ايماقتاعى ءدىني راديكاليزم مەن ەكسترەميزمنىڭ كۇشەيۋىنە, ءبىر جاعىنان, الەمدىك جانە ايماقتىق دەڭگەيدە قالىپتاسىپ وتىرعان ۇلكەن كۇشتەردىڭ اراقاتىناسى اسەر ەتىپ وتىرعان بولسا, ەكىنشى جاعىنان, وعان ءاربىر ناقتى ەلدە قالىپتاسىپ وتىرعان ىشكى سەبەپتەر دە ءوز ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعانى انىق.
قازىرگى كۇندە ايماقتاعى ءدىني راديكاليزمنىڭ قانات جايۋىنا سالافيلىك باعىتتاعى اعىمداردىڭ يدەيالارىنىڭ تارالۋى سەبەپ بولعانى جاسىرىن ەمەس. تاكفىر جانە جيھاد ۇعىمدارىن تۋ ەتكەن وسىنداي دەسترۋكتيۆتى اعىمداردىڭ سالدارى اسىرەسە 2013-2015 جىلدارى وتە انىق كورىندى. وسى كەزەڭدە الەمدە بەيبىتشىلىك پەن سان ءتۇرلى ۇلتتار مەن دىندەردىڭ كەلىسىم تاپقان ورتاسى رەتىندە تانىلعان قازاقستاندى «ءدىندى وتەۋگە ەش مۇمكىندىك بەرمەيتىن ەل» رەتىندە تارك ەتىپ, سوعىس ءورتى لاۋلاعان تاياۋ شىعىس پەن سولتۇستىك افريكا ەلدەرىنە «يسلام مەملەكەتىنىڭ» سودىرلارىنىڭ «حاليفاتىن» ىزدەپ كەتكەن قاراكوزدەرىمىزدىڭ سانى كۇرت ءوستى.
قازىرگى كۇندە الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ ورتاق كۇش بىرىكتىرۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىر كەزدەرى سوعىس وتى جالىنداعان سيريا, يراك جەرىندە ءبىرشاما تىنىشتىق ورنادى. تەرىس اعىمداردىڭ ىزىنە ەرىپ اداسقان كوپتەگەن قاراكوزدەرىمىز سول ەلدەردىڭ زاڭدى بيلىگىنە قارسى جۇرگىزىلگەن سوعىستاردا مەرت بولدى, ال ءتىرى قالعاندارى بۇگىندە سول ەلدەردىڭ اباقتىلارىندا جازالارىن كۇتۋدە. ارينە, ءوز ەلدەرىنە قارۋ ۇستاپ كەلگەن شەتەلدىك سودىرلاردى سيريا, يراك ەلدەرىنىڭ بيلىكتەرى باسىنان سيپاماسى جانە ولاردى قاتال جازا كۇتىپ تۇرعانى انىق. مەيلى, سانالارى تەرىس يدەيامەن ۋلانىپ, قولىنا قارۋ ۇستاعان سودىرلاردىڭ باسىنا تۇسكەن تاعدىرىن «ساۋ باسىنا ساقينا تىلەگەن» وزدەرىنەن كورسىن دەۋگە بولار ەدى... بىراق ولاردىڭ كوبى سول قاتەرگە ءوز وتباسىلارى مەن بالا-شاعالارىنىڭ باستارىن تىككەنىن مۇلدەم ءتۇسىنۋ قيىن.
الايدا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ كورەگەندىك تانىتىپ, «جۋسان» وپەراتسياسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى سوعىس وشاقتارى اۋماعىندا قالعان ازاماتتارىمىزدى ەلگە قايتارۋعا پارمەن بەردى. وسىندايدا قازاقتىڭ «سوزگە قيسا دا, جاۋعا قيمايتىن» باۋىرماشىلدىعىنا ريزا بولاسىڭ..بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ءوز ازاماتتارىنا دەگەن ادامگەرشىلىك قاتىناسى.
قازىرگى كۇنى مەملەكەت باسشىسى لاۋازىمىن ورىنداپ وتىرعان قاسىم-جومارت توقاەۆ «جۋسان - 2» وپەراتسياسىن جالعاستىرىپ, ناتيجەسىندە كوپتەگەن ازاماتتارىمىز ەلگە ورالدى.
ارينە, سيريا, يراك جەرىندە زاڭدى بيلىككە قارسى سوعىس امالدارىنا قاتىسقان قازاقستان ازاماتتارىنىڭ زاڭعا سايكەس ءوز جازالارىن الاتىندىعىنا كۇمان جوق. ول سولاي بولۋى ءتيىس تە, ويتكەنى «ىستەگەن ءىستى مويىنمەن كوتەرۋ» دەگەن بار.
دەسەك تە, باسقا ەلدەردە سوعىس ارەكەتتەرىنە قاتىسقان ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى جازاسىن ءوز مەملەكەتىنەن الاتىندىعىنا جانە وزدەرىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اماندىعىنا شۇكىر ەتۋلەرى ءتيىس دەپ سانايمىن.
جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, دەسترۋكتيۆتى سيپاتتاعى سالافيلىك اعىمنىڭ ۇستانۋشىلارى يسلامداعى تاكفىر, جيحاد ۇعىمدارىن ءوز ماقساتتارىنا شەبەر پايدالانىپ, ولاردىڭ ءمانىن بۇرمالاۋ ارقىلى مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ اراسىنا يدەيالىق سىنا قاقتى. سوندىقتان ولاردىڭ يدەيالىق تۇسىنىكتەرىنە دە قىسقا شولۋ جاساپ كەتكەن ارتىق بولماس دەپ وتىرمىن.
