سايلاۋ • 24 مامىر، 2019

سايلاۋ نەگىزى – داۋىس بەرۋ

836 رەت كورسەتىلدى

سايلاۋدىڭ سىندارلى ءساتى جاقىنداعان سايى­ن ءوز تاڭداۋىمدى جاسايمىن دەيتىن جاندار سەنىمى نىعايا ءتۇستى. ويتكەنى بۇل كوڭىل كۇي پرەزيدەنتتىككە تىركەلگەن كانديداتتاردىڭ سايلاۋ بارىسىنداعى اشىق ءىس-قيمىل­دارىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ونىڭ ۇستىنە ەل-جۇرت بۇل سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ەل كونستيتۋتسياسى مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» زاڭدارىمىزعا ساي ءوتىپ جاتقاندىعىن ناقتى كورىپ، ءبىلىپ وتىر.

ەندەشە وسى سايلاۋدا ەركىن ەلدىڭ ءار ازاماتىنىڭ ەرىكتى جاساعان دۇرىس تاڭداۋى بولاشاعىمىزدىڭ ودان ءارى جاقسارتا تۇسەتىندىگىنە سەنىم ۇيالاتادى. ونىڭ ءبىر نەگىزى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سايلاۋدى وتكىزۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ۋاقتىلى اتقا­رىپ، بارلىق تالاپتاردىڭ زاڭدى­لىقتاردىڭ قاتاڭ ساقتا­لۋىن ۇستانۋى بولىپ وتىر. اسىرەسە سايلاۋشى­لاردىڭ ءوز تاڭداۋىن ەركىن جۇزەگە اسى­را الۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسالدى. وسى ورايدا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ سايلاۋشىلار ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋى جانە ولاردىڭ سايلاۋشىلار تىزىمىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى وتىنىشتەرىن قابىلداۋ، ازاماتتاردى سايلاۋشىلار تىزىمىمەن تانىستىرۋ جانە سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە مۇمكىن­دىگى شەكتەۋلى ازاماتتار ءۇشىن جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ، ت.ب. سەكىلدى جۇمىستاردى تولىق نازارعا الدى.

ماسەلەن، ازاماتتاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرi بويىنشا قۇرىلعان سايلاۋ ۋچاس­كەلەرiندەگi سايلاۋشىلار تiزiمدەرiن داۋىس بەرەتiن كۇنگە ون بەس كۇن قالعاندا، ياعني 25 مامىردان كەشىكتىرمەي، تيiستi سايلاۋ كوميسسيالارى تانىسۋ ءۇشiن سايلاۋشىلارعا بەرۋى كەرەك. ازاماتتارعا تيiستi سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ ءۇي-جايلارىندا سايلاۋشىلار تiزiمiمەن تانىسۋ، سونداي-اق ولارعا ەنگiزiلگەن سايلاۋشىلار جونiندەگi دەرەكتەردiڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋ ءمۇم­كiندiگi بەرiلەدi. سودان كەيىن ءاربiر ازامات سايلاۋشىلار تiزiمدەرiندەگi ءوزi تۋرالى دە­رەكتەردi تەكسەرۋگە جانە تiزiمگە ەنگiزiلمەگەنi، دۇرىس ەنگiزiلمەگەنi نەمەسە تiزiمنەن شىعارىپ تاستالعانى، سونداي-اق تiزiمدەردەگi سايلاۋشى تۋرالى دەرەكتەردە جاڭساقتىق جiبەرiلگەنi ءۇشiن شاعىمدانۋعا قۇقىلى.

ال سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزۋ، ودان شىعارۋ نە ءتىزىم­دەرگە تۇزەتۋلەر جاساۋ قاجەتتiگi تۋرالى شاعىمدى تيiستi سايلاۋ كوميسسياسى ول ارىز تۇسكەن كۇنi قارايدى. ارىز ماقۇلدانباعان جاع­دايدا سايلاۋ كوميسسياسى ارىزدانۋشىعا ونىڭ ارىزىنىڭ ماقۇلدانباعانى تۋرالى ءدا­لەلدi شەشiمنiڭ كوشiرمەسiن بەرەدi. شەشiمگە سايلاۋ كوميسسياسى ورنالاسقان جەردەگى تيiستi سوتقا شاعىم جاسالۋى دا مۇمكىن، ونداي بولسا سوت شاعىمدى تۇسكەن كۇنى قارايدى. سول كەزدە ارىزدانۋشى ءۇشiن دۇرىس شەشiم قابىلدانعان جاعدايدا سايلاۋ كوميسسياسى سايلاۋشىلار تiزiمiنە تۇزەتۋدi نەمەسە ەنگiزiلمەگەن سايلاۋشىنى تiزiمگە ەنگiزۋدi دەرەۋ جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق سايلاۋشىنىڭ ۋچاسكەنىڭ ورنالاسقان جەرى بويىنشا تۇراقتى مەكەنجايعا تىركەلگەنى راستالعان كەزدە، ياعني حقو بەرەتىن مەكەنجاي انىقتاماسىن ۇسىنا وتىرىپ، ءتيىستى ۋچاسكەدەگى سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزىلۋى مۇمكىن. بۇل كەزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەلدىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىمەن بىرلەسىپ، داۋىس بەرۋ كۇنى ۋچاسكەگە كەلگەن ازاماتتىڭ سايلاۋشىلار تىزىمىندە ءوزىن تاۋىپ، ءوزىنىڭ سايلاۋ قۇقىعىن كەدەرگىسىز جۇزەگە اسىرۋى ءۇشىن بارلىق شارالاردى قابىلداۋى ءتيىس.

ەگەر سايلاۋشى سايلاۋشىلار تىزىمدەرىن ۇسىنۋ مەن سايلاۋ كۇنى اراسىنداعى كەزەڭدە شۇعىل جاعدايعا بايلانىس­تى ءبىر جاققا كەتكەن كەزدە نە ىستەۋ كەرەكتىگى جونىندە ور­­تالىق سايلاۋ كوميسسياسى باق-پەن جانە قوعامدىق بىرلەستىكتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءبولىمىنىڭ باس كونسۋلتانتى ۆەنەرا ابىحانقىزى ءتۇسىندىرىپ بەردى. ول: «ءسىز ءوزى­ڭىزدىڭ تۇرعىلىقتى ورنىڭىزدى اۋىس­تىرعان جاع­دايدا ءوزىڭىز­دىڭ تىركەلگەن جەرىڭىز بويىن­شا ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميس­سياسىنا جۇگىنەسىز، ول جەردە تولقۇجاتتى نەمەسە جە­كە كۋا­لىكتى ۇسىنعان كەزدە ۋچاس­كەلىك سايلاۋ كوميسسياسى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن راستايتىن ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن تابىس ەتەدى. بۇل رەتتە سايلاۋشىلار تىزىمىنە ءتيىستى بەلگى قويىلادى. الايدا، ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگى ءبىر ەلدى مەكەننىڭ شەگىندەگى باسقا سايلاۋ وكرۋگىندە نەمەسە باسقا ساي­لاۋ ۋچاسكەسىندە داۋىس بە­رۋگە قاتىسقىسى كەلەتىن ساي­لاۋشىلارعا بەرىلمەيدى. ەسەپ­تەن شىعارۋ كۋالىكتەرىن بەرۋ داۋىس بەرۋ كۇنى الدىن­داعى كۇنگى جەرگىلىكتى ۋاقىت بو­يىن­شا 18 ساعاتتا اياقتالادى. دا­ۋىس بەرەتىن كۇنى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن بەرەتىن ەسەپتەن شى­عارۋ كۋالىگىن كورسەتكەن كەز­دە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى ءسىزدى كەلگەن ورنىڭىز بويىنشا سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزەدى»، دەيدى. 

ءسويتىپ سايلاۋ كۇنى داۋىس بەرۋ سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايدا جەرگىلىكتى ۋاقىت بو­يىن­شا ساعات جەتىدەن كەشكى سەگىزگە دەيىن وتكىزىلەدى. ساي­لاۋشى ءوزى داۋىس بەرەدى. ساي­لاۋدا داۋىس قۇقىعىن باسقا بىرەۋگە بەرۋگە جانە سول سياقتى باسقا ادام ءۇشىن داۋىس بەرۋگە جول بەرىلمەيدى. داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەندەر سايلاۋشىلار ءتىزىمىنىڭ نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ تولقۇجاتىن نەمەسە جەكە كۋا­لىگىن كورسەتكەن كەزدە قو­لىنا ۇستاتىلادى. سوسىن سايلاۋشى بيۋللەتەندى العان­دىعى تۋرالى قول قويادى.

سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن سايلاۋشى جاسىرىن داۋىس بەرۋگە ارنالعان كابينادا تولتىرادى جانە ولاردى تولتىرۋ كەزىندە باسقا بىرەۋدىڭ قوسا كىرۋىنە تىيىم سالىنادى. ال ەگەر سايلاۋشى ءوز بەتىمەن بيۋللەتەندەردى تولتىرۋعا مۇمكىندىگى بولماعان جاع­دايدا، ءوزى سەنەتىن ادامنىڭ كومەگىن پايدالانۋعا قۇقىلى، ونىڭ اتى-ءجونى داۋىس بەرگەننەن كەيىن سايلاۋشىلاردىڭ تىزىمىنە تىركەلىپ، تۇسىنا ساي­لاۋشىنىڭ بيۋللەتەن العان­دىعى تۋرالى قولى قويىلادى. الايدا، بۇل ساتتە ءبىر ەسكەرەر جايت، بيۋللەتەندى ءوز بەتىمەن تولتىرۋعا مۇمكىندىگى بول­ماعان سايلاۋشىعا بيۋللە­تەن­دى تولتىرۋعا سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، جەر­گىلىكتى وكىلدى نەمەسە اتقارۋشى ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى، كانديداتتىڭ نەمەسە ساياسي پارتيانىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامى، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلى، ياعني – جۋرناليست جانە ءتيىستى سايلاۋ كوميسسياسىندا تىركەلگەن بايقاۋشى قاتىسۋعا بولمايدى. وسىلايشا سايلاۋدىڭ ءمانى دە، نەگىزى دە داۋىس بەرۋ بولىپ تابىلادى. ويتكەنى ءوز تاڭداۋىن دۇرىس جاساعان ادام ۇتىلمايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

مەرەكە كۇندەر جاڭبىرلى بولادى

اۋا رايى • بۇگىن، 10:32

قادىر ءتۇنىنىڭ قاسيەتى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

ەرلىك پەن پاتريوتيزم مەكتەبى

قازاقستان • بۇگىن، 08:06

قارۋلى كۇشتەرىمىز وسىلاي قۇرىلعان

قازاقستان • بۇگىن، 08:05

ارداگەرلەر ازايىپ بارا جاتىر...

قازاقستان • بۇگىن، 07:38

ۇقساس جاڭالىقتار