قوعام • 25 ماۋسىم، 2019

عالامات ءساتتىڭ بولشەگى بولۋ – باقىت

255 رەت كورسەتىلدى

ادامنىڭ ءبىر با­قى­تى – ءوز مامان­دىعىنان رۋحاني ءلاززات الىپ قانا قوي­ماي، ولشەۋسىز ال­عىسقا بولەنىپ، ساۋاپ ارقالاۋ. سون­­دىقتان اكۋشەر-گينەكولوگ چا­­­پەن اقانقىزى ءدا­رىگەرلىكتى تاڭ­دا­­عانىنا ءبىر كۇن دە وكىنگەن ەمەس.

جارىق دۇنيەگە كىپ-كىشكەنتاي جاڭا ادامدار كەلىپ جاتقاندا، قاسىندا بولىپ، ەرلى-زايىپتىلار ومىرىندەگى ۇلى قۋانىشقا ورتاقتاسۋ، عالامات ساتتەردىڭ بولشەگى بولۋ باقىتىن اكۋشەر-دارىگەرلەر ۇدايى سەزىنبەك.

ەكى ادامنىڭ دا ءومىرى ءۇشىن جاۋاپتى دارىگەرلەر اناسى امان-ەسەن بوسانىپ، پىسىلداعان ءسابيىن باۋىرىنا العاندا، ءوزى دە دامىل تاۋىپ، دەمىن راحاتتانا الاتىن ساتتەر از ەمەس. مۇنداي كەزدە جۇمىر جەر دۇنيەگە ادام اكەلگەن ايەلدىڭ اينالاسىندا تەربەتىلىپ، بۇكىل الەمنىڭ شاتتىعى قۇيتاقانداي شارانانىڭ اينالاسىنا قۇيىلادى.

وسىلايشا 40 جىلدان استام ۋاقىت بويى سۇيىنشىلەگەن ماماندىق يەسى اتانعان چاپەن اقانقىزى جالاقىنىڭ كەيدە جەتىپ، كەيدە جەتپەيتىنىنە دە كوپ باسىن قاتىرعان ەمەس. ەڭ باستىسى، ءوزىن دە، وزگەلەردى دە قۋانىشقا بولەگەن ساتتەر جانىنا شۋاق ۇيالاتىپ، كۇش-قۋات بەرەتىنىن بىلەدى. تاجىريبەسى ۇلعايعان سايىن جۇزىنە مەيىرىم ۇيالاعان جان كاسىپ تاڭداۋدا جاڭىلىسپاۋ جانە ونىڭ جولىنداعى ۇدايى ىزدەنىستەر، ارىپتەستەردىڭ رياسىز قوشەمەتىنە بولەنۋ، ءبىلىم بايىتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن جاستارعا ايتۋمەن كەلەدى. وزگەلەردى مويىنداتۋ – سول ماماندىقتى الدىمەن ءوزىڭ ءسۇيىپ، ءوزىڭ  قۇرمەتتەۋ دەپ بىلەدى.

اكۋشەرلىك گينەكولوگيادا مىقتى مەكتەپتەن وتكەن، جوعارى ساناتتاعى مامان 40 جىلدان استام بويى ەڭ كۇردەلى وتالارعا قاتىستى جانە پەرزەنتحانالاردا كەيىنگى بۋىنعا دارىگەرلىك كەڭەستەر جۇرگىزەدى.

ماماندىققا ماشىقتانۋ جولىن الماتى وبلىسىنىڭ شالعاي اۋداندارىندا باستاعان چاپەن اقانقىزى سوناۋ شوپاندار جايىلىمىنا دەيىن ۇشاقپەن، تىكۇشاقپەن تالاي رەت سامعاعان. سانيتارلىق اۆياتسيا انەستيزيولوگ، اكۋشەر-گينەكولوگ، وتا مەيىربيكەسىن اسىعا الىپ بارا جاتقاندا، ءبىر جاعىنان تولقۋلى كوڭىل سوناۋ نارىنقولدىڭ تۇكپىرىنە دەيىن سوزىلعان تۋعان جەردىڭ بۇكىل سۇلۋلىعىن، باقاناسقا سىلتەگەن الاتاۋ سىلەمدەرىن كوز الدىنا ايناداي توساتىن ساتتەر ۇمىتىلماق ەمەس.

كاسىپقويلىقتىڭ جولىنا ويمەن ساياحات جاساپ وتىرعان چاپەن سارمولداەۆا كەڭەس وكىمەتى كەزىندە جاقسى دامىعان العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ قايتا كوكەيكەستىلىككە يە بولعانىن ايتادى. ويتكەنى ادام ءومىرى، ادام دەنساۋلىعى قاي كەزدە دە ءبىرىنشى كەزەكتە جانە مەملەكەتتىڭ ءبىرىنشى بايلىعى بولۋى ءتيىس. مىقتى ۇستازدارىنىڭ ارقاسىندا ماماندىق باسپالداقتارى ءساتتى باستالعان دارىگەر جيىرما جىل بويى سانيتارلىق اۆياتسيا­مەن الماتى وبلىسىنىڭ الىس تۇكپىرلەرىنە دەيىن بارىپ، جارىق دۇنيەگە كەلگەن مىڭداعان ءسابيدىڭ كىندىگىن كەسىپ، ءبىرىنشى بولىپ قولىنا العانىمەن ەرەكشەلەنەدى.  

