رۋحانيات • 20 ماۋسىم, 2019

«ديقان قازىناسى» اتتى اگروسالالىق فولكلورلىق جيناق شىقتى

1000 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ بريفينگ زالىندا «ديقان قازىناسى» اتتى قازاق حالقىنىڭ ديقاندىق-ەگىنشىلىك, باعباندىق دۇنيەتانىمىنا نەگىزدەلگەن تۇڭعىش اگروسالالىق فولكلورلىق جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولىپ ءوتتى.

«ديقان قازىناسى» اتتى اگروسالالىق فولكلورلىق جيناق شىقتى

اتالعان جيناقتى ا.ي. باراەۆ اتىنداعى استىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى شىعاراپ وتىر. ونى قۇراستىرىپ, العى ءسوزىن جازعان, باسپاعا ازىرلەگەن الەۋمەتتىك كاسىپكەر, مادەنيەتتانۋشى-لينگۆيست ابىلايحان قالنازاروۆ.

شاراعا قۇراستىرۋشى-اۆتورمەن قاتار, ا.ي.باراەۆ اتىنداعى اشعوو باس ديرەكتورى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك كەنجە ابدۋللاەۆ پەن وسى ورتالىقتىڭ قوعاممەن بايلانىس جەتەكشىسى زەيىن الىپبەك قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.

ەڭبەكتىڭ باستى ەرەكشىلىگى – حالىق اراسىندا عاسىرلار بويى ايتىلىپ, ۇلتتىق مەنتاليتەتىمىزدىڭ قابىرعاسىن قۇراپ تۇرعان اۋىلشارۋاشىلىق سيپاتتى سالالىق اڭىز-اڭگىمەلەر مەن ءافسانا-قيسسالاردىڭ ەنگىزىلۋى. سونداي-اق, ماقال-ماتەلدەر مەن جۇمباقتاردىڭ كاسىپتىك سۇرىپتالۋى.

 «تالاپتى ازاماتتىڭ ۇسىنىسىن قابىلداپ, وسى ەڭبەكتىڭ شىعۋىنا قولداۋ بىلدىرۋدەگى ماقساتىمىز – حالقىمىزدىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ مەن تابيعاتتى ايالاۋعا قاتىستى تانىمدىق كوزقاراستارىن پاش ەتۋ. سونداي-اق, ءداندى داقىلدار, جەمىس-جيدەكتەر مەن اعاشتاردىڭ ادامنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندە ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەندىگىن ءتول ادەبي مۇرامىز ارقىلى ايقىنداپ, قوعامنىڭ اگرونوميالىق قانا ەمەس, ەكوسوفيالىق ءتالىم-تاربيەسىنە سەپتىگىمىزدى تيگىزۋدى كوزدەدىك», - دەدى كەنجە ابدۋللاەۆ.

اكادەميكتىڭ ايتۋىنشا, بۇل تۇرعىدا كىتاپتاعى قۇندى دۇنيەتانىمنىڭ, اتالى سوزدەر مەن تامسىلدەردىڭ, اڭىزدار مەن جۇمباقتاردىڭ ءمانى زور. ولار ىزدەنۋشىلەردى تابيعاتتىڭ, جەر-سۋدىڭ قادىرىن بىلۋگە, ونىڭ سان ءتۇرلى سىرلارىن كوكىرەككە تۇيۋگە جول اشادى.

 «ادەتتە «ەجەلگى كلاسسيكالىق قازاقتار», «ەرتەدەگى قازاقستان اۋماعى» دەسەك, ءوزىمىز دە, وزگەلەر دە, كوز الدىمىزعا مىڭعىرتىپ مال ايداعان كوشپەندىلەردى عانا ەلەستەتەمىز. وسىناۋ قاساڭدىقتىڭ تامىرلاپ, قوعامدىق ساناعا بەكىگەنى سونشا, الەم جۇرتشىلىعى دا بىزگە ءالى كۇنگە بىرجاقتى – «نومادتار ەلى» رەتىندە قارايدى. ياعني, ءوزىمىزدى كوشىپ-قونىپ تىرشىلىك ەتكەن, نەگىزگى شارۋاسى – ءبىر مال شارۋاشىلىعى بولعان حالىق رەتىندە تۇعىرلاۋ ارقىلى وتىرىقشى ەگىنشىلىك-باعباندىق مادەنيەتىمىز نازاردان تىس قالىپ ءجۇر. بۇل رەتتە, حالقىمىزدىڭ جەر باپتاپ, اعاش ەگىپ, ەگىن سالۋعا قاتىستى مىڭجىلدىق مۇرالارىن جارىققا شىعارىپ, جاپپاي ناسيحاتتاۋ وتە وزەكتى», - دەپ اتاپ ءوتتى ابىلايحان قالنازاروۆ.

«اۋىلشارۋاشىلىق وندىرۋشىلەرىنىڭ ىلكى شارۋاشىلىق دۇنيەتانىم قاباتى مەن عاسىرلار بويعى وندىرىستىك تاجىريبەسى كورىنىس تاپقان ەڭبەكتى جاريالاۋدىڭ ماڭىزى زور. ەلىمىزدەگى كىتاپ وندىرىسىندە ءدال وسىلاي كاسىپتىك توپتاۋ ۇدەرىسى العاش رەت جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر», - دەپ تۇيىندەدى زەيىن الىپبەك.

 ايتا كەتەيىك, توپتاماعا ەگىنشىلىك-باعباندىق مادەنيەتىنە قاتىستى تاقىرىپتىق فولكلورلىق ماتەريالدار ەنگىزىلگەن. مۇندا ەگىنشىلىك, ديقان ۇعىمدارى تار ماعىنادا ەمەس, كەڭ اۋقىمدا قاراستىرىلعان. سوندىقتان دا, الپىسقا جۋىق اڭىز-ءاپسانا ەرتەگى-قيسسادان قۇرالعان «ميفتىك» – ءبىرىنشى تاراۋدا دا, كەيىنگى بەس مىڭ قارالى ماقال-ماتەلدىك, جۇمباقتىق تاراۋلاردا دا – ەگىنشىلىك پەن ءداندى داقىلدار, باقشا وسىمدىكتەرى, جەمىس-جيدەكتەر مەن كوكونىستەر, ەمدىك شوپتەر تاقىرىپتارى كەڭىنەن قامتىلعان.

كىتاپ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى قىزمەتكەرلەرى مەن سالا ماماندارىنا, مەكتەپ وقۋشىلارىنا, مۇعالىمدەرگە, ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتارعا, سونداي-اق قايتالانباس ءتول فولكلور, ىلكى سوزدەر مەن ميفتەرگە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان.

سوڭعى جاڭالىقتار