ۇكىمەت • 12 ماۋسىم، 2019

ۇكىمەت بەس ايدىڭ قورىتىندىسىن قارادى

177 رەت كورسەتىلدى

كەشە پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى قاڭتار-مامىر ارالىعىن­داعى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىنىڭ قورىتىندىلارى قارالدى.

ءىجو ءوسىمى – 4 پايىز

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ بيىلعى قاڭتار-مامىر ارالىعىندا ءىجو وڭ قار­قىنى ساقتالعانىن، ءوسىم 4%-دى قۇراعانىن ايتتى.

«ينۆەستيتسيالاردىڭ ديناميكاسى ءىجو ءوسىم قارقىنىنان جوعارى. وسى جىلدىڭ 4 ايىن­داعى 6،7%-عا قاراعاندا، ءوسىم 7،8%-عا دەيىن ارتتى. اۋىل شارۋا­شىلىعىندا جانە قۇرىلىس سالاسىندا ينۆەستي­تسيالار ءبىر جارىم ەسە ءوستى. ونەركاسىپتە ينۆەستيتسيالار 17،5%-عا ۇلعايدى»، دەدى ر.دالەنوۆ.

ونەركاسىپتىك ءوندىرىس بيىلعى قاڭتار-مامىر ايلارىندا 2%-عا ارتتى. قۇرىلىس سالاسىنداعى جۇمىستار قارقىن العانى باي­قالادى. 5 ايدىڭ ىشىندە ءوسىم 8،8%-عا جەتتى. ونەركاسىپ وبەك­تىلەرىن، اۆتوكولىك جولدارىن، گاز قۇبىرلارىن سالۋ جۇمىس­تارى، سونداي-اق ءىرى زاۋىتتارداعى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى كۇشەيدى.

اۋىل شارۋاشىلىعىندا دا تۇراقتى ءوسىم بايقالادى. ءوندىرىس كولەمى 3،7%-عا ارتتى.

قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا جەدەلدەۋ بار. ەسەپتى كەزەڭدە بۇل سالا قاڭتار-ءساۋىر ايلارىنداعى 4،2%-عا قاراعاندا 4،7%-عا ءوستى. اتالعان سەكتوردىڭ بارلىق سالا­لارىندا ديناميكانىڭ جەدەل­دەگەنى بايقالادى. قىزمەتتەر سەگمەنتىندە ساۋدا ەڭ جوعارى ءوسىمدى كورسەتىپ، ساتىلىم كو­لەمى 5 ايدا 7،5%-عا ءوستى. بۇل نەگىزىنەن اۆتوكولىك قۇرالدارىن، اۆتو بولشەكتەردى جانە مۇناي ونىمدەرىن ساتۋ كولەمىنىڭ ارتۋى­مەن بايلانىستى. كولىك سالاسىندا 5،3%-عا دەيىن جەدەلدەۋ بەلگىلەنگەن.

ۇلتتىق بانك توراعاسى ەر­بولات دوساەۆ مامىر ايىن­داعى ايلىق ينفلياتسيانىڭ 0،6% بولعانىن اتاپ ءوتتى. ءتيىستى بول­جامدارعا سايكەس، ينفلياتسيا 2019-2020 جىلدارعا بەلگىلەنگەن 4-6% ناقتىلانعان ماقساتتى ءدالىز شەگىندە ساقتالادى. تەڭ­گەنىڭ ايىرباس باعامى 2018 جىل­دىڭ سوڭىنداعى دەڭگەيدە.

 

بيۋدجەت كىرىسى اسىرا ورىندالۋدا

وتىرىس بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ وسى جىلدىڭ 5 ايىنداعى مەملەكەتتىك بيۋد­جەتتىڭ اتقارىلۋ قورى­تىن­دى­لارى تۋرالى باياندادى.

قارجى مينيسترلىگىنىڭ دەرەك­تەرىنە سايكەس، 5 ايدىڭ قورى­­تىندىسى بويىنشا بيۋد­جەت­تىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە كىرىس­تەردىڭ ءوسۋى بايقالادى: مەم­لەكەت­تىك بيۋدجەتتە – 115%، رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتە – 119% جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە – 106%.

