ەندىگى جەردە اتالعان كەشەندى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن قولعا الۋ, قالپىنا كەلتىرۋ, ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى بار ەرەكشە شاھاردىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتىن ارتتىرۋ باستى ماقسات بولدى. شىندىعىنا كەلسەك, وسى ۋاقىتقا دەيىن قاڭىراپ تۇرعان كەشەننىڭ تاعدىرى تۋرالى دا كوپ ايتىلعان جوق ەدى. ءبۇگىندە «شاحريستان» تاريحي-مادەني كەشەنىن جاڭعىرتۋعا جوعارى دەڭگەيدە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن اتالعان كەشەندى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالىپ تا كەتتى. قازىرگى كەزدە بۇرىنعى بازاردىڭ ورنى ءسۇرىلىپ, ونىڭ ورنىن تازارتۋ شارالارى قولعا الىنعان. جالپى, 200 گەكتارعا سوزىلىپ جاتقان كەشەن اۋماعىنا بولاشاقتا كوركەمسۋرەت گالەرەياسى, وبلىستىق ءولكەتانۋ مۇراجايى, 700-800 ورىندىق امفيتەاتر, كولەمدى ساعات ستەللاسى, كورمە زالى جانە «رۋحانيات» ورتالىعى سالىناتىن بولادى. تاراز قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيسەنبەك جانبوسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا بارلىق شارۋالار ءجىتى قاداعالانۋدا ەكەن. سونىمەن قاتار شاھار باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءۇشىن كولىكتەردىڭ قوزعالىسىن, سالىناتىن عيماراتتاردىڭ نوبايىن جانە كوشەلەر تۇيىقتالاتىن تۇستاردى رەتكە كەلتىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. بۇل ورايدا ءتيىستى جۇمىستار دا اتقارىلۋدا ەكەن. سونىمەن قاتار جوبالار اياسىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنا «سامارقاند» تەحنولوگياسىمەن ازىرلەنگەن ارنايى قىش كىرپىشتەر قولدانىلادى.
كونە شاھارعا كوپ وزگەرىستىڭ كەرەك ەكەنى انىق. جىل باسىنان بەرى تاراز قالاسىن تۇلەتۋدىڭ تىڭ جولدارى دا قاراستىرىلۋدا. تاريحي قالانىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتىن ارتتىرۋعا بۇگىندە ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ ءبارى دە اتسالىسۋدا. ماسەلەن, قالالىق ساۋلەتتىك بيۋرو مەكەمەسىنە قالا ىشىنەن بوي كوتەرەتىن نىسانداردىڭ نوبايىن سىزىپ, سۇلباسىن دايىنداۋ جۇكتەلگەن ەكەن. بۇل رەتتە اتالعان مەكەمە وبلىس ورتالىعىندا وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرۋدا ساپالى جۇمىس جۇرگىزۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. بيۋرو باسشىسى ارمان ابدەشوۆ قازىرگى ۋاقىتتا «شاحريستان» ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ جوباسىنا ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە ەكەنىن, سوندىقتان اتالعان ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىن الداعى كۇز مەزگىلىنە دەيىن اياقتاۋعا كۇش سالىناتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار «كونە تاراز» كەشەنى مەن «شاحريستان» ەتنومادەني ورتالىعى قوسىلىپ, ەكى نىساننىڭ اراسىنان ءبىر شاقىرىمعا سوزىلاتىن اربات قۇرىلىسى جۇرگىزىلەدى ەكەن. بۇدان بولەك, «تەكتۇرماس» ەتنوتاريحي كەشەنىندە «كونە تاراز» ستانساسى سالىنىپ, اسپالى جول تارتىلادى. اسپالى جول «تەكتۇرماس» كەشەنىنەن «شاحريستان» ورتالىعىنا دەيىن سوزىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. مۇنىڭ ءبارى دە كونە تاراز شاھارىنىڭ تاريحىن بىلگىسى كەلگەن تۋريستەرگە جاسالعان جاقسى جاعداي بولماق. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن دە جاقسى جاڭالىق ەكەنى داۋسىز. بۇل ورايدا جامبىل وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قارلىعاش ارالبەكوۆا الداعى ۋاقىتتا «شاحريستان» ورتالىعىندا 60 شاقتى شەبەرحانا ورنالاسقان قولونەرشىلەر قالاشىعى پايدا بولاتىنىن ايتتى.
«شاحريستاندى» قايتا تۇلەتۋگە ارنالعان جاڭعىرتۋ شارالارىن جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانعان. نەگىزى, بيىل اۋليەاتا جەرىنە كەلەتىن تۋريستەردىڭ قاتارىن 400 مىڭنان اسىرۋعا نيەتتەنىپ وتىرمىز. قازىرگى تاڭدا جامبىل وبلىسى اۋماعىندا تاريحي-ارحەولوگيالىق, ەكولوگيالىق, مەديتسينالىق ساۋىقتىرۋ جانە بالالار ءتۋريزمى قارقىندى ىلگەرىلەۋ ۇستىندە. ءاسىرەسە اڭشىلىق پەن بالىق اۋلاۋعا قىزىعاتىندار قاتارى ارتۋدا», دەيدى باسقارما باسشىسى. ال جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ ءمالىمەتىنشە, بۇگىندە جوعارىدا اتالعان باعىتتا 50-گە جۋىق كاسىپكەرلىك نىسان ارنايى ءتىركەۋدەن ءوتىپ, قىزمەت كورسەتۋگە ءازىر ەكەن. سونداي-اق جۋىق ارادا «تورتكۇل» تاريحي كەشەنى ماڭىنان بىرەگەي «قازاق اۋىلى» ەتنوجوباسى دا باستالاتىن بولادى. «ول ءۇشىن تاراز قالاسىنان 12 ارنايى تۋريستىك باعىت ءازىرلەنىپ, قوناقتارعا ىڭعايلى جاعداي تۋعىزۋ ماقساتىمەن 33 تۋريستىك ورتالىق ارنايى موبيلدى قوسىمشاعا ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىلىپ, ەنگىزىلگەن. ەندى ول جەردەن بارلىق قاجەتتى ءمالىمەتتەردى QR كود ارقىلى دا بەس ءتىلدە الۋعا مۇمكىندىك بار», دەيدى قارلىعاش ارالبەكوۆا. سونداي-اق ول قوسىمشادا جامبىل وڭىرىندە قىزمەت ەتەتىن 178 قوناقۇي مەن 300-دەن استام تاماقتانۋ ورنىنىڭ جانە كولىك تاسىمالىنىڭ سىزباسى, اقشا ايىرباستاۋ پۋنكتەرى مەن تۋريستىك اگەنتتىكتەردىڭ ءتىزىمى, باعالارى جاساقتالعان.
«شاحريستان» كەشەنى – تاراز قالاسىنىڭ نەگىزگى كوشەسىندە ورنالاسقان نىسان. اتالعان كەشەن قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلسە, ءالى تالايدى تامساندىراتىنى انىق. ەڭ باستىسى تاراز تاريحىن ءايگىلەيتىن, ەل شەجىرەسىن ناسيحاتتايتىن ورتالىق بولسا, بۇل دا ءاۋليەاتالىقتار ءۇشىن از ولجا بولماس ەدى...