قوعام • 29 مامىر، 2019

ماماندىق اۋىستىرۋ: قورقىنىش پا، مۇمكىندىك پە؟

860 رەتكورسەتىلدى

مەكتەپ ءبىتىرىپ شىققان مىڭداعان ءتۇ­لەكتىڭ الدىندا سان تارام جول، ءبىر عانا ماماندىق تاڭداۋى تۇر. كىم بولادى؟ جە­تىس­تىكتەرگە جەتكەن، ىشكى تەگەرشىگى مىق­تى­لاردىڭ ءوزى اينالىپ وتە المايتىن سان قيلى رۋحاني داعدارىستار تۋعاندا تاڭ­­داعان ماماندىعى تاستاپ كەتپەي، اقى­رى­نا دەيىن ازىق بولۋعا جاراي ما؟ ەڭ ءۇل­كەن سۇ­راق – وسى.

سوڭعى زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا، ورتا ءبىلىمدى امەريكالىقتار ءوز ومىرىندە ون ءبىر رەت جۇمىس اۋىس­تىراتىن كورىنەدى. وتباسىنى عانا ەمەس، وقۋدى دا «ماڭگىلىككە» تاڭداپ، يگەرىپ شىق­قان ماماندىعىن تاعدىرىنا اينالدىرىپ، ءتىر­شىلىگىنىڭ نەگىزگى كوزى ەتۋ دەگەن كەشەگى وي­دىڭ بۇگىنگى جاڭا كەزەڭمەن ۇيلەسە المايتى­نىنا كۇن وتكەن سايىن ءبىز دە كوز جەتكىزىپ كە­لەمىز. جاسى ەگدە تارت­قانداردىڭ جۇمىس اۋىستىرۋىنىڭ ءارتۇر­لى سەبەبى بولۋى مۇمكىن. جۇمىس بەرۋشى مەكەمەلەردىڭ جۇ­مىسكەرلەرىمەن ۇزاق مەرزىمدى شارت جاسا­مايتىنى، جالاقىنىڭ ازدىعى، ەڭبەك ءونىم­دىلىگىنىڭ ازايۋى، دەنساۋلىعىنىڭ سىر بەرۋى سەكىلدى سەبەپتەر اتالادى.

قالىپتاسقان قاعيدالارىن بۇزىپ، ءوز ءومى­رىنىڭ ەرەجەسىن قايتا قاراۋ «نە جوعالتتىم، نە تاپتىم؟» دەگەن سۇراق تۋعاندا، كوكەيگە ورا­لاتىن كوپ جاۋاپتىڭ ءتۇيىنى نەگىزىنەن كاسىپ­پەن بايلانىستى ەكەن. ەگەر كاسىبىنىڭ ارقاسىندا بەلگىلى ءبىر بەلەستى با­عىندىرىپ، جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ، زور تابىسقا كەنەلگەن بولسا، اڭگىمە باسقا. ال ءبىر كەزدەرى جۇرەك قالاۋىمەن ەمەس، اتا-انا­سىنىڭ اقى­­­لىمەن تاڭداعان، دوستارىنىڭ كەۋ-كەۋلەۋىمەن كەلىسىم بەرگەن، ادام از باراتىن ماماندىققا قۇجات تاپسىرا سالىپ، وقىپ شىققان وقۋىنان نە ءوزى راحات تابا الماي، نە تابىسقا قول جەت­كىزە الماي، جيىرما-جيىر­ما بەس جىلدان سوڭ جارامسىزدىعىن تا­نىتىپ جاتسا، وعان ءتىپتى دە تاڭقالۋدىڭ قا­جەتى جوق. بۇرىنعىداي اتا-اناسىنىڭ نۇس­قاۋىمەن ەمەس، ءومىردى كو­رىپ، ءوز اقىلىمەن وي تۇيگەن ادام بۇدان ءارى ءوزىن ءوزى الداپ ءومىر سۇرۋگە ءداتى شىداماي، ما­ماندىعىمەن تاپ سول تۇسىنگەن كۇنىنەن باستاپ قوشتاسۋعا ءماجبۇر. بۇل – ەڭ دۇرىس شەشىم. سول كەزدە تەك كاسىبى عانا كوڭىلىن قۇلازىتسا ءجون، بۇعان ەندى جۇمىسى جوق ۇلىنىڭ، 25-تەن اس­قانشا تۇر­مىس قۇرۋعا اسىقپاعان قىزىنىڭ قو­عامدى ءوز كەزەڭىنىڭ قۇندىلىقتارىمەن تا­نۋعا تالپىنىپ، مۇنىڭ اقىلىن كەرەك قىل­مايتىنى قوسىلىپ، قاي­عىسىن ودان بەتەر قالىڭداتا ءتۇ­سە­تىنى دە قوسىمشا سوققى. جا­قىننان دا، جات­تان دا قولداۋ تابا الماي، ەلۋگە اياق باسقان ادامنىڭ جان-جاقتان قاۋ­مالاعان قيىندىقتاردان ەس جيا الماي، ەلسىز ارالدا جالعىز قالعانداي، اياعىن قالاي باسارىن بىلمەي داعدارعانى ءجاسوسپىرىمنىڭ وتپەلى كەزە­ڭىنەن دە اۋىر، شىن داعدارىس بولۋىمەن دە قاتەرلى.

