قازاقستان • 21 ماۋسىم, 2019

ەلباسىنىڭ «كەمەڭگەرلىكتىڭ 30 جىلى» اتتى كونفەرەنتسيادا سويلەگەن ءسوزى

481 رەت
كورسەتىلدى
12 مين
وقۋ ءۇشىن

Egemen.kz سايتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «كەمەڭگەرلىكتىڭ 30 جىلى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا سويلەگەن ءسوزىن اقورداعا سىلتەمە جاساي وتىرىپ جاريالايدى.

ەلباسىنىڭ «كەمەڭگەرلىكتىڭ 30 جىلى» اتتى كونفەرەنتسيادا سويلەگەن ءسوزى

قۇرمەتتى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار!

قادىرلى قاۋىم!

         بۇگىنگى باسقوسۋدا بارشاڭىزدى, اسىرەسە, ەسكى,  تانىس دوستارىمدى, ارىپتەستەرىمدى كورگەنىمە قۋانىشتىمىن.

         ەستەن كەتپەس 1989 جىل ۋاقىت وتكەن سايىن الىستاپ بارادى. 

         سول كەزدە سىزدەر مەنى قازاقستان كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى لاۋازىمىنا سايلاپ ەدىڭىزدەر.

         وزدەرىڭىز كوپ جىل بويى كۋا بولعان ەل مۇددەسى جولىنداعى قىزمەتىم ءدال سول كۇنى باستالعان بولاتىن.

         ءبىز تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ىرگەسىن بىرگە قالادىق.

         ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحىن جازۋدى بىرگە باستادىق.

         مەن وسى جيىندا جاستاردى دا كورىپ وتىرعانىما قۋانىشتىمىن.

         ءبىز وتىز جىل بويى جاس ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جۇمىس ىستەپ, حالقىمىزعا قىزمەت ەتتىك. 

ۋۆاجاەمىە ۋچاستنيكي كونفەرەنتسي!

سەگودنيا, يا ۆمەستە س ۆامي حوچۋ ۆسپومنيت, س چەگو مى ناچينالي سترويت ناش نەزاۆيسيمىي كازاحستان.

پەرەستالا سۋششەستۆوۆات بىۆشايا نەكوگدا ۆەليكايا دەرجاۆا, ۆ سوستاۆە كوتوروي بىل كازاحستان.

حوتەل بى ناپومنيت ۆام, س چەم ۆ تو ۆرەميا ستولكنۋلسيا يا ي كازاحستان, 30 لەت نازاد.

  پەرۆوە – ەتو رازۆاليۆايۋششاياسيا ەكونوميكا.

دراماتيچەسكي رازرىۆ ەكونوميچەسكيح سۆيازەي, وتسۋتستۆيە كوورديناتسي ۆ دەيستۆياح نوۆىح نەزاۆيسيمىح گوسۋدارستۆ پريۆەلي ك جەستوچايشەي ەكونوميچەسكوي كاتاستروفە.

گيپەرينفلياتسيا, پادەنيە ۆۆپ, ۋستويچيۆىي بيۋدجەتنىي دەفيتسيت, سترەميتەلنوە سنيجەنيە دوحودوۆ ناسەلەنيا, روست ماسسوۆوي بەزرابوتيتسى.

ۆسە ەتو ياۆليالوس ليش چاستيۋ پروبلەم, كوتورىە نەوبحوديمو بىلو رەشات!

يا پريۆەدۋ ۆام ۆسەگو نەسكولكو فاكتوۆ ي تسيفر, چتوبى پوكازات ۆ كاكوي كريتيچەسكوي سيتۋاتسي وكازالسيا كازاحستان ۆ ناچالە
1990-ح گودوۆ.

سترانا پەرەجيلا رەزكي سپاد ۆۆپ – نا 61%!

پرومىشلەننىي سپاد ك 1994 گودۋ دوستيگ 28%.

130 كرۋپنىح كازاحستانسكيح پرەدپرياتي پرەكراتيلي سۆويۋ رابوتۋ, وستاۆشيس بەز رىنكوۆ سبىتا, سىريا ي وبوروتنىح سرەدستۆ.

ي ەتو پري توم, چتو نەداۆنو سويۋزنىي رىنوك پوترەبليال دو 90% ناشەي پرودۋكتسي.

ۆ رەزۋلتاتە س 1991 پو 1995 گودى كوليچەستۆو بەزرابوتنىح دوستيگلو 2-ح ميلليونوۆ چەلوۆەك.

نا فونە وبەستسەنيۆانيا دەنەگ ي روستا توۆارنوگو دەفيتسيتا شلو رازۆيتيە بارتەرنىح وتنوشەني.

پرەدپرياتيا راسسچيتىۆاليس درۋگ س درۋگوم نە دەنگامي, ا توۆاروم.

ەتو تولكو ۋسۋگۋبيلو كريزيس.

پادەنيە پرويزۆودستۆا, زادەرجكي زارپلات ي پەنسي يمەلي سامىە تياجەلىە سوتسيالنىە پوسلەدستۆيا.

تسەنى روسلي نا 50 پروتسەنتوۆ ۆ مەسياتس.