ءدىندى بىرجاقتى تۇسىنەتىن جانە ءوز يدەيالارىن مويىندامايتىن باسقا ادامداردى كاپىرلىكپەن, ياعني دىنسىزدىكپەن ايىپتايتىن تاكفىرشىلىكتىڭ باستى نىسانىنا, ەڭ بىرىنشىدەن, ولاردىڭ تۇسىنىگىمەن كەلىسپەيتىن مۇسىلماندار ىلىگەدى. ويتكەنى ولار باسقا ءدىندى ۇستانۋشىلاردى وزدەرىنىڭ ءدىني سەنىمدەرىنە بايلانىستى ءاۋ-باستان «دىنسىزدەر» قاتارىنا جاتقىزىپ تاستاعان. ال ولاردىڭ تۇسىنىگىندە دىنسىزدىكپەن ايىپتالعان مۇسىلماندارعا كۇيە جاعۋعا دا, ءتىپتى ولتىرۋگە دە بولادى.
سوندىقتان مۇنداي تەرىس اعىمدى ۇستانۋشىلار ءاۋ-باستان سول ايماق پەن ەلدەردەگى زايىرلى قاعيداتتاردى باسشىلىققا الاتىن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى, سول جەرگە ءتان ءداستۇرلى مازحابتاردى, ونداعى مۇسىلمانداردى جانە سول ەلدەگى رەسمي ءدىني ينستيتۋتتار مەن مەشىت يمامدارىن مويىندامايتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
تەك وزدەرىن عانا دۇرىس سانايتىن قازىرگى كۇندەگى يسلامدىق باعىتتاعى راديكالدىق اعىمدى ۇستانۋشىلار «دىنگە جاڭاشىلدىق ەنگىزۋ» تۇسىنىگىن قولدانا وتىرىپ, مۇسىلمان ءدىنىن ۇستاناتىن كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن ۇزاق عاسىرلاردان بەرى ءتان بولىپ كەلە جاتقان باقيلىق بولعان اتاقتى ادامدارعا ەسكەرتكىشتەر ورناتۋ, باقيلىق بولعان ادامدى شىعارىپ سالۋ جينالىستارىن وتكىزۋ, قارالى ءىس-شارالاردا باقي بولعان ادامعا جوقتاۋ ايتۋ, بەيىت باسىنا قۇرىلىس سالۋ جانە تاعى باسقا دا ادەت-عۇرىپتاردى ورىن بەرىلمەۋى ءتيىس جاڭاشىلدىققا بالايدى.
اداسقان اعىمداردىڭ ۋلى يدەياسىنا ەلىتكەن قاراڭعى توبىردىڭ بىرقاتار ەلدەردە سان عاسىرلاردان بەرى ساۋلەت ونەرىنىڭ تۋىندىسى بولىپ كەلگەن عيماراتتار مەن ۇلى ادامداردىڭ باستارىنا سالىنعان مازارلاردى قيراتۋعا دەيىن بارعانىن ءبىلىپ تە, كورىپ تە وتىرمىز.
وسىنىڭ بارلىعى, بۇگىنگى كۇندە تاكفىرشىلىكتىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت وكىلدەرى رەتىندەگى قازاق جاستارىنىڭ پسيحولوگياسى مەن دىلىنە ايتارلىقتاي كۇشتى سوققى بەرە الاتىندىعىن كورسەتىپ وتىر. ولار وسى ماقساتتا قازاق جاستارىنىڭ بويىندا ءوزىنىڭ جانە اتا-بابالارىنىڭ تاريحىن جوققا شىعارۋ سەزىمىن تۋدىرۋعا, ازاماتتىق پەن وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى تارك ەتۋگە باستى نازار اۋدارادى.
تاكفىرشىلەردىڭ نەگىزگى ماقساتى دا سول – ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قازىرگى كۇندەگى مەملەكەتتىك قۇرىلىستى وزگەرتۋ, ونىڭ ورنىندا شاريعاتقا نەگىزدەلگەن تەوكراتيالىق مەملەكەتىن قۇرۋ.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تاكفىرشىلدىك قازىرگى كۇندە ءدىني راديكاليزمدى, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدى تۋدىراتىن قاۋىپتى يدەيا ەكەندىگىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. ولار قولايلى ساتتە ساياسي ماقساتتاردى كوزدەپ, زايىرلى جانە دەموكراتيالىق دامۋ جولىنداعى مەملەكەتتىك قۇرىلىستى كۇشپەن وزگەرتۋگە جانە ءوز تۇسىنىكتەرىنە ساي يسلام مەملەكەتىن ورناتۋعا تالپىنىپ بيلىك ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزۋلەرىن توقتاتپايدى. ءدال وسىلاي باستالعان پروتسەستەردىڭ قانداي سالدارلارعا الىپ كەلگەنىن بۇگىنگى كۇندەگى سولتۇستىك افريكا مەن تاياۋ شىعىستاعى بىرقاتار ەلدەردىڭ (سيريا, يراك, ليۆيا جانە ت.ب.) مىسالدارىنان انىق كورۋگە بولادى.
سوندىقتان ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى تەرىس ءدىني اعىمداردان جانە باسقالاردىڭ ءدىني سەزىمىن مويىندامايتىن تاكاپپارشىلىقتان الىس بولعانى ابزال. ال مەملەكەتىمىز راديكالدىق ءدىني يدەيالاردىڭ تارالۋىنا يدەولوگيالىق جانە كۇشتىك قۇرالداردى بىرىكتىرە وتىرىپ, پارمەندى سوققى بەرۋىن جالعاستىرا بەرۋى كەرەك. تەك سوندا عانا كەلىسىمى جاراسقان ەلىمىزدىڭ تۋىن جوعارى جالاۋلاتا بەرەتىن بولامىز.