جۇمىستىڭ – ۋاقىتشا، ال كاسىپ پەن ونەردىڭ وزىنە ماڭگى سەرىك ەكەنى وسىن­دايدا بايقالادى. بۇگىنگى اتا-انالار بالاسىنا ونەر ۇيرەتپەيدى، ءتىپتى قاجەت سانا­مايدى دا. ولاق بالانىڭ وبال-ساۋابى اكەسىندە. بوتا تىرسەك كەزىنەن باستاپ «ءىس­تەگەنىڭ ماعان جاقسى، ۇيرەنگەنىڭ وزىڭە جاق­سى» دەپ وتىرسا، شارۋانىڭ جايىن ءبىلىپ ءوس­كەنى بالاسىنا پايدا عانا اكەلەر ەدى. «ءتوس­كە تەمىردى بىلاي سالىپ، بالعانى بىلاي ۇستايدى»، «باقشانى باپتاعاندا مىناۋ ەسىڭ­دە بولسىن»، «سۋ قۇبىرىن بىلاي تازالاپ، كىر­پىشتى وسىلاي قالايدى» دەيتىن اكەلەردىڭ جوق­تىعىنان جالقاۋ بالالاردىڭ تۇتاس بۋى­نى ءوسىپ كە­لەدى. ال قالادا تۇراتىن اتا-انالاردىڭ بويىن­ قورقىنىش قۇرساپ العان، كوزىنە كوشە تولى پەدوفيل عانا ەلەستەيدى... ءسويتىپ ونەر ۇيرەتپەك تۇگىلى، ءوز بەتىنشە ارەكەت ەتۋگە قورقاتىن، وي-ساناسى وسپەگەن ينفانتيلدەردى تاربيەلەپ، قوعامعا توعىتىپ جاتىر. قازاق­ستاندىق عالىمداردىڭ ەڭبەك نارىعىنا جا­­ساعان بولجامى بويىنشا، الداعى ەلۋ جىلدا جيىر­­ماعا جۋىق ماماندىق تۇبەگەيلى جويىلادى. ءبارىن كومپيۋتەر ەسەپتەپ، كەرەگى بولماي بارا جاتقان ستاتيستيكا ماماندىعىنىڭ ماي­تالمانى كۇندەردىڭ كۇنىندە سانتەحنيك بولىپ شىعا كەلەمىن دەپ ەشقاشان ويلامايدى. ەندەشە ەشكىم ساقتاندىرىلماعان ءومىر­دىڭ سىناعىن ادام ءوزى مويىنداعىسى كەل­مەگەنىمەن، بار قيىندىققا بويىنداعى قارا­پايىم ونەرى مەن مىنەزى عانا قارسى تۇرا الا­تىنى ءبارىبىر ونى ىشتەي يلاندىرماي قوي­مايدى. ماماندىعىنا مىعىمدىق تانىتا الماعان، ونەر يگەرمەگەن، مورالدىق جاعىنان ءمۇ­گەدەك، رۋحاني مۇگەدەك، الەۋمەتتىك مۇگەدەك ادام­دار جيىرما جىلدان كەيىن مىندەتتى ءتۇر­دە جولىعىساتىن ورتا جاس داعدارىسىمەن بەت­پە-بەت كەلگەندە قورقىنىشىن قانداي قۇن­­­دىلىقپەن الماستىرادى؟ وتكەننەن سا­باق الا وتىرىپ، ورتا تۇستان ءوز ءومىرىن قاي­­تا باستاۋ كىمگە قورقىنىش، كىم ءۇشىن قاي­تا­لانباس مۇمكىندىك – مەكتەپ بىتىرەتىن بالا باس­­تى داعدارىستىڭ دايىندىعىنا بۇگىن قام­­­دانباسا، ەرتەڭ ءبارىنىڭ كەش بولۋى ابدەن ءمۇم­كىن.


سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • 05 ماۋسىم، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار