كەنەنىڭ كەسەلىنەن ابايلاڭىز!

بۇل ماسەلە سوڭعى جىلدارى جامبىل وبلىسىنىڭ تۇر­عىندارى ءۇشىن دە وزەكتى ماسەلەگە اين­الىپ وتىر. جىل سايىن ماماندار بۇل كەسەلدىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا ءتۇرلى جۇيەلى شارالار ۇيىمداستىرىپ كەلە جات­قانىمەن, تۇبەگەيلى جويۋ مۇمكىن بولماي تۇر. اعىمداعى جىلدىڭ وزىندە وڭىردە ءبىر ناۋقاس تىركەلىپ, وكىنىشكە قاراي كەسەلىنەن ايىعا الماعان كۇيى كوز جۇمعان ەدى. 

مەزگىلسىز قايتىس بولعان 10 جاسار قىز بالانىڭ وزبەك- س­تان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ەكەنى, ءوزى سول جاقتان ناۋ­قاس­تانىپ كەلگەنى بەلگىلى بولدى. وسى جاعدايدان كەيىن مار­قۇمنىڭ وتباسى وزبەكستانعا كەرى قايتارىلعان. ولار وزبەك-س­تاننان جامبىل وبلىسىنا كەلگەن سوڭ, بايزاق اۋدانى, اق­شو­لاق اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى قاراۋ­سىز قالعان ءۇيدى پانالاپ, تىلەن­شىلىكپەن اينالىسقان ەكەن. ءتيىستى ماماندار دەر كەزىندە اتال­عان اۋماقتىڭ ءبارىن تەكسەرىپ, زالالسىزداندىرعان. اقشولاق اۋىلىنىڭ ماڭىنان قىزبانىڭ وشاعى انىقتالماعان. وڭىردە كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزباسىنىڭ سالدارىنان بيىل عانا ەمەس, جىل سايىن ادام ءولىمى تىركەلۋدە. ەكى جىل بۇرىن باي­زاق اۋدانىندا كەنە شاعىپ قايتىس بولعان جاس كەلىنشەكتىڭ ءولىمى دە كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن بولاتىن. بىلتىر دا وكىنىشتى جاعدايدىڭ ورىن العانىن جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى. الايدا, كەنەدەن كەلەتىن كەسەلدىڭ الدىن الىپ, ءتيىستى شارالار جۇرگىزۋدە ماماندار جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. جام­بىل وبلىسى بويىنشا قو­عامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتى كارانتيندى جانە اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالاردى ەپي­دەميولوگيالىق قاداعالاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايدىن قال­ماتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, كون­گو-قىرىم گەمورراگيالىق قىز­باسىنىڭ وشاعى سارىسۋ, مويىنقۇم, تالاس, جامبىل ءجا­نە بايزاق اۋداندارى مەن تاراز قالاسىنىڭ اۋماعىندا بول­سا, تىكەلەي وشاق اۋماعىندا 48 ەلدى مەكەن ورنالاسقان ەكەن. «اعىمداعى جىلدىڭ 4 اقپا­نىندا كونگو-قىرىم گەمور­راگيالىق قىزباسىنىڭ تابيعي وشاعىندا تۇرعىنداردى قورعاۋ ءۇشىن, ءبىرىنشى كەزەكتى ءىس-شارا­لاردى اتقارۋ ماقساتىندا جام­بىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ №17 قاۋ­لىسى قابىلداندى. اتالعان قاۋلىعا ساي, كوكتەم جانە كۇز مەزگىلدەرىندە كەنەگە قارسى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىن اتقارۋ ءىس-شارالار جوسپارى جانە جۇمىس كەستەسى بەكىتىلىپ, جۇزەگە اسۋدا», دەيدى ول. 