1996 جىلى الماتى قالاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ شاقىرتۋىمەن، دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمداستىرۋشىسى جانە تولىعىمەن وتا جۇرگىزەتىن اكۋشەر-گينەكولوگ رەتىندە جۇمىسىن جالعاستىردى. ودان بەرى دە شيرەك عاسىر ءوتتى. مەديتسينا وزىق تەحنولوگيالارعا قول جەتكىزدى. ادامداردىڭ تۇرمىسى بۇرىنعىدان الدەقايدا جاقسى دەسەك تە، دەنساۋلىق، انا مەن بالا ءولىم-ءجىتىمى وزەكتىلىگىن جويماي وتىر. بۇعان مامان بىلاي دەپ جاۋاپ بەرەدى.

– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ مىندەتتەرىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. بىراق ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا ەكى جاق تا جاۋاپتى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارعانىمەن، دەنساۋلىققا كەرى اسەر ەتەتىن فاكتورلار دا جەتكىلىكتى. سوندىقتان دا ادامدارعا دەنساۋلىعىنىڭ بايلىق ەكەنىن كىشكەنتاي كۇنىنەن ۇيرەتۋ كەرەك. بارىنەن بۇرىن ءوز دەنساۋلىعىڭا دەگەن جاۋاپكەرشىلىك بولماي، دەنى ساۋ ءومىر دە بولمايدى. الەم وزگەردى، بىراق دەنساۋلىقتان قىمبات ەشتەڭە جوق، – دەيدى مامان. 

ماسەلەن، مەملەكەت وزىق مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ ءتۇر-تۇرىنە قول جەتكىزىپ جاتسا دا، ءالى دە بولسا اۋرۋدى انىقتاۋدا قيىنشىلىقتار بار. ءتا­جى­ريبەلىك دارىگەر مۇنداي جاعدايدا ناۋقاسپەن ءتىل تا­بىسۋدىڭ، مەيىرىمدىلىك تانىتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. ۆيرتۋالدىق الەم ادامداردىڭ قازىر جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ، ەمەن-جارقىن ارالاسۋىن ازايتىپ وتىرعانى ايان. مۇنداي جاعدايدا، الدىمەن ناۋقاستىڭ جانىن جىلى سوزبەن ەمدەيتىن دارىگەرلەر ءۇشىن قارىم-قاتىناس ورناتۋ، ادامگەرشىلىك تانىتۋ ەڭ باستى قۇرال بولىپ قالا بەرمەك.

ال ەكى ادامنىڭ ومىرىنە، انا مەن بالانىڭ اماندىعىنا قاتار جاۋاپ بەرەتىن اكۋشەر-گينەكولوگ ءۇشىن كلينيكالىق پايىمداۋ دەگەنىمىز نە؟ الدىمەن دارىگەر اناسىنىڭ تۋعاننان بەرگى دەنساۋلىعىن، بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ءبىلۋى ءتيىس. اياعى اۋىر كەزىندە قانداي كۇيدە ەكەنىن، ياعني بۇكىل الەۋمەتتىك پورترەتىنەن حاباردار بولۋى قاجەت. جۇكتى ايەلدى بۇكىل الەم ايالاپ، ماپەلەۋ كەرەك بولسا دا، وكىنىشكە قاراي، كەي جاعدايدا ولاي بولا بەرمەيدى. ءتۇرلى-ءتۇرلى تاعدىرلار بار. مۇنىڭ ءبارى اكۋشەر-گينەكولوگتىڭ كوز الدىندا وتەدى.    

بۇل كۇندە چاپەن اقانقىزى الماتىداعى قالالىق ادام ۇرپاعىن ءوربىتۋ ورتالىعىندا جۇمىس ىستەيدى. بايىرعى مامان ءۇشىن بۇل دا قىزمەتتىڭ زاماناۋي باسپالداقتارى. حالىقارالىق تاجىريبە مەن ىزدەنىستەرگە يەك ارتقان ورتالىق بەدەۋلىكپەن كۇرەسۋدە، ەرلى-زايىپتىلاردىڭ بالالى بولۋى ءۇشىن قۇنى ولشەۋسىز جۇمىستار اتقارادى. ال چاپەن اقانقىزى سىندى مامانداردىڭ جيعان تاجىريبەسى جاستار ءۇشىن  – باعدار، ورتالىق ءۇشىن – بايلىق.


الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوستىق بەسىگى

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

ەل كۋبوگى ءۇشىن تالاسادى

فۋتبول • بۇگىن، 08:40

شيرەك فينالدا ۇتىلدى

تەننيس • بۇگىن، 08:39

دايارلىقتارىن پىسىقتادى

حوككەي • بۇگىن، 08:37

ازىرگە بەسىنشى ورىندامىز

سپورت • بۇگىن، 08:30

ون جىلعا سوتتالدى

قوعام • بۇگىن، 08:25

41 جوباعا – 11،2 ملرد تەڭگە

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

732،5 ملرد تەڭگە تارتىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 08:15

اسكەريلەر شەبەرلىك سىناسادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:10

ۇقساس جاڭالىقتار