ەسەپتى كەزەڭدە مەملەكەت­تىك بيۋدجەتكە 3،8 ترلن تەڭگە سوماسىندا تابىس ءتۇستى، بۇل جوسپاردىڭ 105،4%-ىن قۇرادى. وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭى­مەن سالىستىرعاندا، بيۋدجەت تابىستارى 510 ملرد تەڭگەگە ارتىپ، جوسپار 2،7%-عا نەمەسە 73 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالعان.

«اسىرا ورىنداۋ نەگىزىنەن سالىقتار ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇعان كەلەسى باستى فاك­تورلار ىقپال ەتتى: ەكسپورت­تىق كەدەن سالىعىنىڭ مولشەر­لەمەسىنىڭ ءوسۋى جانە بىرقاتار سا­لا­لاردا تاۋارلار مەن قىزمەت­تەر ءوندىرىسىنىڭ ارتۋى»، دەدى ءا.سمايىلوۆ.

كىرىستەردى اكىمشىلەندىرۋدە باستى نازار بۇزۋشىلىقتاردىڭ جوعارعى تاۋەكەلىنە ۇشىرايتىن سالىق تولەۋشىلەرگە اۋدارىلدى. بۇل جۇمىس تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىندە كامەرالىق باقىلاۋ اياسىندا جۇرگىزىلدى. كامەرالىق باقىلاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا حابارلامالار سانى 2 ەسەگە ارتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە وتەۋدىڭ ۇلەس سالماعى 86%-عا جەتتى نەمەسە ونىڭ ۇلەسى 7%-عا ارتتى. بيۋدجەتكە قوسىمشا 31 ملرد تەڭگە ءتۇستى.

جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر تابىستارى بويىنشا جوسپار 120 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالىپ، 1،2 ترلن تەڭگەنى نەمەسە 113،4%-دى قۇرادى.

2018 جىلدىڭ بەس ايىمەن سالىستىرعاندا بيۋدجەت شىعىس­تارىنىڭ تيىمدىلىگى جاقساردى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىس­تارى 4،9 ترلن تەڭگەگە يگەرىلدى. وتكەن جىلدىڭ 5 ايىمەن سا­لىستىرعاندا شىعىستار 1،2 ترلن تەڭگەگە ارتىق جۇرگىزىلدى.

ءا.سمايىلوۆ ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگاندار تاراپىنان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار راسىمدەرىن ۋاقتىلى اياق­تاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەتتىك اۋديت جانە كا­مەرالىق باقىلاۋ بو­يىن­شا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس­تار تۋرالى باياندادى. 5 ايدا 1 462 اۋديتورلىق ءىس-شارا ءوت­كىزىلىپ، 292 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى قامتىلعان. 48 ملرد تەڭگە سوماسىنا قارجىلىق بۇزۋ­شىلىقتار انىقتالدى. تاۋار­لاردى جەتكىزۋ، قىزمەت كورسەتۋ جانە جۇمىستاردى ورىنداۋ ارقىلى جالپى 39 ملرد تەڭگە سوماسىنا قاراجاتتار وتەلدى. اۋديت وبەكتىلەرىنە قىز­مەتتى جە­تىل­دىرۋ جانە ءتيىم­دىلىكتى ارتتىرۋ بويىنشا 1 170 ۇسى­نىم بەرىل­دى. ولاردىڭ 669-ى ورىن­دال­دى. قالعانى بويىنشا جۇ­مىس­تار جۇرگىزىلىپ جاتىر.

4،5 ترلن تەڭگە سوماسىنا كامەرالىق باقىلاۋمەن 676 مىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار قامتىلدى. تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەسىندە 261 ملرد تەڭگە سوماسىنا 13 593 ءراسىم بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭنامانى بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان. اۋديت وبەكتىلەرىنە بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرالى 13 478 حابارلاما جىبەرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە، 215 ملرد تەڭگە سوماسىنا بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلمەدى. ولار كونكۋرستاردىڭ قورىتىندىلارىنىڭ شەشىم­دەرىن بولدىرماۋ جانە كونكۋرس قۇجاتتاماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى شەشىلدى.

 

جەڭىل ونەركاسىپ ءوندىرىسى 23%-عا ۇلعايدى

يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى رومان سكليار ونەركاسىپ سالا­سىنىڭ دامۋى تۋرالى باياندادى.

مينيسترلىك دەرەكتەرى بو­يىنشا، جىل باسىنان بەرى ونەر­كاسىپتىك ءوندىرىس كولەمى 102%-دى قۇرادى، ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن ءوندىرىسى – 100،7%، وڭدەۋ ونەر­كاسىبى – 103،6%. تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسىندا ءتۇستى كەندەردى ءوندىرۋ كولەمى 15،7%-عا ارتتى، تەمىر ك­ە­نىن ءوندىرۋ كولەمى 98%-دى قۇ­رادى. جالپى، تەمىر كەنىن ءوندىرۋ كولەمى بويىنشا ديناميكا ارتىپ كەلەدى، ول جىل سوڭىنا قاراي 44،7 ملن توننانى قۇرايتىن بولادى.

ر.سكليار بايانداعانداي، كومىر مەن ليگنيت ءوندىرۋ كولەمى 95،8%-عا جەتتى. نەگىزگى كومىر وندىرەتىن كاسىپورىنداردا كومىر ءوندىرۋدىڭ تومەندەۋى ەلەكتر ستان­سالارىنىڭ كومىر ونىمدەرىن تۇتىنۋىنىڭ ازايۋىمەن بايلانىستى. دەگەنمەن، كومىر ەكسپورتى بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالىپ وتىر، ءوسىم 105،6% نەمەسە 11،3 ملن تونناعا جەتتى.

وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جەڭىل ونەركاسىپتە 23%، ماشينا جاساۋدا – 16%، فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىندە – 11،6%، دايىن مەتالل بۇيىمدار سالاسىندا – 9،2%، قۇرىلىس ماتەريالدارىن شى­عا­رۋ­دا 3،4% ءوسىم بايقالىپ وتىر.

كولىك كەشەنى بويىنشا 2019 جىلعى قاڭتار-مامىر ايلارىندا ناقتى كولەم يندەكسى 105،3% بولدى. جالپى، بارلىق كولىك تۇرلەرىنىڭ جۇك تاسىمالداۋ كولەمىنىڭ ءوسىمى 3،7%-عا جەتتى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا قازاقستان ارقى­لى وتەتىن كونتەينەرلىك تاسىمالدار 47%-عا وسكەن.

قۇرىلىس بويىنشا قاڭتار-مامىرداعى ناقتى كولەم ين­دەكسى 108،8%. 15 وڭىردە وڭ قار­قىن باي­قالادى. تۇرعىن ءۇي قۇ­رى­لى­سىندا 5 ايدىڭ قو­رى­­تىن­دىسى بويىنشا 4،6 ملن شار­شى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دا­لا­نۋعا بەرىلدى، بۇل 2018 جىل­دىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سا­لىس­تىرعاندا 100،1%-عا تەڭ.

«رەسپۋبليكا بويىنشا 40 546 تۇرعىن ءۇي بەرىلدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كولەمىنىڭ ارتۋى رەسپۋبليكانىڭ 15 ءوڭى­رىندە جالعاسۋدا. جىلدىق جوسپارعا قول جەتكىزۋ بويىنشا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن وبلىستاردىڭ اكىم­دىكتەرىنە ءوز­دەرىنىڭ جۇمى­سىن جانداندىرۋ قاجەت»، دەدى ر.سكليار.

 

سايلاۋالدى باعدارلاما ورىندالۋعا ءتيىس

وتىرىستا قارالعان ماسە­لەلەردى پرەمەر-مينيستر اسقار مامين قورىتىندىلادى. «بيىلعى قاڭتار-مامىر ايلارىندا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمى وتكەن جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 4%-عا جوعارى»، دەگەن ۇكى­مەت باسشىسى ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.

ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوز­عاۋشى كۇشتەرى  قۇرىلىستىڭ 8،8%-عا، ساۋدانىڭ 7،5%-عا، كولىك سالاسىنىڭ 5،3%-عا، ءوڭ­دەۋ­شى سەكتور، ونىڭ ىشىندە ماشينا جاساۋدىڭ 16%-عا، اۆت­وونەر­كاسىپتىڭ  46،4%-عا ءوسۋى بولدى.

وسى جىلدىڭ 5 ايىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بويىنشا اقمولا، پاۆلودار، شىعىس قازاقستان، قوستاناي، تۇركىستان وبلىستارىنىڭ وڭ جۇمىسى بايقالدى.

پرەمەر-مينيستر ايماق اكىمدەرىنە قۇرىلىس، ينۆەستيتسيالار، ونەركاسىپ جانە تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ سالالارىندا كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالاردى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.

بيىلعى مامىردا ايلىق ينفلياتسيا 0،6%-دى قۇرادى. وسىلايشا، جىل باسىنان بەرى ينفلياتسيا 2،4% بولدى. ۇكىمەت باسشىسى كورسەتكىش بەلگىلەنگەن دالىزگە (4-6%) سايكەستىگىنە قارا­ماستان، بىرقاتار وڭىرلەر­دە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ قىمباتتاۋى بايقالعانىن ايتتى.

«قازىر جەمىس-جيدەك پەن كوكونىستەر كوپ ۋاقىت، سوندىق­تان باعا ارزانداۋى كەرەك. اكىم­دەر، اسىرەسە، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتى ۇستاۋ بويىنشا ناقتى شارالار قابىلداسىن» دەدى ا.مامين.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋى بويىنشا كونكۋرس­تىق راسىمدەردى ۋاقتىلى وتكىزۋ ءۇشىن كۇشەيتىلگەن جۇمىستار­دى جالعاستىرۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى. بۇل بيۋدجەت قاراجاتىن يگەرۋ بويىنشا تاۋەكەلدەردى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

پرەمەر-مينيستر ماسەلەنى قورىتىندىلاي كەلە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن جانە سايلانعان مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى باع­دار­لاماسىنىڭ تولىعىمەن ءجۇ­زەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ­دىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەكونوميكانىڭ جانە ين­ف­راقۇرىلىمنىڭ تۇراقتى دامۋى، قولجەتىمدى باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ، سونىمەن قاتار ءبى­لىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسە­لەسىن جاقسارتۋ ارقىلى حا­لىقتىڭ تابىسىن جانە تۇرمىس ساپا­سىن ارتتىرۋ. پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ ستراتەگيالىق مىندەتتەرىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە مۇمكىندىك جاسالادى.

«جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ – ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باسىم مىندەتى. بارلىق اكىمدەر جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى ينۆەستيتسيالار تار­تۋعا، شاعىن جانە ورتا بيز­نەس­تىڭ دامۋىنا بارىنشا كوڭىل ءبولۋى كەرەك. بۇل جۇمىستى ءۇز­دىك­­سىز جۇرگىزۋ قاجەت»، دەگەن ا.مامين ناتيجەلى جۇمىسپەن قام­تۋ ماسەلەلەرى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا، تۇرعىنداردىڭ تابى­سىن ارتتىرۋعا، باسەكەلى ءوندىرىس­تەر­دىڭ اشىلۋىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

«شىڭىراۋ» شىڭعا شىقسىن

ونەر • بۇگىن، 00:18

تىڭ تاسىلدەردىڭ ءتيىمدى تۇسى كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 00:14

پاسپورت

رۋحانيات • كەشە

جەكە پەسا جازۋعا لايىق

رۋحانيات • كەشە

انا مەيىرىمى

قوعام • كەشە

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار