اناۋ ازاپ تورىندا قالعان جىلدارى اشتىق الاپاتى القىمنان الىپ, اجال ءيتتىڭ قىل-بۇراۋى تاماعىنا تاقالعاندا بەيكۇنا ادام – ءبىر ءۇزىم نان ەمەس-اۋ, ونىڭ ءبىر ءتۇيىر قوقىمىن كوز الدىنا كەلتىرە الماي, ەسەڭگىرەپ بارىپ, ەستەن تانعان. ونداي قاسىرەتتى قازاق از كورگەن جوق. كورگەندەر بۇل كۇندە از قالدى. ولار تاۋبەسىنەن جاڭىلعان جوق.
بۇلار ينتەرنات بالالارى. ولار تاعى بىردە: «نان؟! نان» دەگەن ءسوزدى ەستىگەندە, ۇيقىسى شايداي اشىلادى. جەتى ءتۇن ىشىندە تاڭ اتىپ, كۇن شىعىپ, ون جەتىمنىڭ تار بولمەسىنە نۇر شاشىراعانداي بولادى. «نان» دەگەن ءسوز – الىستاعى اۋىلدان اپاڭ كەلىپ تۇر دەگەنمەن بىردەي», دەيدى جازۋشى.
بۇل ۇزىندىدەن ون جەتىمنىڭ دىرىلدەگەن ءۇنىن, جاۋدىرەگەن جانارىن كورگەندەي بولاسىڭ. ولاردى تورىقتىرعان توڭمويىندار ەدى. ساباق السىن كەيىنگىلەر دەدى مە ەكەن, قالامگەر قاسىرەتتى كەزدەردى ۋلى ەتىپ بايانداۋدان ايانباعان.
جازۋشى «اپاڭ» دەپ اناعا بالاعان ناننىڭ قاسيەتىن ءبىز ءبىلىپ ءجۇرمىز بە؟ الدە نان تەپتى تىرلىك پە؟
جوقشىلىقتى كورمەگەن, ونى جان ءدۇنيەسىمەن ۇقپاعان, توقشىلىقتا جۇيتكىپ ءجۇرىپ كۇن كەشكەن, مەن كۇلگەندە كۇن نەگە ك ۇلىمدەيدى دەپ كەردەڭ باسقاندار – ءبىر ءۇزىم نان ءبىر ادامنىڭ قۇنى ەكەنىن قايدان سەزسىن.
ءيا, ول ءومىر ءوتتى, كەتتى, جاقسى ءداۋىر جەتتى دەلىك. بىراق ءبىر ءۇزىم نانعا كۇيبەڭدەپ ءجۇرىپ ارەڭ قولى جەتكەندەر قازىردە جوق ەمەس, بار. ولاردى بۇگىنگى تىلمەن ايتساق, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەندەر, از قامتىلعان وتباسىلار, كۇن كورىسى ناشارلار, جۇمىسسىزدار.
كەدەيلەر دەپ كەرگيتىندەر دە بار. اپىر-اي, جەرى بايتاق, بايتاعى بايلىققا تولى ەل حالقىنىڭ از جىلدا باي, كەدەي بولىپ قاق جارىلعانى جانىڭا باتادى. ءبىر ۇلتتىڭ بۇلاي ءبولىنۋى كەيىن قاتەرگە اينالىپ جۇرمەس پە ەكەن دەگەن وي ويلانتا بەرەتىنىن نەسىنە جاسىرايىق.
ءبىر ءۇزىم ناننىڭ قاسيەتىن بىلمەي, اسىرەسە بيىك ۇيدە تۇراتىن قالا تۇرعىندارىنىڭ دوربا-دوربا ەتىپ قوقىسقا تاستايتىنىن تاعىلىق, وتكەندى بىلمەي, زەردەدەن وتكىزبەيتىن «ماساڭدىقتىڭ» كەسىرى ەمەس پە ەكەن دەمەسكە شاراڭ قايسى.
بۇعان سەنبەيتىندەر تابىلسا, قوقىس جاشىگىنىڭ ىشىنە ءۇڭىلىپ, توڭىرەگىن شولىپ شىقسا, ەرتەڭگىسىن ەرىنبەي قاراسا, جەتەلىنىڭ كوزدەرى جەتەر ەدى. سول قوقىستا نە جوق – ءبارى بار. ناننان وزگە تاعام تۇرلەرى دە از كەزدەسپەيدى.
ەڭ سۇمدىعى شاشىلىپ جاتقان نانعا «وبال» دەۋدىڭ ورنىنا جاق اشساڭ: «باققان مال, اسىراعان يت جوق, قوقىسقا تاستاماعاندا قايدا اپارامىز؟!» دەپ شارت كەتەتىندەر دە تابىلىپ جاتادى. ونداي ءسوزدى جاستاردان ەستىسەڭ وكىنبەس ەدىڭ, كەكسەلەردەن ەستىگەندە اق بوراندا قالعانداي جاعىڭ قارىسادى.
جۇرتىمىز وبال مەن ساۋاپتىڭ جولى قيىن دەپ جاتۋشى ەدى.
ولشەپ الىپ, ۇنەمدەسە, ىسىراپشىلىق بولماس ەدى. قازاقتىڭ داستارقانى كەڭ دەپ داليتىپ جايىپ, ءتىپتى ونى باسەكەگە اينالدىرىپ, ارتىنان ارتىلعان استى وبالسىنباي قوقىسقا تاستاۋ اسقاندىق, تاسقاندىق دەمەسەك تە قۇپتارلىق قىلىق ەمەس. جوق جىتىككە بەرسە ساۋاپ قوي. ولاردىڭ تاعدىرىنا ءبىز دە جاۋاپتى ەمەسپىز بە؟ قانشاما قانداستار ءجۇر تەنتىرەپ. سول كۇيگە قالاي تۇسكەنىن زەردەدەن وتكىزىپ كوردىك پە؟
ارينە, وبال مەن ساۋاپتى بىلەتىندەر مۇلدە جوق دەي المايمىز. بار. قوقىستاعى نان قالدىقتارىن كورگەن سوڭ, نالىپ ايتىپ وتىرمىز. «اركىم ءوزى بىلەدى» دەۋ ناندى قوقىسقا تاستاۋعا كەلمەسە كەرەك. «ءتايت!» دەيتىن ۇلكەندەردىڭ كەمدىگىنەن دە وسىعان جول بەرىپ المادىق پا ەكەن؟ جالپى, بۇعان جۇرت بولىپ ءبىر قارەكەت جاساۋىمىز كەرەك. اسىرەسە, قالادا «اس اتاسى نان, نان بولسا, قالادى جان» دەپ قالالىقتار ءۇشىن ۇندەۋ كوتەرسەك تە ارتىق بولماس ەدى.
قازىر قوقىس جاشىكتەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن قويا باستادى. سونىڭ ءبىرىن نان قالدىقتارىنا ارناپ, جيىپ اكەتەتىن ۋاقىتىن بەلگىلەسە, قانە! ونى مال ۇستاعاندارعا, قايتا وڭدەيتىن ورىندارعا جەتكىزسە, ساۋاپتىڭ ۇلكەنى بولار ەدى. ساتىپ الاتىندار دا تابىلار. دايىن جەم عوي. مۇنى كوپ بولىپ, ويلاستىرۋ كەرەك-اق.
قالاي دەسەك تە نان ءومىر ءنارى, ءومىر ءنارىنىڭ ءبىر ءۇزىمى ەمەس, قوقىمىن قوقىسقا تاستاۋ كۇنا. بۇرىن بالالارعا «نان قوقىمىن باسپاڭدار» دايىن بولساق, ەندى ۇلكەندەرگە «قوقىسقا نان تاستاماڭدار» دەۋگە تۋرا كەلىپ تۇر.
