قونىسباي اعايدىڭ ايتىس ونەرىندەگى ەڭبەگى مۇقىم ەلگە ەرتەدەن بەلگىلى. سونىمەن قاتار اقىننىڭ ەڭ العاش استانا قالاسى ءتىل باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولىپ, سول كەزدەگى ورىستانعان اقمولانىڭ كوشەلەرىن قازاقشالاپ, قالانىڭ رۋحانياتىنا كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون. مەرەيتوي يەسىن قۇتتىقتاۋ ساتىندە بۇرىن ءتىل باسقارماسىندا ارىپتەس بولعان, قازىر «رۋحانيات» ورتالىعىندا قىزمەت ىستەيتىن سۆەتلانا ابدەشقىزى ءسوز سويلەپ, ءوز ەستەلىگىمەن بولىسسە, الاشتانۋشى عالىمدار, ورتالىقتىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى ساعىمباي جۇماعۇل مەن قايىربەك كەمەڭگەر ۇلى تۋعان كۇن يەسىنە اق تىلەكتەرىن ايتىپ, اقىنعا وزدەرىنىڭ كىتاپتارىن سىيلادى.
قوعامدىق ىستەرگە اتسالىسىپ, جاستارعا اقىلىن ايتىپ جۇرگەن اعامىز «قونىسبايدىڭ قالجىڭدارى» اتتى شاعىن كىتابىنداعى ازىلدەرىن ايتىپ, جينالعاندارعا جاقسى كوڭىل-كۇي سىيلادى. مەن دە اعانىڭ اكەم جايلى ايتقان شۋماعىن ەسىنە سالدىم. بىردەن كىتابىن اشتى دا, پاراقتاي باستادى. ءسويتىپ, اكەم مونتايدىڭ ايتىسقا شىققان ءساتى تۋرالى ەستەلىگىنە ءۇڭىلىپ, وقي باستادى:
«امانگەلدى اۋدانىنىڭ اقىندار ايتىسىنا مونتاي دەگەن جاس جىگىت قاتىسادى. ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – قارسىلاسىنىڭ نە ايتىپ جاتقانىنا قۇلاق سالماي, تاماق ىشۋمەن بولىپتى. كەشىگىپ كەلگەن بىرەۋ قازىلار القاسىنا قاراپ:
- ايتىس قالاي ءوتىپ جاتىر؟ – دەپ سۇرايدى.
سوندا مونتايدىڭ قىلىعىنا ءماز بولىپ وتىرعان قونىسباي:
اقىندار داۋسىن باپتاپ, ساندەپ وتىر,
كوپشىلىك ولار ءۇشىن قام جەپ وتىر.
قارسىلاسى قادالىپ سىناپ جاتىر,
مونتايجان جايباراقات نان جەپ وتىر, - دەپ جاۋاپ قايتارىپتى».
اكەم جايلى وسى اڭگىمەنى قونىسباي اعانىڭ ءوز اۋزىنان ەستىپ, مەن دە, ۇجىم دا كۇلكىگە قارىق بولدى.
ورتالىق قىزمەتكەرى رەتىندە قونىسباي اعايعا مەن دە تىلەك ايتتىم. ءبىز ارقالىق قالاسىندا جۇرگەندە ءبىر توپ ستۋدەنت ايبەك قاليەۆ اعايىمىزدىڭ كابينەتى مەن ۇيىنەن شىقپايتىنبىز. ۇستازىمىزدىڭ بىزگە بەرگەن ءتالىم-تاربيەسى, ۇلگى-ونەگەسى – ءجونى بولەك, بولاشاقتىڭ ەنشىسىندە تەبىرەنىپ وتىرىپ جازاتىن ەستەلىك-اڭگىمە. وعان ءاتۇستى قاراۋعا بولمايدى. تەك ءبىر عانا ونەگەلى ءسوزىن ايتۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر.
ۇنەمى بىزگە بولسىن, ەلدىڭ الدىندا بولسىن:
- مەن ءۇشىن ۇلكەن اتاق – «قونىسبايدىڭ شاكىرتى» دەگەن ءسوز. وسى كەزگە دەيىن العان اتاق, جيعان ابىرويىمنىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى – وسى» دەپ ءاردايىم بىزگە ۇستازدى قۇرمەتتەۋدىڭ عاجاپ ۇلگىسىن كورسەتتى.
مەن قونىسباي اعايعا ۇستازىمىزدىڭ وسى ءسوزىن ايتىپ, اق تىلەگىمدى جولداعانىمدا, ماعان باسىن شۇلعىپ, قوشتاي سويلەپ, بۇل قۇرمەتتىڭ وزىنە دە قىمبات, باعالى ەكەنىن بايقاتتى.
