قوعام • 29 مامىر, 2019

ماماندىق اۋىستىرۋ: قورقىنىش پا, مۇمكىندىك پە؟

1543 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مەكتەپ ءبىتىرىپ شىققان مىڭداعان ءتۇ­لەكتىڭ الدىندا سان تارام جول, ءبىر عانا ماماندىق تاڭداۋى تۇر. كىم بولادى؟ جە­تىس­تىكتەرگە جەتكەن, ىشكى تەگەرشىگى مىق­تى­لاردىڭ ءوزى اينالىپ وتە المايتىن سان قيلى رۋحاني داعدارىستار تۋعاندا تاڭ­­داعان ماماندىعى تاستاپ كەتپەي, اقى­رى­نا دەيىن ازىق بولۋعا جاراي ما؟ ەڭ ءۇل­كەن سۇ­راق – وسى.

ماماندىق اۋىستىرۋ: قورقىنىش پا, مۇمكىندىك پە؟

سوڭعى زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا, ورتا ءبىلىمدى امەريكالىقتار ءوز ومىرىندە ون ءبىر رەت جۇمىس اۋىس­تىراتىن كورىنەدى. وتباسىنى عانا ەمەس, وقۋدى دا «ماڭگىلىككە» تاڭداپ, يگەرىپ شىق­قان ماماندىعىن تاعدىرىنا اينالدىرىپ, ءتىر­شىلىگىنىڭ نەگىزگى كوزى ەتۋ دەگەن كەشەگى وي­دىڭ بۇگىنگى جاڭا كەزەڭمەن ۇيلەسە المايتى­نىنا كۇن وتكەن سايىن ءبىز دە كوز جەتكىزىپ كە­لەمىز. جاسى ەگدە تارت­قانداردىڭ جۇمىس اۋىستىرۋىنىڭ ءارتۇر­لى سەبەبى بولۋى مۇمكىن. جۇمىس بەرۋشى مەكەمەلەردىڭ جۇ­مىسكەرلەرىمەن ۇزاق مەرزىمدى شارت جاسا­مايتىنى, جالاقىنىڭ ازدىعى, ەڭبەك ءونىم­دىلىگىنىڭ ازايۋى, دەنساۋلىعىنىڭ سىر بەرۋى سەكىلدى سەبەپتەر اتالادى.

قالىپتاسقان قاعيدالارىن بۇزىپ, ءوز ءومى­رىنىڭ ەرەجەسىن قايتا قاراۋ «نە جوعالتتىم, نە تاپتىم؟» دەگەن سۇراق تۋعاندا, كوكەيگە ورا­لاتىن كوپ جاۋاپتىڭ ءتۇيىنى نەگىزىنەن كاسىپ­پەن بايلانىستى ەكەن. ەگەر كاسىبىنىڭ ارقاسىندا بەلگىلى ءبىر بەلەستى با­عىندىرىپ, جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ, زور تابىسقا كەنەلگەن بولسا, اڭگىمە باسقا. ال ءبىر كەزدەرى جۇرەك قالاۋىمەن ەمەس, اتا-انا­سىنىڭ اقى­­­لىمەن تاڭداعان, دوستارىنىڭ كەۋ-كەۋلەۋىمەن كەلىسىم بەرگەن, ادام از باراتىن ماماندىققا قۇجات تاپسىرا سالىپ, وقىپ شىققان وقۋىنان نە ءوزى راحات تابا الماي, نە تابىسقا قول جەت­كىزە الماي, جيىرما-جيىر­ما بەس جىلدان سوڭ جارامسىزدىعىن تا­نىتىپ جاتسا, وعان ءتىپتى دە تاڭقالۋدىڭ قا­جەتى جوق. بۇرىنعىداي اتا-اناسىنىڭ نۇس­قاۋىمەن ەمەس, ءومىردى كو­رىپ, ءوز اقىلىمەن وي تۇيگەن ادام بۇدان ءارى ءوزىن ءوزى الداپ ءومىر سۇرۋگە ءداتى شىداماي, ما­ماندىعىمەن تاپ سول تۇسىنگەن كۇنىنەن باستاپ قوشتاسۋعا ءماجبۇر. بۇل – ەڭ دۇرىس شەشىم. سول كەزدە تەك كاسىبى عانا كوڭىلىن قۇلازىتسا ءجون, بۇعان ەندى جۇمىسى جوق ۇلىنىڭ, 25-تەن اس­قانشا تۇر­مىس قۇرۋعا اسىقپاعان قىزىنىڭ قو­عامدى ءوز كەزەڭىنىڭ قۇندىلىقتارىمەن تا­نۋعا تالپىنىپ, مۇنىڭ اقىلىن كەرەك قىل­مايتىنى قوسىلىپ, قاي­عىسىن ودان بەتەر قالىڭداتا ءتۇ­سە­تىنى دە قوسىمشا سوققى. جا­قىننان دا, جات­تان دا قولداۋ تابا الماي, ەلۋگە اياق باسقان ادامنىڭ جان-جاقتان قاۋ­مالاعان قيىندىقتاردان ەس جيا الماي, ەلسىز ارالدا جالعىز قالعانداي, اياعىن قالاي باسارىن بىلمەي داعدارعانى ءجاسوسپىرىمنىڭ وتپەلى كەزە­ڭىنەن دە اۋىر, شىن داعدارىس بولۋىمەن دە قاتەرلى.

جۇمىستىڭ – ۋاقىتشا, ال كاسىپ پەن ونەردىڭ وزىنە ماڭگى سەرىك ەكەنى وسىن­دايدا بايقالادى. بۇگىنگى اتا-انالار بالاسىنا ونەر ۇيرەتپەيدى, ءتىپتى قاجەت سانا­مايدى دا. ولاق بالانىڭ وبال-ساۋابى اكەسىندە. بوتا تىرسەك كەزىنەن باستاپ «ءىس­تەگەنىڭ ماعان جاقسى, ۇيرەنگەنىڭ وزىڭە جاق­سى» دەپ وتىرسا, شارۋانىڭ جايىن ءبىلىپ ءوس­كەنى بالاسىنا پايدا عانا اكەلەر ەدى. «ءتوس­كە تەمىردى بىلاي سالىپ, بالعانى بىلاي ۇستايدى», «باقشانى باپتاعاندا مىناۋ ەسىڭ­دە بولسىن», «سۋ قۇبىرىن بىلاي تازالاپ, كىر­پىشتى وسىلاي قالايدى» دەيتىن اكەلەردىڭ جوق­تىعىنان جالقاۋ بالالاردىڭ تۇتاس بۋى­نى ءوسىپ كە­لەدى. ال قالادا تۇراتىن اتا-انالاردىڭ بويىن­ قورقىنىش قۇرساپ العان, كوزىنە كوشە تولى پەدوفيل عانا ەلەستەيدى... ءسويتىپ ونەر ۇيرەتپەك تۇگىلى, ءوز بەتىنشە ارەكەت ەتۋگە قورقاتىن, وي-ساناسى وسپەگەن ينفانتيلدەردى تاربيەلەپ, قوعامعا توعىتىپ جاتىر. قازاق­ستاندىق عالىمداردىڭ ەڭبەك نارىعىنا جا­­ساعان بولجامى بويىنشا, الداعى ەلۋ جىلدا جيىر­­ماعا جۋىق ماماندىق تۇبەگەيلى جويىلادى. ءبارىن كومپيۋتەر ەسەپتەپ, كەرەگى بولماي بارا جاتقان ستاتيستيكا ماماندىعىنىڭ ماي­تالمانى كۇندەردىڭ كۇنىندە سانتەحنيك بولىپ شىعا كەلەمىن دەپ ەشقاشان ويلامايدى. ەندەشە ەشكىم ساقتاندىرىلماعان ءومىر­دىڭ سىناعىن ادام ءوزى مويىنداعىسى كەل­مەگەنىمەن, بار قيىندىققا بويىنداعى قارا­پايىم ونەرى مەن مىنەزى عانا قارسى تۇرا الا­تىنى ءبارىبىر ونى ىشتەي يلاندىرماي قوي­مايدى. ماماندىعىنا مىعىمدىق تانىتا الماعان, ونەر يگەرمەگەن, مورالدىق جاعىنان ءمۇ­گەدەك, رۋحاني مۇگەدەك, الەۋمەتتىك مۇگەدەك ادام­دار جيىرما جىلدان كەيىن مىندەتتى ءتۇر­دە جولىعىساتىن ورتا جاس داعدارىسىمەن بەت­پە-بەت كەلگەندە قورقىنىشىن قانداي قۇن­­­دىلىقپەن الماستىرادى؟ وتكەننەن سا­باق الا وتىرىپ, ورتا تۇستان ءوز ءومىرىن قاي­­تا باستاۋ كىمگە قورقىنىش, كىم ءۇشىن قاي­تا­لانباس مۇمكىندىك – مەكتەپ بىتىرەتىن بالا باس­­تى داعدارىستىڭ دايىندىعىنا بۇگىن قام­­­دانباسا, ەرتەڭ ءبارىنىڭ كەش بولۋى ابدەن ءمۇم­كىن.


سوڭعى جاڭالىقتار