ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, قر ۇلتتىق كىتاپحاناسى جانە قر ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعاتىنىڭ بىرلەسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان شاراعا ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار, قوعام قايراتكەرلەرى قاتىسىپ, ەلدوس وماروۆتىڭ ەلىمىز دامۋىنداعى سان-سالالى قىزمەتى حاقىنداعى زەرتتەۋلەر تۇرعىسىندا سۇبەلى ويلارىن ورتاعا سالىپ, عالىمنىڭ ەرەن ەڭبەكتەرىن دارىپتەپ, ناسيحاتتاۋداعى عىلىمي باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ بارىسىنا قاتىستى ۇسىنىس-پىكىرلەرىن جەتكىزدى.
ەنتسيكلوپەديالىق دەرەكتەرگە ءبىر شولۋ جاساپ وتەر بولساق, ەلدوس وماروۆ ەسىمى اتالعاندا «الاش» اتاۋىن قوزعاماي كەتۋ استە مۇمكىن ەمەس.
ەلدوس وماروۆ الاشوردا ۇكىمەتىن قۇرۋعا بەلسەنە ارالاسقان قوعام قايراتكەرى. ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ تورعاي ۋەزدىك كوميسسارىنىڭ كومەكشىسى, تورعاي وبلىستىق ازاماتتىق كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن اتقاردى. 1920-22 جىلدارى ورىنبوردا حالىق اعارتۋ كوميسسارياتىندا نۇسقاۋشى, كەڭەستىك پارتيا مەكتەبىنىڭ وقىتۋشىسى بولدى. قوستاناي ۋەزى قازاقتارىنىڭ توتەنشە سەزىندە «جەر ماسەلەسى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, قوستاناي ۋەزدىك الاشوردا كوميتەتىنىڭ توراعاسى رەتىندە جەرگىلىكتى حالىقتى الاش اۆتونومياسىن قولداۋعا شاقىردى. تورعاي وبلىستىق زەمستۆوسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, توراعاسى قىزمەتتەرىن ارتقاردى. 1922-26 جىلدارى قازاق حالىق اعارتۋ كوميسسارياتىنىڭ اكادەميالىق ورتالىعىندا قىزمەتكەر, قىرعىز (قازاق) حالىققا ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتىندا (كينو) وقىتۋشى بولا ءجۇرىپ, ساياسي-الەۋمەتتىك, وقۋ-اعارتۋ جانە ءتىل ءبىلىمى ماسەلەلەرىنە ارناپ كوپتەگەن ماقالالار جازدى. قازاق تىلىندە فيزيكا, گەومەتريا وقۋلىقتارىن جازىپ, ماتەماتيكالىق تەرميندەردى قالىپتاستىرۋعا زور ۇلەس قوستى.
1926 جىلدان باستاپ ساياسي قۋعىنعا ۇشىراعان عالىم تاشكەنت اسىپ, پەدينستيتۋتتا, ورتا ازيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىس تىلدەرى فاكۋلتەتىندە ءدارىس وقىدى. وسى جىلدارى قازاق مەكتەبى گەومەتريا وقۋلىعىنىڭ 2-كىتابىن جازىپ, تسينگيردىڭ فيزيكا وقۋلىعىن قازاقشاعا اۋداردى. 1929 جىلدىڭ سوڭىندا تۇتقىندالىپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. كەيىننەن بۇل ۇكىم 10 جىلعا ارحانگەلسكىگە جەر اۋدارىلۋعا اۋىستىرىلىپ, 1933 جىلى اقتالىپ شىقتى. الايدا الاشتىق رۋح عالىمدى ەلدىڭ ازاتتىعى جولىنداعى مۇرات-مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋگە جىگەرلەندىرە ءتۇستى.
1934-35 جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىندا قازاق تىلىنەن ساباق بەردى, قازاق ءتىلى وقۋلىعىن جازدى. 1935-37 جىلدارى قازمۋ-دا قازاق ءتىلى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى بولىپ قىزمەتىن اتقارىپ, قازاق مەكتەپتەرىنە ارنالعان ورىس ءتىلى گرامماتيكاسىن جانە گەومەتريا وقۋلىعىن جازدى. 1937 جىلى قايتا تۇتقىندالىپ, اتىلدى.
وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە حالىق اعارتۋ ىسىمەن اينالىسىپ, وقۋلىق جازۋ ىسىنە بەلسەنە قاتىسقان عالىمنىڭ قىزمەت جولىنداعى ءاربىر يگى ءىسى بۇگىنگى وتاندىق عىلىمنىڭ تەرەڭنەن زەرتتەيتىن تاقىرىپتارى ساناتىندا ەكەندىگى وسى شارا بارىسىنداعى ايتىلعان ۇسىنىستار مەن ويلار بارىسىنان اڭعارىلدى.
شارانى قر ۇلتتىق كىتاپxاناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اجار يۋسۋپوۆا اشىپ بەرىپ, ءسوز كەزەگىن ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەردەن قاجىبەككە ۇسىندى. ەلدەس وماروۆتىڭ ءومىر جولىنا توقتالىپ وتكەن ەردەن زادا ۇلى عالىمنىڭ ەرەن ەڭبەگى تۋرالى جالپى قاۋىمعا ماعلۇمات بەرىپ ءوتتى.
شارا بارىسىندا ورىنبور وڭىرلىك «حالىقتار دوستىعى ءۇيى» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋلە تايكەشەۆا, جازۋشى قويشىباەۆ بەيبىت, قر ۇعا كوررەسپوندەنت مۇشەسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى فاۋزيا ورازباەۆا, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى ايگۇل ىسماقوۆا, قر ورتالىق مەملەكەتتىك ءارxيۆىنىڭ ديرەكتورى ارنۇر جاسابەك ۇلى مەن ت.ب قوعام قايراتكەرلەرى, عالىمدار جانە باق وكىلدەرى قاتىستى.
شارا اياسىندا ەلدەس وماروۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ۇلتتىق كىتاپxانا قورىنداعى ەڭبەكتەرى بويىنشا «وركەنيەتتىڭ تۇپقازىعى – جازۋ» كىتاپ كورمەسى ءوتتى.
الماتى