گودوۆايا ينفلياتسيا پرەۆىسيلا 2000 %.

پري ەتوم پو ۋروۆنيۋ جيزني توگداشني كازاحستان ناحوديلسيا نا 12-13 مەستە سرەدي سويۋزنىح رەسپۋبليك.

منوگيە پريسۋتستۆۋيۋششيە زدەس, دۋمايۋ, حوروشو پومنيات تە ۆرەمەنا, كوگدا زارپلاتۋ ۆىداۆالي پرودۋكتسيەي سوبستۆەننوگو پرويزۆودستۆا.

كرومە توگو, رەگۋليارنو ۆوزنيكالي پەرەبوي س پوداچەي ەلەكتريچەستۆا, تەپلا, گازا.

ۆتوروە. ريسك ۆوزنيكنوۆەنيا مەجەتنيچەسكيح كونفليكتوۆ.

نا تەرريتوري 15 سويۋزنىح رەسپۋبليك, ۆ 1989 گودۋ پروجيۆالي پرەدستاۆيتەلي بولەە 100 ەتنوسوۆ.

ي مى حوروشو پومنيم, كاكۋيۋ وستروتۋ پرينيال ناتسيونالنىي ۆوپروس ۆ كونتسە 80-ح ناچالە – 90-ح گودوۆ پروشلوگو ۆەكا.

ۆ رازنىح چاستياح سويۋزا ۆسپىحنۋلي مەجەتنيچەسكيە كونفليكتى.

ۆى پومنيتە, چتو پرويسحوديلو ۆ ناگورنوم كاراباحە, تبيليسي, پريدنەستروۆە, پريبالتيكە, فەرگانسكوي دولينە – تام گيبلي ليۋدي.

ي كاك, ۋجە ۆ ناچالنىي پەريود نەزاۆيسيموستي, رازگورەلاس كروۆوپروليتنايا گراجدانسكايا ۆوينا ۆ تادجيكيستانە. 

توگدا, پو وتسەنكام منوگيح ەكسپەرتوۆ, كازاحستان ستويال نا پوروگە ماسشتابنىح مەجەتنيچەسكيح كونفليكتوۆ.

ا ۆوت گوتوۆىح رەتسەپتوۆ دليا رەشەنيا ۆوپروسوۆ نە بىلو ني ۋ كوگو.

ترەتە. ناپومنيۋ, چتو كازاحستان ستويال ي نا پوروگە دەموگرافيچەسكوي درامى.

سوگلاسنو پەرەپيسي ناسەلەنيا 1989 گودا, كورەننوە ناسەلەنيە – كازاحي – سوستاۆليالي 39% يلي نەمنوگيم بولەە 6,5 ميلليونوۆ چەلوۆەك.

ەتو بىلو رەزۋلتاتوم پەرەسەلەنيا ي دەپورتاتسي ليۋدەي سو ۆسەح كونتسوۆ سترانى نا ناشۋ زەمليۋ.

تولكو 30% شكول ۆەلي زانياتيا نا كازاحسكوم يازىكە.

ۆى پومنيتە, زدەس ۆ الماتى بىلا ۆسەگو ودنا تاكايا شكولا!

تياجەلەيشايا ەكونوميچەسكايا سيتۋاتسيا توگو پەريودا ۆىزۆالا ماسشتابنۋيۋ ەميگراتسيۋ ناسەلەنيا يز كازاحستانا.

سرەدنيايا پرودولجيتەلنوست جيزني ۆ تە گودى ۋمەنشيلاس نا پيات لەت, رەزكو ۋپالا روجداەموست.

ۆسە ەتو پريۆەلو ك سۋششەستۆەننومۋ سوكراششەنيۋ چيسلەننوستي ناسەلەنيا نا 10%.

سوگلاسنو پەرەپيسي ناسەلەنيا 1999 گودا ۆ كازاحستانە پروجيۆالو ۋجە وكولو 14 ميلليونوۆ چەلوۆەك.

چەتۆەرتوە. تەحنولوگيچەسكايا وتستالوست.

نەوبحوديمو پريامو سكازات, چتو ۆ ناچالە ناشەگو پۋتي مى بىلي ودنوي يز سامىح تەحنولوگيچەسكي وتستالىح رەسپۋبليك.

نەسموتريا نا سوليدنىە سىرەۆىە رەسۋرسى ي پرومىشلەننىي سەكتور, كازاحستان نە ۆلادەل سوبستۆەننىم بوگاتستۆوم.

ناپومنيۋ, چتو 93% كازاحستانسكوي پرومىشلەننوستي ناحوديلوس ۆ پودچينەني ۋ تسەنترالنىح ۆەدومستۆ, ناحوديۆشيحسيا ۆ موسكۆە.

ۆ 1991-1992 گوداح مى ۆەرنۋلي ۆ سوبستۆەننوست پرومىشلەننىە وبەكتى, راسپولوجەننىە نا تەرريتوري ناشەي سترانى.

ودناكو, مى وسوزنالي, چتو ۋ ناس نەت وپىتا ۋپراۆلەنيا يمي.