كۇنى كەشە عانا كوكشەتاۋدان دەنساۋلىعىنا بايلانىستى دەمالىپ, ەم الىپ كەلگەن اعامىز سول كۇنى ءبىزدىڭ ورتامىزدا جاقسى كوڭىل-كۇيمەن, وتكەن ومىرىندەگى ەرەكشە ءساتتىرىن, اسىرەسە, حالىق اقىنى اتاعىن قالاي العاندىعىن جانە ونى العان كەزدە كوزىنە جاس العانىن دا جاسىرماي اڭگىمەلەپ بەردى.
قوعامدىق ىستەرگە اتسالىسىپ, جاستارعا اقىلىن ايتىپ جۇرگەن اعامىز «قونىسبايدىڭ قالجىڭدارى» اتتى شاعىن كىتابىنداعى ازىلدەرىن ايتىپ, جينالعاندارعا جاقسى كوڭىل-كۇي سىيلادى. مەن دە اعانىڭ اكەم جايلى ايتقان شۋماعىن ەسىنە سالدىم. بىردەن كىتابىن اشتى دا, پاراقتاي باستادى. ءسويتىپ, اكەم مونتايدىڭ ايتىسقا شىققان ءساتى تۋرالى ەستەلىگىنە ءۇڭىلىپ, وقي باستادى:
«امانگەلدى اۋدانىنىڭ اقىندار ايتىسىنا مونتاي دەگەن جاس جىگىت قاتىسادى. ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – قارسىلاسىنىڭ نە ايتىپ جاتقانىنا قۇلاق سالماي, تاماق ىشۋمەن بولىپتى. كەشىگىپ كەلگەن بىرەۋ قازىلار القاسىنا قاراپ:
- ايتىس قالاي ءوتىپ جاتىر؟ – دەپ سۇرايدى.
سوندا مونتايدىڭ قىلىعىنا ءماز بولىپ وتىرعان قونىسباي:
اقىندار داۋسىن باپتاپ, ساندەپ وتىر,
كوپشىلىك ولار ءۇشىن قام جەپ وتىر.
قارسىلاسى قادالىپ سىناپ جاتىر,
مونتايجان جايباراقات نان جەپ وتىر, - دەپ جاۋاپ قايتارىپتى».
اكەم جايلى وسى اڭگىمەنى قونىسباي اعانىڭ ءوز اۋزىنان ەستىپ, مەن دە, ۇجىم دا كۇلكىگە قارىق بولدى.
ورتالىق قىزمەتكەرى رەتىندە قونىسباي اعايعا مەن دە تىلەك ايتتىم. ءبىز ارقالىق قالاسىندا جۇرگەندە ءبىر توپ ستۋدەنت ايبەك قاليەۆ اعايىمىزدىڭ كابينەتى مەن ۇيىنەن شىقپايتىنبىز. ۇستازىمىزدىڭ بىزگە بەرگەن ءتالىم-تاربيەسى, ۇلگى-ونەگەسى – ءجونى بولەك, بولاشاقتىڭ ەنشىسىندە تەبىرەنىپ وتىرىپ جازاتىن ەستەلىك-اڭگىمە. وعان ءاتۇستى قاراۋعا بولمايدى. تەك ءبىر عانا ونەگەلى ءسوزىن ايتۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇر.
ۇنەمى بىزگە بولسىن, ەلدىڭ الدىندا بولسىن:
- مەن ءۇشىن ۇلكەن اتاق – «قونىسبايدىڭ شاكىرتى» دەگەن ءسوز. وسى كەزگە دەيىن العان اتاق, جيعان ابىرويىمنىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى – وسى» دەپ ءاردايىم بىزگە ۇستازدى قۇرمەتتەۋدىڭ عاجاپ ۇلگىسىن كورسەتتى.
مەن قونىسباي اعايعا ۇستازىمىزدىڭ وسى ءسوزىن ايتىپ, اق تىلەگىمدى جولداعانىمدا, ماعان باسىن شۇلعىپ, قوشتاي سويلەپ, بۇل قۇرمەتتىڭ وزىنە دە قىمبات, باعالى ەكەنىن بايقاتتى.
كۇنى كەشە عانا كوكشەتاۋدان دەنساۋلىعىنا بايلانىستى دەمالىپ, ەم الىپ كەلگەن اعامىز سول كۇنى ءبىزدىڭ ورتامىزدا جاقسى كوڭىل-كۇيمەن, وتكەن ومىرىندەگى ەرەكشە ءساتتىرىن, اسىرەسە, حالىق اقىنى اتاعىن قالاي العاندىعىن جانە ونى العان كەزدە كوزىنە جاس العانىن دا جاسىرماي اڭگىمەلەپ بەردى.
توبا وتەپباي,
«رۋحانيات» كمم ءبولىم باسشىسى
