الدىمەن كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرگە وڭالتۋ جانە بانكروتتىق راسىمدەرىن جەتiلدiرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا تالقىلاندى. زاڭ جوباسى بويىنشا نەگىزگى باياندامانى قارجى مينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بەرىك شولپانقۇلوۆ جاسادى. ول ءبۇگىنگى تاڭدا بانكروتتىق پروتسەستەن ءتورت مىڭعا جۋىق بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءوتىپ جاتقانىنىن ايتتى.
«كۇردەلى قارجىلىق جاعدايىنداعى بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءالى دە كوپ. قولدانىستاعى زاڭ كاسىپكەرلەرگە ءساتسىز بيزنەستى تەز جابۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ءاربىر ءتورتىنشى جاعدايدا سوت كاسىپورىنداردى بانكروت دەپ تانۋدان باس تارتادى. سوتتىڭ سۋبەكتىنىڭ قارجىلىق جاعدايىنا وبەكتيۆتى باعا بەرۋى قيىن. كوپ جاعدايدا سوتتار بولماشى اكتيۆتەردىڭ بولۋىن قارىزگەرلەرمەن ەسەپ ايىرىسۋ ءمۇمكىندىگى دەپ باعالايدى. وسىعان بايلانىستى جاعدايلاردى جەڭىلدەتۋ, سونداي-اق بانكروتتىق ءراسىمدەردى جۇرگىزۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ جانە جۇمىس ىستەمەيتىن بورىشكەرلەردى جەدەل تۇردە تاراتۋ ماقساتىمەن وسى زاڭ جوباسى ازىرلەندى», دەدى ۆيتسە-مينيستر ءوزىنىڭ بايانداماسىندا.
ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ىستەمەي تۇرعان بورىشكەرلەردى بانكروتتىڭ پروتسەسس قوزعاماي-اق تاراتۋ ماسەلەسى دە زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلىپتى. بۇل بيزنەسىن توقتاتقان بورىشكەرلەردى جىلدام جانە ارتىق شىعىنسىز تاراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سۇراق بەرۋ ءراسىمى باستالعاندا دەپۋتاتتار ءبىرشاما قىزۋ بەلسەندىلىك كورسەتتى. العاشقى سۇراقتى دەپۋتات كارىباي مۇسىرمان قويدى. ونىڭ سۇراعى بانكروتتىق پروتسەسس باستالعان كاسىپورىننىڭ باسقارۋشىسىنا سىياقى تولەۋ ماسەلەسىنە قاتىستى بولدى. سىياقى تولەۋ مولشەرىنىڭ ەڭ جوعارى شەگى نە ءۇشىن بەلگىلەنەدى جانە باسقارۋشى ەڭبەگىن ىنتالاندىرۋ جولدارى قانداي دەپ سۇرادى ول.
ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە الماي, زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداعاندا ناقتىلايمىز دەپ جاۋاپ بەرگەن ەدى, ءماجىلىس ءتوراعاسى بۇل جاۋاپقا قاناعاتتانباي, «سىياقى قانداي قۇجاتتىڭ نەگىزىندە بەلگىلەنەتىنىن دە ءبىلمەيسىز بە؟» دەپ سۇرادى. وعان سىياقى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ەرەجەسىنە سايكەس بەلگىلەنەدى دەگەن جاۋاپ قايتارىلدى.
دەپۋتات امانجان جامالوۆ زاڭ جوباسىندا بۇرىنعى «جالعان بانكروتتىق» دەگەن نورمانىڭ ورنىنا «الداۋ نەمەسە سەنىمدى تەرىس پايدالانۋ جولىمەن كرەديتورلارعا م ۇلىكتىك زالال كەلتىرۋ» تۋرالى جاڭا باپ ەنگىزۋ ۇسىنىلعانىن ايتا وتىرىپ, وسىنىڭ سەبەبى نەدە دەپ سۇرادى. وعان بۇل تۇسىنىك ناقتىلىق ماقساتى ءۇشىن الىندى, الايدا وسى نورمانى ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن تاعى دا تالداي تۇسەتىن بولامىز, دەگەن جاۋاپ بەرىلدى. الايدا بۇل جاۋاپقا دا ءماجىلىس ءتوراعاسى قاناعاتتانباي, وسى نورما بىزدە حالىقتىڭ بيزنەسپەن اينالىسۋعا دەگەن قورقىنىشىن تۋدىراتىنىن, ويتكەنى ءوزىنىڭ ءمۇلكىنەن, اكتيۆىنەن ايىرىلۋ قاۋپىن تۋعىزىپ تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل نورما بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋعا ەمەس, كەرىسىنشە, وعان جولاماۋعا شاقىرادى. وسى نورمامەن كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا ءتيىستى ورگانداردىڭ قالاي كەلىسكەنىنە تاڭعالاسىڭ دەدى ن.نىعماتۋلين.
وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ءمادينا جۇنىسبەكوۆا وزدەرىنىڭ بۇل ماسەلەگە نازار اۋدارماعاندارىن مويىنداي وتىرىپ, ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن ونى تۇزەتۋگە اتسالىساتىندارىن جەتكىزدى. الايدا ن.نىعماتۋلين ماسەلەگە ءجىتى نازار اۋدارىپ, مينيسترلىكتىڭ وسىعان دەيىن وسىناۋ ماڭىزدى دۇنيەگە ءمان بەرمەگەندەرىن قاتتى سىنادى.
«سىزدەرگە مەملەكەت كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى قورعايدى دەپ زور سەنىم ارتىپ, ۇلكەن كولەمدە ەڭبەكاقى تولەيدى. ال سىزدەر ءوز قىزمەتتەرىڭىزگە نەمقۇرايلى قارايسىزدار», دەدى توراعا. سونداي-اق سپيكەر «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلىنەن دە وسى نورمانى قالاي وتكىزىپ جىبەرگەندەرىن سۇرادى. وعان پالاتا وكىلى وزدەرىنىڭ بۇل نورمامەن كەلىسپەي, زاڭ جوباسىن ەكى رەت كەرى قايتارعاندارىن ايتتى.
قولدانىستاعى زاڭ بويىنشا جشس مەن اق-لاردىڭ قاتىسۋشىلارى كرەديتورلاردىڭ الدىندا وزدەرىنىڭ جارعىلىق كاپيتالعا سالعان ۇلەستەرىنىڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىك تارتادى. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, ناق وسى نورما كاسىپكەرلەردىڭ ارتىق قاراجاتىن بيزنەستى دامىتۋعا قۇيۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
«ال ەندى ۇسىنىلىپ وتىرعان نورما وتەتىن بولسا, قاتىسۋشىلاردىڭ ءبارى دەرلىك بارلىق ءمۇلكىنەن ايىرىلىپ قالۋ تاۋەكەلىنە ۇشىرايدى. سوندىقتان بيزنەسپەن اينالىسۋدان قورقاتىن بولادى», دەي كەلىپ, ن.نىعماتۋلين زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمعا تىڭعىلىقتى ازىرلەۋ كەرەكتىگىن قاتاڭ ەسكەرتتى.
وسىنداي قىزۋ تالقىدان كەيىن زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانىپ, ەكىنشى وقىلىمعا دايىندالۋعا جىبەرىلدى.
وتىرىستا قارالعان ەكىنشى ماسەلە – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ جانە ميكروقارجىلىق قىزمەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قاراۋ بولدى. زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان ايتىلعان بانكتەردىڭ ۇلتتىق بانكتىڭ ۆاليۋتا زاڭناماسىنىڭ انىقتالعان بۇزۋشىلىقتارىن جويۋ تۋرالى تالاپتارىن ورىنداماعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىعىنا, كرەديتتەۋ نارىعىنداعى جۇيەلىك پروبلەمالاردى تەزدەتىپ جويۋ جانە قارىز بەرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا ميكروكرەديتتەۋ سۋبەكتىلەرىن ادىلەت ورگاندارىندا مەملەكەتتىك قايتا تىركەۋ جانە ۋاكىلەتتى ورگاندا ەسەپتىك تىركەۋ مەرزىمدەرىن 2021 جىلعى 1 قاڭتاردان 2020 جىلعى 1 شىلدەگە اۋىستىرۋعا قاتىستى دەپۋتاتتاردىڭ ەسكەرتپەلەرى مەن ۇسىنىستارى ەسكەرىلگەنى ايتىلدى. ءسويتىپ زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالىپ بولعان سوڭ دەپۋتاتتار ورتالىق اتقارۋ ورگاندارىنا ارنالعان وزدەرىنىڭ ساۋالدارىن جاريالادى.