بولەە توگو, سترەميتەلنىي رازرىۆ ەكونوميچەسكيح سۆيازەي مەجدۋ رەسپۋبليكامي پريۆەل ك ۋتەرە سيستەمى پوستاۆوك سىريا ي سبىتا پرودۋكتسي.

پياتوە. نەسبالانسيروۆاننوست ترانسپورتنىح مارشرۋتوۆ.

كاك يزۆەستنو, كازاحستان – كونتينەنتالنايا سترانا, زانيمايۋششايا وچەن ۆىگودنوە ترانزيتنوە راسپولوجەنيە نا ەۆرازيسكوم ماتەريكە.

نو ۆ سوۆەتسكوە ۆرەميا ۆسە ناشي ترانسپورتنىە مارشرۋتى بىلي توتالنو پودچينەنى ودنوي تسەلي – ۆىۆوزۋ سىريا پري پولنوم وتسۋتستۆي التەرناتيۆنىح ترانسپورتنىح پۋتەي.

مى ناحوديليس ۆ ودنوبوكو وريەنتيروۆاننوي ترانسپورتنوي سيستەمە, كوتورايا سدەرجيۆالا ەكونوميچەسكوە رازۆيتيە ناشەي رەسپۋبليكي.

شەستوە. ەكولوگيچەسكيە پروبلەمى.

كاجدىي كازاحستانەتس زناەت, چتو تاكوە ارالسكايا ەكولوگيچەسكايا كاتاستروفا ي سەميپالاتينسكي پوليگون.

ەتو – بولنوە «ناسلەديە» سوۆەتسكوگو سويۋزا, وتگولوسكي كوتوروگو مى وششۋششاەم دو سيح پور.

ۆسە پومنيات, چتو ارالسكوە مورە بىلو چەتۆەرتىم ۆ ميرە وزەروم پو ۆەليچينە س ۋنيكالنوي فلوروي ي فاۋنوي.

 نەپروستيتەلنىە وشيبكي پري سترويتەلستۆە دامب دليا وروسيتەلنىح سيستەم پريۆەلي ك ەگو وبمەلەنيۋ.

تراگەديا ارالا وكازالا گۋبيتەلنوە ۆوزدەيستۆيە كاك نا ەكوسيستەمۋ رەگيونا, تاك ي نا ەگو سوتسيالنو-ەكونوميچەسكوە ي دەموگرافيچەسكوە سوستويانيە.

پرويزوشلو يزمەنەنيە كليماتا.

يسچەزلو پرومىسلوۆوە رىبولوۆستۆو, بىلو پوتەريانو بولەە 60 تىسياچ رابوچيح مەست.

مەستنوە ناسەلەنيە ستالو سترادات وت رازليچنىح زابولەۆاني ي ۋەزجات يز رەگيونا ۆ پويسكاح رابوتى.


وسوبەننو تياجەلىم بىلو ۆوزدەيستۆيە پەچالنو يزۆەستنوگو سەميپالاتينسكوگو پوليگونا, ياۆلياۆشەگوسيا گلاۆنوي پلوششادكوي سسسر دليا يسپىتاني يادەرنوگو ورۋجيا.

كاك ۆى زناەتە, زا گودى سۋششەستۆوۆانيا پوليگونا بىلو پروۆەدەنو 343 پودزەمنىح ي بولەە 200 نازەمنىح ي ۆوزدۋشنىح ۆزرىۆوۆ.

بەزۋسلوۆنو, پاگۋبنوە ۆوزدەيستۆيە ەتيح يسپىتاني سكازالوس نا زدوروۆە ليۋدەي ي نا سوستوياني ەكولوگيچەسكوي سيتۋاتسي ۆ رەگيونە.

يا بى نە حوتەل پرودولجات ەتوت پەچالنىي سپيسوك, نو تاكوۆا پراۆدا جيزني. تاكوي بىلا ناشا رەالنوست.

يا ۆيدەل ۆسە ەتي پروتسەسسى ۆپولنە وتچەتليۆو.

موي حوزيايستۆەننىي وپىت پوموگ منە ياسنو پونيمات سيتۋاتسيۋ ي وتكرىتو گوۆوريت و نيح نا سەزداح نارودنىح دەپۋتاتوۆ سسسر. 

گورباچەۆ, ەلتسين – سامىە اۆتوريتەتنىە فيگۋرى توگو ۆرەمەني ۆ ناچالە 1990-ح گودوۆ پرەدلوجيلي منە ستات پرەمەر-مينيستروم سسسر.

دو سيح پور گوۆوريات و توم, كاك بى پوشلو رازۆيتيە ۆ سلۋچاە موەگو پريحودا نا پوست گلاۆى پراۆيتەلستۆا سوۆەتسكوگو سويۋزا.

سۋديت سلوجنو ي سەيچاس ۋجە نە پرودۋكتيۆنو.

منوي توگدا بىلو پرينياتو ساموە ۆاجنوە رەشەنيە ۆ جيزني.

س ەتوگو مومەنتا موەي گلاۆنوي زاداچەي ستالا سۋدبا موەگو رودنوگو كازاحستانا!

ۆ تە گودى يا ۆپەرۆىە زادۋمالسيا و ۆاجنوستي ستراتەگيچەسكوگو مىشلەنيا دليا پوليتيكا.

ۆ كاكۋيۋ گاۆان ۆەستي سۆوي كورابل ۆ ەتيح سلوجنىح ي نەپرەدسكازۋەمىح ۋسلوۆياح؟

داۆايتە پروستو ي بەز پاتەتيكي پوسموتريم, كاك مى رەشيلي ۆسە ەتي نەۆەروياتنو سلوجنىە ۆىزوۆى, و كوتورىح يا سكازال ۆىشە, ي ۆەرنا لي بىلا ناشا ستراتەگيا؟

پەرۆوە. نۋجنو بىلو پەرەحوديت نا رىنوچنىە رەلسى ي دەلات ەتو نەمەدلەننو.

پريحوديلوس دولگيمي مەسياتسامي رابوتات س ۆىدايۋششيميسيا ەكونوميستامي, پوستيگايا سەكرەتى رىنوچنوي ەكونوميكي.   

ي مى بۋكۆالنو زا كوروتكوە ۆرەميا رازرابوتالي پلان دەيستۆي ي ناچالي سترويت رىنوچنۋيۋ ەكونوميكۋ.

وب ەتوم نەمالو سكازانو.

تو, چتو مى سدەلالي, بىلو ناستوياششيم پرورىۆوم.

ا ۆسپومنيتە, سكولكو كريتيكي بىلو ۆنۋتري سترانى, سكولكو يا ۆىسلۋشال رازنىح وبۆينەني؟

نو ۆ رەزۋلتاتە ناشيح ۋسيلي كازاحستان پرەۆراتيلسيا يز وتستالوي پەريفەري ۆ نايبولەە ۋسپەشنوە ۆ ەكونوميچەسكوم پلانە گوسۋدارستۆو, ستاۆشەە ليدەروم رازۆيتيا نا ۆسەم پروسترانستۆە سنگ.

كاك ۆسە ۆى زناەتە, زا گودى نەزاۆيسيموستي منوگوكراتنو ۆىروس ۋروۆەن جيزني ناشەگو نارودا.

زا 30 لەت مى دوستيگلي زناچيتەلنوگو پروگرەسسا ۆ سۆويوم رازۆيتي.

ۆۆپ كازاحستانا زا گودى نەزاۆيسيموستي ۆىروس س 11 ميللياردوۆ ۆ 1993 گودۋ دو 170,5 ميللياردوۆ دوللاروۆ ۆ ناستوياششەە ۆرەميا.

ۆ تو ۆرەميا كاك دليا ۆسەح وستالنىح ستران تسەنترالنوي ازي, ۆمەستە ۆزياتىح, ەتوت پوكازاتەل سوستاۆلياەت وكولو 109 ميللياردوۆ دوللاروۆ.

كازاحستان ناكوپيل بولەە 86 ميللياردوۆ دوللاروۆ مەجدۋنارودنىح رەزەرۆوۆ ي اكتيۆوۆ, ي ەتيح سرەدستۆ دوستاتوچنو دليا وسۋششەستۆلەنيا ستابيلنوي دەنەجنو-كرەديتنوي پوليتيكي.

مى پريۆلەكلي بولەە 300 ميللياردوۆ دوللاروۆ پريامىح ينوستراننىح ينۆەستيتسي.

اكتيۆنو ۆەدەم تسيفروۆيزاتسيۋ ي تەحنولوگيچەسكوە پەرەۆوورۋجەنيە پرومىشلەننوستي.

نا سەگودنيا كاجدىي ۆتوروي پروداننىي نوۆىي اۆتوموبيل سدەلان ۆ كازاحستانە.   

ۆ رەيتينگە ۆسەميرنوگو بانكا «ۆەدەنيە بيزنەسا» ناشا سترانا سەگودنيا زانيماەت 28 مەستو. 

دوليا مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا ۆ ۆۆپ سوستاۆلياەت 27%.

بلاگوداريا ەكونوميچەسكيم ۋسپەحام ۋدالوس وبەسپەچيت رەالنىي روست بلاگوسوستويانيا ناسەلەنيا ي پوبوروت بەدنوست ۆ سترانە.

ەسلي ۆ ناچالە 90-ح گودوۆ بولەە ترەتي ناسەلەنيا ناحوديلوس زا چەرتوي بەدنوستي, تو ۆپوسلەدستۆي ەتوت پوكازاتەل سنيزيلسيا دو 4,6%.

اناليزيرۋيا 30 لەت ەكونوميچەسكوگو رازۆيتيا كازاحستانا, پونيماەش كاكايا ماسشتابنايا رابوتا بىلا پرودەلانا.

مى ستاۆيم پەرەد سوبوي امبيتسيوزنۋيۋ زاداچۋ – ۆويتي ۆ تريدتساتكۋ نايبولەە رازۆيتىح ستران ميرا. ۋۆەرەن, چتو مى ۆىپولنيم ەتۋ تسەل!

ۆتوروە. نام ۋدالوس سوحرانيت ۆ ناشەي سترانە مير ي ستابيلنوست.

مى پوسترويلي ۋنيكالنۋيۋ مودەل مەجەتنيچەسكوگو سوگلاسيا, ۆ وسنوۆە كوتوروي پرينتسيپ «ەدينستۆو ۆ منوگووبرازي».

سوزداننايا ۆ 1995 گودۋ اسسامبلەيا نارودا كازاحستانا, وبەدينيايا پرەدستاۆيتەلەي 130 ەتنوسوۆ, ۆىستۋپاەت پرينتسيپيالنو نوۆىم ينستيتۋتوم گراجدانسكوگو وبششەستۆا.

س 2007 گودا انك يمەەت پراۆو دەلەگيروۆات 9 سۆويح پرەدستاۆيتەلەي ۆ ماجيليس پارلامەنتا سترانى. 

سەگودنيا ناش وپىت يزۋچايۋت ۆو منوگيح ستراناح, ا ۆ نەكوتورىح سوزدايۋتسيا پودوبنىە سترۋكتۋرى. 

مى وبەسپەچيلي مەجكونفەسسيونالنىي مير ي سوگلاسيە.

ۆ كازاحستانە بوك و بوك جيۆۋت, ۆمەستە ۋچاتسيا, ترۋدياتسيا, راستيات سۆويح دەتەي پرەدستاۆيتەلي 46 كونفەسسي.

ناشا مولودايا ستوليتسا ستالا مەجدۋنارودنىم دۋحوۆنىم تسەنتروم, گدە پروۆودياتسيا رەگۋليارنىە سەزدى ميروۆىح ي تراديتسيوننىح رەليگي.

ءۇشىنشى. ءبىز دەموگرافيالىق پروبلەمانى شەشتىك.

قازاقستان حالقىنىڭ سانى 3,5 ميلليون ادامعا كوبەيدى.

ەندى, ءبىز 18 ميلليوننان استىق, ال قازاقتار سونىڭ 70 پروتسەنتكە جۋىعىن قۇرايدى.

كەزىندە شەتەلگە كەتۋگە ءماجبۇر بولعان
1 ميلليوننان استام قازاق وتانىنا ورالدى.

ەلىمىزدەگى ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 1991 جىلعى 67 جاستان 2018 جىلى 73 جاسقا دەيىن ارتتى.

ءبىر ادامعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي الاڭى 1,5 ەسە – 14 شارشى مەتردەن 22 شارشى مەترگە دەيىن ءوستى.

219 جاڭا اۋرۋحانا, 1200-گە جۋىق ەمحانا مەن امبۋلاتوريا سالىندى.

1849 جاڭا مەكتەپ, 900-گە جۋىق بالاباقشا اشىلدى.

«بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە 10 مىڭنان استام مامان دايىندادىق. 

ءبىز انا ءتىلىمىزدى ساقتاپ قانا قويماي, ونى قازاقستاندا عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاسادىق.

بۇگىندە مەكتەپتەردىڭ 70 پروتسەنتى قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەدى. 

مەملەكەتتىك تىلدە وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ ۇلەسى – 64,5, ورىس تىلىندە – 31, اعىلشىن تىلىندە – 4,5 پروتسەنتتى قۇرايدى.

بۇل ماسەلەلەردىڭ ءبارىن ەشقانداي قىسىمسىز, ناقتى ءارى دۇرىس شارالار ارقىلى شەشتىك. 

ءبىز ەلىمىزدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ماڭىزدى ۇلتتىق ماسەلە – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستادىق. 

الەمدەگى ۇزدىك وقۋلىقتار مەن كىتاپتاردى شەتەل تىلدەرىنەن تىكەلەي قازاق تىلىنە اۋدارۋدىڭ ماڭىزى زور. 

قازىرگى تاڭدا 48 وقۋلىق اۋدارىلدى.

ءتورتىنشى. ءبىز قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءۇشىن تەڭدەسسىز شارالار قابىلدادىق.

مەنىڭ ەڭ العاشقى قابىلداعان شەشىمدەرىمنىڭ ءبىرى – سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى.

ءبىز وراسان زور ەكولوگيالىق اپاتقا ۇشىراتقان وسى يادرولىق سىناق پوليگونىن  جابۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردىق. 

مۇنى كەڭەس وداعى اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىعىنا قاراماستان ىسكە اسىردىق.

ءبىز ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىن قۇتقارۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلدادىق.

ارالدى قۇتقارۋ حالىقارالىق قورىنىڭ بەلسەندى اتسالىسۋىمەن ارال تەڭىزىنىڭ باسسەينىن دامىتۋعا باعىتتالعان ءۇش باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلدى.

سونىڭ ارقاسىندا ارالدىڭ توڭىرەگىندەگى حالىقتىڭ تۇرمىسى جاقساردى.

جەرگىلىكتى تۇرعىندار وسى وڭىردەن كوشىپ كەتپەي, تۇراقتاپ قالا باستادى.   

ءبىز مۇندا بالىق شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرە الدىق.

بۇگىندە ەۋروپا وداعىنا جىل سايىن ەكسپورتقا شىعارىلاتىن بالىق كولەمى 8 مىڭ توننادان استى.  

 پياتوە. ۆ ناستوياششي پەريود مى رەشيلي ۆسە كليۋچەۆىە ترانسپورتنو-لوگيستيچەسكيە زاداچي.

بليزيتسيا ك زاۆەرشەنيۋ رەاليزاتسيا پروگراممى «نۇرلى جول».

زا ەتو ۆرەميا مى پوسترويلي ي رەكونسترۋيروۆالي 12,5 تىسياچ كيلومەتروۆ اۆتودوروگ.

ەتو اۆتوبانى, و كوتورىح مى داجە ي نە مەچتالي.

تاكجە پوسترويلي 2,5 تىسياچي كيلومەتروۆ جەلەزنىح دوروگ.

وبنوۆيلي ۆسە اەروپورتى كازاحستانا, پوسترويلي دۆا سوۆرەمەننىح مورسكيح پورتا نا كاسپيسكوم مورە.

پروگرامما داەت وگرومنىي مۋلتيپليكاتيۆنىي ەففەكت.

راستەت زاپروس نا سترويتەلنىە ماتەريالى.

ۆدول اۆتوماگيسترالەي ۆىسترايۆاەتسيا سووتۆەتستۆۋيۋششايا ينفراسترۋكتۋرا.

سوزدايۋتسيا دوپولنيتەلنىە رابوچيە مەستا.

ۆ ەتوم گودۋ پلانيرۋەتسيا سوزدات 54 تىسياچي رابوچيح مەست.

سوپرياجەنيە پروگراممى «نۇرلى جول» س ينيتسياتيۆوي «ودين پوياس, ودين پۋت» پوزۆوليلو ۋكرەپيت ترانزيتنىي پوتەنتسيال كازاحستانا كاك دوحودنىي سەكتور ەكونوميكي.

تەپەر دوستاۆكا گرۋزوۆ ۆ ەۆروپۋ يز كيتايا چەرەز كازاحستان ي وبراتنو زانيماەت ۆ 4 رازا مەنشە ۆرەمەني, چەم دوستاۆكا مورسكيم پۋتەم.

دوحودى وت ترانزيتا ۆ 2018 گودۋ سوستاۆيلي 1,5 ميللياردا دوللاروۆ, ي ەتو نە پرەدەل. بۋدەت 5 ميللياردوۆ.

سكاجيتە, نۋ رازۆە موگلي مى 30 لەت نازاد پرەدپولوجيت, چتو ۋ ناس بۋدەت پرياموي ۆىحود نا رىنكي ەۆروپى ي ازياتسكو-تيحووكەانسكوگو رەگيونا؟

ا سەگودنيا مى يمەەم پرياموي ۆىحود نا ەۆروپەيسكيە سترانى ي اتلانتيچەسكي وكەان – س ودنوي ستورونى.

ي س درۋگوي – سۋحوي پورت حورگوس نا كازاحستانسكو-كيتايسكوي گرانيتسە, ناپريامۋيۋ سۆيازاننىي س كازاحستانسكيم لوگيستيچەسكيم تەرمينالوم ليانيۋنگان ۆ تيحوم وكەانە.

جەلەزنىە دوروگي, پرولوجەننىە چەرەز تۋركمەنيستان, يران, پوزۆوليلي نام ۆىيتي ۆ پەرسيدسكي زاليۆ ي ينديسكي وكەان. 

بلاگوداريا ناشەي ستراتەگي كازاحستان ستال گلاۆنىمي ۆوروتامي ي كليۋچەۆىم ترانزيتنىم زۆەنوم ۆ كونتينەنتالنوي تورگوۆلە نا پروسترانستۆە ەۆرازي.

شەستوە. ناشا سترانا دوبيلاس پريزنانيا ي وبلاداەت وگرومنىم اۆتوريتەتوم نا مەجدۋنارودنوي ارەنە.

ۆپەرۆىە ۆ ناشەي يستوري مى وبرەلي مەجدۋنارودنو پريزناننىە گوسۋدارستۆەننىە گرانيتسى.

نا فونە گلوبالنوي گەوستراتەگيچەسكوي نەوپرەدەلەننوستي ەتو ستالو ودنيم يز كليۋچەۆىح دوستيجەني كازاحستانا.     

مى پوسلەدوۆاتەلنو ۆىسترايۆالي پوياس دوبروسوسەدستۆا ي سوترۋدنيچەستۆا, ينيتسيروۆاۆ سوزدانيە سۆمدا, شوس ي ەاەس.

ناشا ستوليتسا ۆ 2010 گودۋ پرينيمالا ەدينستۆەننىي ۆ XXI ۆەكە سامميت وبسە.

مى پەرۆىە يز ستران سنگ پروۆەلي سپەتسياليزيروۆاننۋيۋ ۆسەميرنۋيۋ ۆىستاۆكۋ – ەكسپو-2017.

مى سامي پوسترويلي نوۆۋيۋ پرەكراسنۋيۋ ستوليتسۋ, و چەم ۆووبششە نە موگلي مەچتات 30 لەت نازاد!



دوروگيە درۋزيا!

ۆ سوبىتياح سوۆرەمەننوستي مى ۆسە وتچەتليۆەە ۆيديم كونتۋرى وبرازا درۋگوگو بۋدۋششەگو.

يستوريچەسكي وپىت پودسكازىۆاەت, چتو نىنەشنەە ستولەتيە وكاجەتسيا بولەە نەپرەدسكازۋەمىم.

چتو جە ناس وجيداەت؟

نا فونە گلوبالنىح يزمەنەني يا ۆنوۆ بى حوتەل ۆىدەليت نەسكولكو گرۋپپ ستراتەگيچەسكيح ۆىزوۆوۆ.

وني, نا موي ۆزگلياد, ۋجە كاردينالنو مەنيايۋت وكرۋجايۋششي ناس مير.

ۆو-پەرۆىح, ەتو ديناميچنايا ي نەپرەرىۆنايا تەحنولوگيچەسكايا ۆولنا.

مى ۆەد سامي توگو نە زامەچايا, ۋجە جيۆەم ۆ تسيفروۆوي رەالنوستي.

نا ناشيح گلازاح يزوبرەتاتەلي, پروگرامميستى ي ينجەنەرى ستالي گلاۆنىمي ي نايبولەە توچنىمي فۋتۋرولوگامي.

ناستۋپاەت ۆتورايا ەرا ماشين.

مى ۆيديم ۆزرىۆنوي روست تەحنولوگي ماشيننوگو وبۋچەنيا, يسكۋسستۆەننوگو ينتەللەكتا ي ترانسگۋمانيزما.

ۆو-ۆتورىح, وچەرەدنايا يندۋستريالنايا رەۆوليۋتسيا پريۆەدەت ك سمەنە ەكونوميچەسكوي پاراديگمى.

ەتوت پرورىۆ موجنو بۋدەت سراۆنيت س يزوبرەتەنيەم دۆيگاتەليا ۆنۋترەننەگو سگورانيا, ەلەكتريچەستۆا يلي كومپيۋتەرنىح تەحنولوگي.

نا ناشيح گلازاح بىسترو مەنياەتسيا ي ەنەرگەتيچەسكي فۋندامەنت تسيۆيليزاتسي.

ك 2050 گودۋ ميروۆىە پوترەبنوستي ۆ ەنەرگي ۆوزراستۋت ۆ 3 رازا ك تەكۋششەمۋ وبەمۋ سپروسا.

ۆو منوگيح ستراناح ۆەتروۆايا ي سولنەچنايا ەنەرگيا ۋجە وبحوديتسيا دەشەۆلە, چەم وبىچنايا.

تسەننوستيۋ ستانوۆياتسيا نە ماتەريالنىە توۆارى, ا ينفورماتسيا ي ستەپەن ينتەگراتسي س ميروۆىمي تسيفروۆىمي سەتيامي.

پوياۆياتسيا نوۆىە پروفەسسي, ا منوگيە پرەجنيە يسچەزنۋت. 

نە يسكليۋچەنا دەۆالۆاتسيا دەيستۆۋيۋششەي دەنەجنوي سيستەمى.

ۆ-ترەتيح, نا ەتوم فونە مەنياەتسيا ي ۋستوياۆشيسيا گەوپوليتيچەسكي راسكلاد ۆ ميرە.

ميروۆايا سيستەما ستالا ترەششات پو شۆام ۆ سامىح رازنىح رەگيوناح ميرا.

پلانەتا نۋجداەتسيا ۆ پرينتسيپيالنو نوۆوي ۆەرسي ميروۆوگو پوريادكا, كوتورايا بۋدەت ۋچيتىۆات پوياۆلەنيە نوۆىح سيل, نوۆىح تەندەنتسي, نوۆىح ۆىزوۆوۆ ي نوۆىح ليتس.

منوگيمي سترانامي اكتيۆنو سوزدايۋتسيا نوۆوە سۆەرحموششنوە ورۋجيە ماسسوۆوگو ۋنيچتوجەنيا ي سرەدستۆا ەگو دوستاۆكي, كوتورىە پوكا نە رەگۋليرۋيۋتسيا مەجدۋنارودنىم پراۆوم.

زا پوسلەدنيە ستو لەت مير پەرەجيل نە ودنۋ سۆەرحرازرۋشيتەلنۋيۋ ميروۆۋيۋ ۆوينۋ.

نو س ۋچەتوم نوۆەيشيح ۆوەننىح رازرابوتوك ي ناكوپلەننىح ۆوورۋجەني, ترەتيا ميروۆايا ۆوينا موجەت ستات پوسلەدنەي.

ۆ-چەتۆەرتىح, پوميمو روستا كونفليكتنوستي ۆ ميرە پرويسحوديت ستولكنوۆەنيە رازنىح گلوبالنىح رەالي.

يدەت زامەتنىي سدۆيگ تسەنترا گلوبالنوگو روستا ۆ ازيۋ, كوتورىي پرويسحوديت زا سچەت پودەما كيتايا, يندي, يندونەزي.

ۆ «بولشوي دۆادتساتكە» 7 گوسۋدارستۆ ۋجە پرەدستاۆليايۋت سترانى ۆوستوكا.

ۆوزموجنو, ۆ بۋدۋششەم وني سموگۋت سوزدات التەرناتيۆۋ دولگوۆرەمەننومۋ يستوريچەسكومۋ دومينيروۆانيۋ زاپادا.

نا ەتوم فونە مى تاكجە ۆيديم ۋسكورەنيە ۆرەمەني ي پرويسحودياششيح پەرەمەن.

ا تاك نازىۆاەمىە «شاحماتنىە دوسكي», «تسيۆيليزاتسيوننىە رازلومى», «كونتسى يستوري» ي درۋگيە كونتسەپتى ۋجە سپيسانى ۆ ارحيۆ.

سيستەمنايا ترانسفورماتسيا نىنەشنەگو ميرا – ەتو ستراتەگيچەسكي ۆىزوۆ دليا ناشەگو نارودا. مى دولجنى بىت گوتوۆى پرينيات يح.

 زا ەتي 30 لەت كازاحستان زاكاليلسيا تسەلوي چەرەدوي جەستكيح ەكونوميچەسكيح كريزيسوۆ.

ناچينايا س مومەنتا راسپادا سسسر ۆ ناچالە 1990-ح ي ازياتسكوگو «فينانسوۆوگو شتورما» 1998 گودا دو گلوبالنىح ي كومپلەكسنىح كريزيسنىح ۆولن 2007 ي 2014 گودوۆ.

بىسترو مەنيايۋششاياسيا ميروۆايا سيتۋاتسيا پوستوياننو ترەبۋەت وت ناس رەشيتەلنوستي, اداپتيۆنوستي ي پرواكتيۆنوستي.

دليا ەتوگو بىل رازرابوتان ستراتەگيچەسكي پلان رازۆيتيا دو 2050 گودا.

نەسموتريا نا «ۆنەشنيە شتورمى», مى پرودولجاەم سۆوە رازۆيتيە سوگلاسنو پرينياتىم رانەە پلانام.

مى ۆستۋپيلي ۆ گونكۋ زا سۆوە مەستو ۆ نوۆوم ميرە, سترەمياس ۆويتي ۆ كلۋب 30-تي نايبولەە رازۆيتىح گوسۋدارستۆ پلانەتى.

ۋۆەرەن, چتو پري پرودولجەني ۋسيلي كازاحستان ۆپولنە سموجەت ۆويتي ۆ چيسلو ليدەروۆ نوۆوگو ميرا.

وسى ورايدا مەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنداعى ءسوزىمدى قايتالاپ ايتسام دەيمىن.

الداعى سىناقتاردان سۇرىنبەي ءوتۋ ءبىزدىڭ وزىمىزگە, بەكەم بىرلىگىمىزگە بايلانىستى.

اۋىزبىرشىلىك پەن تۇراقتىلىق بولعاندا عانا ەلىمىز ءوسىپ-وركەندەي الادى.  

ۆسە ناشي دوستيجەنيا ستالي ۆوزموجنىمي بلاگوداريا ەدينستۆۋ ناشەگو نارودا, ەگو سامووتۆەرجەننومۋ ترۋدۋ ۆو بلاگو سوحرانەنيا نەزاۆيسيموستي سترانى. 

يا ليش ۆىپولنيال ۆوليۋ يزبراۆشەگو مەنيا نارودا.

قازاق حالقى بىرلىكتىڭ ارقاسىندا جاۋلارىن جەڭىپ, ەلى مەن جەرىن ساقتاپ قالعان.

قازاقتى باعىندىرىپ, بودان ەتۋ ءۇشىن حاندىعىن تارتىپ الىپ, جۇزگە, رۋعا ءبولىنۋىن ايلاكەرلىكپەن پايدالانعان. 

قازىر دە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تابىستارىن كورە المايتىن, بايلىعىمىزعا قىزىعاتىندار از ەمەس.

ونى ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز قاجەت.

ولار ىشىمىزگە ىرىتكى سالۋ ءۇشىن قولجاۋلىق بولاتىنداردى, جەتەككە ەرەتىندەردى ىزدەيدى.

وكىنىشكە وراي, وندايلاردى تابادى.

بۇل باياعى «ءبولىپ ال دا, بيلەي بەر» دەيتىن جىمىسقى ساياسات.

بىزگە تونەتىن ەڭ ۇلكەن قاۋىپ وسى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ قانداي قيىنشىلىقپەن كەلگەنىن زەرتتەمەيتىن, بىلمەيتىن جاستار بۇگىنگى ەركىن كۇنىنەن, ازات وتانىنان ايىرىلىپ قالاتىنىن تۇسىنە بەرمەيدى.

مەملەكەت بۇعان جول بەرمەۋى قاجەت.

بۇكىل حالىق بولىپ بىرلىكتى, تىنىشتىقتى قولداۋ كەرەك.

قازاق ءدال بۇگىنگىدەي ءومىردى ەشقاشان كورگەن جوق. ايىرىلىپ قالمايىق.

مەنىڭ ەلىمە ايتاتىن نەگىزگى وسيەتىم وسى.

ۇلى ابايدىڭ «ءبىرىڭدى, قازاق, ءبىرىڭ دوس كورمەسەڭ – ءىستىڭ ءبارى

سوڭعى جاڭالىقتار