاۋىنان، تابيعات قۇندىلىقتارىن باعالامايتىن ىسىراپشىلداردان تازارار ەدى....

كوپشىلىكتىڭ كوزقاراسى مەنى­مەن ۇندەس كەلمەي قالاتىنىنا كوزىم جەتىپ كەلەدى. سەبەبى «زا­مانىڭ تۇلكى بولسا، تازى بوپ شالدىڭ» ارەكەتىن ۇستاناتىندار بارشىلىق. الايدا مەنىڭ تابي­عاتىم ونداي مىنەزدى قۇپتامايدى، جانىم قالامايدى. ەگەر ونداي ارەكەت ورىن الاتىن بولسا، ءوز-ءوزىمدى جەگىدەي جەپ، رۋحا­ني اشتىق پايدا بولادى. ءجاندۇ­نيەم كىرلەگەندەي سەزىنە­مىن ءوزىمدى. نەگىزى، ءبىز، ادامدار، تا­بيعاتتىڭ بايلىعىن ەشقا­شان سارقىلمايتىن قازىنا رە­تىندە تۇسىنسەك تە، ونىڭ لاستانىپ جات­قانىنا نازار اۋدارا قوي­ماساق تا، ءوز قاجەتتىلىگىمىزدىڭ كىرلەگەنىن بىردەن اڭعارامىز. الايدا كيىم، كولىك، ءۇي كىرلەنسە، سۋمەن جۋىپ الۋعا مۇمكىندىك بار. بىراق ول سۋدىڭ ءوزىنىڭ تازالىعىنا قازىر كۇمانمەن قارايمىن. ال ەگەر ادامداردىڭ ىشكى دۇنيەسىنىڭ «كىرى» وسىلاي بىردەن كورىنەتىن بولسا، قالاي بولار ەدى؟ ءبىز، ادامدار، جاندۇنيەمىزدى قالاي تازارتامىز؟ قالاي جۋامىز؟

ال مەن ءوز-وزىمنەن ەسەپ الۋ ارقىلى «جۋامىن». كىنانى وزگە­دەن ەمەس، وزىمنەن ىزدەۋدى باستايمىن. مۇمكىن، ءسوزىمدى تۇزەۋىم كەرەك شىعار، بالكىم، ارەكەتىم دۇرىس بولمادى ما؟ وسى كەزدە: «ءسوزىڭدى تۇزە، مىنەزىڭە اينا­لادى، ال مىنەزىڭ – سەنىڭ تاعدىرىڭ» دەگەن اتالى ءسوز ويىما ورالادى. «...ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل، عىلىم، ار، مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزباق. ونان باسقامەن وزدىم دەۋ – اقىماقتىق»، دەگەن اباي­داي عۇلامانىڭ ءسوزىن ارقاۋ ەتەمىن ۇنەمى. قاتارلاستارىمنىڭ بويىنا دا وسى قاعيدالاردى سىڭىرۋگە تىرىسىپ كەلەمىن. سەبەبى قا­زىرگى كەزدە وقىعان بىلىمنەن گورى جۇرەككە توقىعان ءبىلىم ماڭىز­دىراق كورىنەدى ماعان. جان تازا­لىعىنا قولدىڭ، قۇلاقتىڭ، ءتىلدىڭ، ويدىڭ، جۇرەكتىڭ، قور­شا­عان ورتا­نىڭ تازالىعى الىپ با­راتىنىنا ەش كۇمان كەلتىر­مەيمىن.

قازىر ادامدار ءبىر-بىرىنە: «زا­مان وزگەردى مە، الدە ادام ءوز­گەردى مە؟» دەگەن سۇراقتى كوپ قويادى. زامان وزگەرەتىندەي كۇن­نىڭ ورنىنا ءتۇن كەلىپ جارىق پەن قاراڭعى اۋىسىپ جاتقان جوق قوي. ەندەشە ادام دا، زامان دا وزگەرگەن جوق. وزگەرگەن تەك ادامنىڭ پەيىلى مەن پيعىلى عانا.

ادام بالاسىنا دا جان تازالى­عى ءۇشىن رۋحاني ازىق اسا قاجەت. وبال، ساۋاپ، ۇيات دەپ اتالاتىن بيىك قۇندىلىقتار ادامنىڭ قورجىنى بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ادام­نىڭ تابيعاتى سونىسىمەن ەرەك. تابيعاتتىڭ تازالىعى ادام­نىڭ جاندۇنيەسىنىڭ تازا­لىعىمەن ۇشتاسىپ جاتىر دەسەك، ەش قاتەلەسپەيتىنىمىز انىق. تازالىقتى وزىمىزدەن باستايىق، ەندەشە. ەڭ باستىسى، كوڭىلىمىزدى، جاندۇنيەمىزدى كىرلەتپەيىك.

 

ءمادينا بەكسەيىت،

 «ج.اقىلباەۆ اتىنداعى ەكسپەريمەنتالدىق مەكتەپ- گيمنازيا» كمم-ءنىڭ تۇلەگى

 قاراعاندى وبلىسى،

شەت اۋدانى،

اقسۋ-ايۋلى اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار

تارالىم ءھام قارالىم

100 • بۇگىن، 06:55

تارحان تەكتى رەداكتور

100 • بۇگىن، 06:40

ءجۇز جىل

100 • بۇگىن، 06:27

ۇشقىر ويلار ۇشقىندارى

100 • بۇگىن، 06:11

ۇلكەن جولدىڭ ۇزىكتەرى

100 • بۇگىن، 05:58

ينۆەستيتسيا – دامۋ داڭعىلى

ايماقتار • بۇگىن، 05:49

ارىماس ابىروي

رۋحانيات • كەشە

كونەدەن كەلگەن كونەك

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار