قالاي دەگەندە دە بۇعان دەيىن رەسپۋبليكاداعى كاسىپورىندار مەن زاۋىت-فابريكالاردا حالىق كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ءارى پايدالاناتىن تاۋارلار شىعارۋ ءىسى ەكىنشى كەزەككە ىسىرىلىپ كەلگەنى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان دا حالىق تۇتىناتىن بۇيىمداردىڭ اۋقىمدى نومەنكلاتۋراسىن يگەرۋ شارالارى شەتقاقپاي قالا بەردى. تەك وكىلەتتى ورگاندارعا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى تاپسىرماسى بەرىلگەننەن كەيىن عانا بۇل ءىس قوزعالىسقا تۇسە باستاعانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. قازىرگى قولدا بار مالىمەتتەر وسىعان وراي وڭدەۋشى ونەركاسىپ پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ءۇشىن 600 ميلليارد تەڭگە بولىنگەنىن كورسەتەدى. مۇنداي قوماقتى قارجىلىق قولداۋدىڭ ەكىجاقتى پايداسى مەن تيىمدىلىگى بولعانى دا بەلگىلى. ياعني بىرىنشىدەن وسى ارقىلى ەكسپورتتىق الەۋەتتىڭ ۇلەسىن ودان ءارى وسىرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلسا, ەكىنشىدەن ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن تولىقتىرۋعا جول اشىلدى.
ءوز كەزەگىندە رەسپۋبليكا وبلىستارىندا دا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» وركەندەتۋ باعدارلاماسى جاساقتالدى. قازىرگى كەزدە بۇل ءىستىڭ الدىڭعى لەگىندە اقتوبە ايماعى كەلەدى دەسەك شىندىقتان الشاق كەتە قويماسپىز. بۇگىنگى كۇنى وڭىردەگى ارنايى قۇرىلعان جوبالىق كەڭسە جالپى قۇنى 25,2 ميلليارد تەڭگە تۇراتىن 37 جوبانى انىقتاپ بەلگىلەگەنى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ ايعاعى. بۇگىندە ونىڭ ءبارى جان-جاقتى ساراپتالىپ, زەرتتەلۋ ۇستىندە. جوبا شەڭبەرىندەگى بىرقاتار نىسانداردى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر ارقىلى شەشىلۋدە.
اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايرات بەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا اتالعان جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ارقىلى حالىق ءجيى تۇتىناتىن تاۋارلار مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ تۇرلەرى وسە تۇسپەك. بۇلاردىڭ قاتارىندا ارناۋلى كيىمدەر, قۇراما جەم, ماكارون, شۇجىق جانە ۇن ونىمدەرى, مۇزداتىلعان جارتىلاي فابريكاتتار, كۇنباعىس مايى جانە پلاستيكا ونىمدەرى بار دەدى ول بۇدان ءارى.
ونىڭ مالىمدەۋىنشە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ اياسىندا ايماقتا اۋىلشارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ ءىسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلمەك. سونىمەن بىرگە قازىرگى كۇنى جۇمىس ىستەپ تۇرعان وندىرىستىك قۋاتتار كولەمى ۇلعايماق. ەڭ باستىسى وبلىستا حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار ءوندىرىسىن دامىتۋعا داڭعىل جول اشىلماق. وسىندايدا تۇستاستاي وبلىس اۋماعىندا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» وركەندەتۋ جولىنداعى ناقتى قادامدار قانداي, بۇل ىستە كەدەرگىلەر مەن قولبايلاۋ تۋعىزىپ جۇرگەن جايتتەر كەزدەسە مە دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان الىنعان دەرەكتەر بۇل ىستە اقتوبە قالاسى مەن العا اۋدانىنىڭ كاسىپكەرلەرى بەلسەندىلىك پەن ناقتى ءىس-قيمىل تانىتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. كەرىسىنشە ايتەكە بي, قارعالى, قوبدا, تەمىر جانە حرومتاۋ اۋداندارىندا ونىڭ قارقىنى تىم باياۋ ەكەن. ءتىپتى اتالعان اۋدانداردا ءالى كۇنگە دەيىن اتالعان باعدارلامالار بىردە-ءبىر جوبا قاراستىرىلماپتى. ەندەشە بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى شۇعىل جانداندىرۋ قاجەتتىگى ەشقانداي تالاس تۋعىزبايدى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» قولعا الۋ نە ءۇشىن قاجەت؟ بۇل ساۋالدىڭ جاۋابى وتە قاراپايىم دەۋگە بولادى. ياعني مۇنىڭ ءوزى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ جولىنداعى لايىقتى قادامداردىڭ ءبىرى. وسى ارقىلى الەمدىك كونيۋكتۋرا اۋىتقۋلارىنا توتەپ بەرۋگە بولادى. ءتىپتى ەلىمىزدە تۇراقتى ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ مەن قۇرىلىمداۋ ىسىنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنىڭ» تيگىزەتىن پايداسى مول ەكەنى انىق.
بۇگىنگى كوتەرىپ وتىرعان تاقىرىپقا قاتىستى ايتقاندا اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگى «اتامەكەن وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى» جانە ايماقتاعى «دينا» جانە «انۆار» اتتى ءىرى ساۋدا جەلىلەرى ارقىلى ءۇش جاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلعانىن دا ايتا كەتۋدىڭ ورايى كەلىپ تۇر. وسى ارقىلى ولار حالىقتى ءجيى تۇتىناتىن تاۋارلارمەن قامتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى ءوندىرىستى قولداۋ بويىنشا وزدەرىنە ءتيىستى مىندەتتەمەلەر قابىلدادى. تەك مۇنىڭ ءوزى تۋماعان تۋ سيىردىڭ سارى ۋىزىنا ۇقساپ كەتپەسە بولعانى دا.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قازىرگى كەزدە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى قايتكەن كەزدە تيىمدىلىك پەن پايدا اكەلە الادى دەگەن ماسەلەگە تەرەڭ تالداۋلار مەن زەرتتەۋلەر جاساۋ ءىسىن قولعا العانى دا قۇپتاۋعا تۇرارلىق. بۇل ءۇشىن تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋشىلىق سۇرانىمدارىن انىقتاۋعا باسا نازار اۋدارىلعان. سوعان سايكەس جوعارىدا اتالعان ءىرى ساۋدا جەلىلەرى ارقىلى ءوڭىر تۇرعىندارى ساتىپ الاتىن بارلىق كولەمنىڭ 63 پايىزىنا حالىق ءجيى تۇتىناتىن تاۋارلار ەنگىزىلگەن.
مىنە, اقتوبە ايماعىندا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ ءىسىنىڭ كەيبىر مىسالدارى وسىنداي.
اقتوبە