اۋرۋ تاسىمالداۋشى كە­نەنىڭ ادامدى جىلى مەزگىلدە شاعاتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى دە ماماندار ءاربىر ادام كۇردەلى كەسەلگە تاپ بولماس ءۇشىن مۇقيات قورعانۋى كەرەك ەكەنىن ايتۋدا. الايدا, جاز مەزگىلىنىڭ ال­عاشقى اپتاسىنىڭ وزىندە-اق كەنە شاعۋدىڭ «جىرى» باستالدى. وبلىس بويىنشا بيىل ماۋ­سىم ايىندا كەنە شاققان 830 ادام تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە تابيعي وشاقتاردىڭ اۋماعىنان 121 ادام بار. جامبىل وبلىسى بويىنشا كەنەدەن زارداپ شەككەندەردىڭ بارلىعى 14 كۇندىك مەديتسينالىق باقىلاۋدا بولۋى قاجەت. «سەبەبى بۇل – ىندەتتىڭ ينكۋ­باتسيالىق كەزەڭى, ياعني ادام اعزاسىنا اۋرۋدىڭ قوزدىرعىشى ەنگەن ساتتەن العاشقى بەلگىلەرى بىلىنەتىن ۋاقىت ارالىعى. اتال­عان مەرزىم ىشىندە اۋرۋدىڭ كلينيكاسى بايقالماسا, كەنەدەن زارداپ شەككەن تۇلعا باقىلاۋدان شىعارىلادى. كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزباسى ادامعا كەنە شاققاننان, جاناسقاننان, اسىرەسە كەنە باسقان ءتورت ت ۇلىك­تى كۇتىپ-باققاندا جۇعادى. اعىم­داعى جىلدىڭ ناۋرىز-ءسا­ۋىر ايلارىندا ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعى مەن قوعامدىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىنىڭ جانە وباعا قارسى كۇرەس ستان­ساسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كون­گو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزبا­سىنىڭ ەپيدەميولوگيالىق جاع­دايىن بولجاۋ, مالداعى جانە تابي­عاتتاعى كەنەلەردىڭ سانىن, ونىڭ ىندەتتەنۋ پايىزىن انىق­تاۋ ماقساتىندا 43 مىڭنان اس­تام كەنە جينالىپ, تالداندى. ناتيجەسىندە 116 سىنامادان قىزبانىڭ قوزدىرعىشى انىق­تالدى», دەيدى ءبولىم باسشىسى ا.قالماتاەۆ.

كەنە شاعۋ وقيعاسى كوبىنە ەلدى مەكەندەردە بولادى. اسىرەسە زياندى جاندىك قوراجايلاردا, مال ۇستىندە كەزدەسەدى. ونىڭ ءبارىن تۇگەل زالالسىزداندىرۋ مۇمكىن ەمەس, ارينە. سوندا دا بولسا قىزبانىڭ شوعىرلانعان جانە شوعىرلانعان بولۋى ءمۇم­­كىن اۋماقتاردا قاداعالاۋ جۇمىس­تارىنىڭ جۇرگىزىلگەنى دۇرىس. بۇل رەتتە كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزباسىنىڭ تابيعي وشاعىندا قونىستانعان ەلدى مەكەندەردە كەنەگە قارسى دەزينفەكتسيالىق ءىس-شارالار جۇرگىزىلۋدە. ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعى مەن ۆەتەرينارلىق قىزمەت ماماندارى بىرلەسە كوكتەمگى ءبىرىنشى كەزەڭدىك كەشەندى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىن ءساۋىر جانە مامىر ارالىعىندا جوسپارعا ساي 48 ەلدى مەكەندە جۇرگىزگەن. ەندى كەنەگە قارسى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ەكىنشى كۇزگى كەزەڭى بيىل 22 تامىزدا باس­تالادى. وبلىستىڭ ءتيىستى مە­ديتسينالىق مەكەمەلەرىندە, كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزباسىمەن اۋىرعان ناۋقاس­تارعا ءدارى-دارمەك, تاڭۋ, ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتارىنىڭ جانە قان الماستىرعىشتاردىڭ قاجەت­تى رەزەرۆتىك قورى جينالعان. ناۋقاس­تاردى دەر كەزىندە وقشاۋ­لاۋعا, ەمدەۋگە جانە كەنە شاعىپ زارداپ شەككەن تۇلعالاردى 14 كۇندىك باقىلاۋعا الۋعا 87 پرو­ۆيزورلىق بولىمدەر اشىل­عان. سونىمەن قاتار ەپيدە­ميولوگيالىق ماۋسىمدا كەنەدەن كەلەر كەسەلدى دەر كەزىندە انىقتاۋ ماقساتىندا ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعىنىڭ «كاماز» اۆتوكولىگىندەگى ارنايى جىلجىمالى دياگنوس­تيكالىق زەرتحاناسى سارىسۋ اۋدانىنىڭ ساۋداكەنت اۋىلىندا جانە مويىنقۇم اۋدا­نىنىڭ مويىنقۇم اۋىلىندا وباعا قارسى بولىمىندە جۇ­مىس اتقارۋدا. «وبلىس اۋما­­عىندا كونگو-قىرىم گەمور­راگيالىق قىزباسى بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق جاعداي تۇ­راقتى. قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جالعاسۋدا», دەيدى ا.قال­ما­تاەۆ.

بىلاي قاراعاندا, ەلەۋسىز ءجان­دىك سياقتى بولىپ كورى­نەتىن كەنەدەن كەلەتىن كەسەل كوپ. ءتىپتى كەنە شاعۋدىڭ كەي­بىر جاعدايىنىڭ ولىممەن اياق­تالاتىنىن دا بىلەمىز. سون­دىقتان دا, «ساقتانساڭ – ساقتاي­دى» دەمەكشى, مەيلىنشە ساق بول­عاننىڭ ءجونى باسقا. بۇدان كەيىن كەنەنىڭ كەسەلگە ۇشى­راتا­تىنىن, ءتىپتى ولىمگە اپاراتىنىن ۇمىتۋعا بولمايدى...