ايماقتار • 25 ماۋسىم, 2019

سىر تاريحىمەن سىرلاسادى

440 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

«بارماساڭ, كەلمەسەڭ جات بولاسىڭ» دەيدى حالىق دانالىعى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆ بىردە ۇكىمەت ماجىلىسىندە جەكە ءبىر كنياز­دىك قۇرعانداي استامسىپ, ءبىر-بىرىمەن بايلانىسى جوق, بىرىندە جوقتى ەكىن­­شىسى تولتىرىپ ەكونوميكالىق قاتىناس جاساي الماي وتىرعان ايماق اكىمدەرىن سىن­عا العان ەدى.

سىر تاريحىمەن سىرلاسادى

بۇل سىن وسكەلەڭ ۇرپاققا دا قاتىستى. ءوز ءوڭىرىنىڭ عانا تاريحىن بىلەتىن جاس كۇ­نى ەرتەڭ تۇتاس ەلدىڭ قامىن قالاي جەي­­دى,­ قالاي بىلىكتى ۇرپاق, بولىپ قالىپ­تا­سادى؟!

ەندى وسى ولقىلىقتاردى جەكەلەگەن وقۋ ورىندارىنىڭ ءوزى تولتىرىپ جات­­قاندىعى قۋانتادى. قىزىلورداعا نازار­باەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ «تۋعان جەرگە تاعزىم» جوباسى اياسىندا الماتى مەن قوستاناي وبلىسىنان وقۋشىلار ەكسپەديتسياسى كەلدى. ولار ءبىر اپتا بويى ءوڭىردىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن جانە يننوۆاتسيالىق نىسانداردى زەرتتەمەك. ولكەتانۋ زەرتتەۋ ەكسپەديتسيا­سى­ العاشقى كۇنى وبلىستىق تاريحي-ولكە­تانۋ مۋزەيىندە بولىپ, ءوڭىردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنگىسىن بەدەرلەيتىن ەكسپوناتتار­مەن تانىستى. سىر جاعاسىندا ورىن تەپ­كەن بۇل ايماقتىڭ ءوز تاريحىندا كور­مەگەن قۇقايى جوق. ايبالتالارى كۇنگە جار­قىراپ, قىلىشتارى سالاقتاپ قو­قاڭ­داعان قوقاندىقتار اقمەشىت قالا­شىعىنىڭ نەگىزىن سالدى. رەسەي پات­شاسىنىڭ وقپانى سورايعان زەڭبىرەكتەرىن سۇيرەگەن ورىس ارمياسى پەروۆسك دەپ وزگەرتتى. سۇلتانبەك قوجانوۆ باستاعان الاش ارىستارى كەمسىتۋ ماعىناسىن بەرە­تىن «قىرعىز-قايساقتان» قازاق اتاۋىن قاي­تارىپ, جاڭا قالاعا «قىزىلوردا» اتاۋىن بەرگەنگە دەيىنگى قيلى تاريحىن بىلمەككە قۇشتار وقۋشىلاردىڭ تانىمىن جاڭا دەرەكتەرمەن تولىقتىردى.

وقۋشىلار ەكسپەديتسياسى قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ارحەولو­­گيا جانە ەتنوگرافيا ورتالىعىندا شىرىك-رابات, جانكەنت, سىعاناق, اقمە­شىت اتاۋىن ال­­عان ءتورت استانا ورتالىعى بول­­عان كو­نە قالالاردىڭ باي تاريحىمەن تانىس­تى.

وبلىستىق امبەباپ عىلىم كىتاپ­حاناسىندا سىر ءوڭىرىنىڭ ماق­تا­نىشتارى ءابدىلدا تاجىباەۆ پەن قالتاي مۇحامەد­جانوۆ­تىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كورمەنى ارالادى. وسىندا وقۋشىلار حا­لىق­ارالىق جازۋشىلار وداعىنىڭ ءمۇ­شەسى, «شابىت» شىعار­ماشىلىق فەس­­تيۆالىنىڭ جۇلدەگەرى, ءبىر­نەشە جىر جي­ناقتارىنىڭ اۆتورى تولقىن قابىل­­شا­مەن كەزدەسىپ, جەكە شىعارماشى­لىعىمەن تانىستى.

وقۋشىلار ەكسپەديتسياسى ەندى ءبىر اپتا بويى اقمەشىت-پەروۆسكىنىڭ تاريحىنان بولەك, سىعاناق قالاشىعىنىڭ دە­رەكتەرىمەن, قاراتاۋ بوكتەرىندەگى قو­لا داۋىرىنە جاتاتىن پەتروگليفتەرمەن جانە سىردارياسىمەن سۇلۋ شاھاردىڭ ەسكەرتكىشتەرىمەن تانىسادى. تۋعان جەردىڭ تاريحىن تانۋ وسىنداي ىزگى نيەتتەردەن باستالادى.

قىزىلوردا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار