الەم • 16 مامىر، 2019

دوستاستىق تەمىرجولشىلارى حەلسينكيدە باس قوستى

717 رەتكورسەتىلدى

قازىرگى بارىنشا قىسقا ۋاقىت ىشىندە تيىمدىلىككە قول سوزعان زاماندا كولىك-لوگيستيكالىق جۇيە جۇمىسىنىڭ قالتقىسىز جۇمىس ىستەۋى ماڭىزدى. تمد ەلدەرى تەمىرجولشىلارى اكىمشىلەرىنىڭ ۇتىمدى شەشىمىن قاجەت ەتەتىن وسىنداي ماڭىزدى جيىن اعىمداعى جىلدىڭ 14-15 مامىرىندا حەلسينكيدە بولىپ ءوتتى. دوستاستىققا مۇشە-مەملەكەتتەر تەمىر جول كولىگى جونىندەگى كەڭەسىنىڭ 70-ءشى وتىرىسىنا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قانات الماعامبەتوۆ باستاعان دەلەگاتسيا بارىپ، قاتىسىپ قايتتى.

فينليانديا استاناسى كەزدەسۋ وتكىزەتىن ورىن رەتىندە ەكىنشى رەت تاڭداپ الىنعانى تەگىن ەمەس. بۇ­عان دەيىن كەڭەس وتىرىسى وسى فين جەرىندە 2011 جى­لى ءوت­كەن بولاتىن. ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. ويتكەنى وسى ەلدىڭ VR Group كومپانياسى كەڭەستىڭ قاۋىمداسقان مۇشەسى سانالادى. وتىرىسقا اتالعان كومپانيادان وزگە 17 تەمىر جول اكىمشىلىگىنىڭ قاتى­سۋى جيىننىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى. 

تالقىلاۋ بارىسىندا قاتى­­سۋ­شىلار حالىقارالىق قاتى­ناس­تاعى جولاۋشىلار كەشەنى جۇمى­سىنىڭ 2018 جىلعى جانە 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توق­سانىنداعى، سونداي-اق تەمىر جول جەلىلەرى پاي­­دا­لانۋىنىڭ قو­رى­تىندىسىن شىعاردى. اتاپ ايت­قاندا، وتى­رىس­قا قاتىسۋشى ەلدەر تەمىر جول جەلىلەرى بو­يىنشا جۇك جانە جولاۋ­شىلار پويىزدارىنىڭ كەدەرگىسىز قوز­عا­لىسىن، تەمىر جول كولىگىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قام­تاماسىز ەتۋ بويىنشا 10-عا تار­تا ماسە­لەنى قارادى جانە كە­لىس­تى. رەتى كەلگەندە بىرقاتار كور­سەت­كىشتەرگە نازار اۋدارا كە­تەيىك. 2018 جىلى تمد ەلدەرى تەمىر­­ جولدارىمەن 2 ملرد 32­ ميل­ليون توننادان استام جۇك­ تاسى­مالدانسا، بۇل 2017 جىل­عى كورسەتكىشتەن 1،5% ارتىق بولدى. بۇل ورايدا جۇك اينا­لىمى دا 4% ارتقاندىعىن اتاي كەتكەن ورىندى. ال 2019 جىل­دىڭ ءبىرىنشى توق­سانىندا جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى 495 ملن توننانى قۇراسا، بۇل 2018 جىل­دىڭ سايكەس كە­زەڭىندەگى دەڭگەيدەن 0،4% كوپ. 

حالىقارالىق جۇك اينالى­مى وڭ ديناميكاسىنىڭ قا­لىپ­تا­سۋىندا ۇلتتىق تاسىمال­داۋ­­شى­نىڭ دا وزىندىك ۇلەسى بار. مى­­سالى، جۇكتەردى تاسىمالداۋ بويىنشا العان مىندەتتەمەلەرىن اسى­را ورىنداعان تەمىر جول اكىم­­شىلىكتەرىنىڭ قاتارىندا «قا­زاق­ستان تەمىر جولى» ۇك» اق (+0،6%) اتالۋى مارقايۋعا تۇرار­لىق جايت. بۇل رەتتە دوس­تاستىق ەلدەرى كەڭىستىگىندە كون­تەينەرلىك تا­سىمالدار جەدەل قارقىنمەن ءوسىپ كەلەدى. 2018 جىلى بۇل كور­سەتكىش 12،8%، 2019 جىل­دىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا وتكەن جىل­دىڭ سايكەس كەزەڭىنە قاراعاندا 15،5% ارتىپ وتىر. كونتەينەرلىك تاسىمالدىڭ تەمىر­جول اكىم­شى­لىكتەرىنىڭ جەمىستى ىنتىماق­تاستىعى ناتيجەسىندە ءمۇم­كىن بول­عاندىعىن دا اتاي كەتۋ كەرەك. بۇل ورايدا قازاقستان، رەسەي، بەلا­رۋس تەمىر جولدارىندا پو­يىز­ قوزعالىسى جىلدامدىعىن با­رىنشا ارتتىرۋ ءۇشىن ارنايى كەس­تەلەر ەنگىزىلىپ، ۇزىنقۇرامدى پويىزدار جولعا شىعارىلۋدا. سو­نىمەن قاتار 2018 جىلى تمد تەمىر جولدارىمەن حالىقارالىق قاتىناستا جولاۋشىلار تاسىمالى 18،6 ملن ادامعا جەتسە، بۇل 2017 جىلعىدان 0،7% ارتىق. 

القالى جيىندا سونىمەن بىرگە تەمىر جول كولىگى سا­­لا­سىنداعى نور­­ماتيۆتىك-تەح­ني­كالىق قۇ­جات­­تاردىڭ ماڭىز­دىلىعى ءما­سە­لە­لەرى جان-­جاقتى قاراس­تى­رىلدى. ياعني، ۆاگون، جولاۋ­شىلار شا­رۋا­شىلىعىمەن قا­تىس­تى ءبىر­قاتار قۇجاتتارعا ءوز­گە­رىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەن­گىزۋ ماسە­لە­سى قولداۋ تاپتى. بار­لىق قا­­بىل­دانعان شەشىمدەر مەم­لەكەتارالىق قاتىناستاعى تەمىر­­ جول جەلىسى جۇمىسىنىڭ، جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالى ءتيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ، جىلجىمالى قۇرام تەحنيكالىق مازمۇنىن، جوندەۋ بويىنشا جۇمىستاردى جاقسارتۋعا باعىتتالعان. جانە دە وتىرىس­قا قاتىسۋشىلار 2018 جىلعى كونتەينەرلەر نومىرلىك ساناعى­نىڭ جانە 2019 جىلداعى جۇك ۆاگوندارى ساناعىنىڭ قورى­تىندىلارىن شىعاردى. سو­نىمەن بىرگە 2019 جانە 2020 جىلدارداعى جولاۋشىلار پويىز­دارى قوزعالىسىنىڭ كەس­تەسىن ازىرلەۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر دە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. كەڭەس ديرەكتسيا­سى توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى ۆيكتور پوپوۆ اتاپ وتكەندەي، 2018 جىلدىڭ جەلتوق­سانىندا ەنگىزىلگەن، قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان كەستەدە 2007 جىلدان ءبىرىنشى رەت حالىقارالىق پويىز­دار قوزعالىسىنىڭ ولشە­مى 116 پارعا دەيىن ارتىپ وتىر. ال اعىمداعى جىلدىڭ جەلتوق­سانىندا قولدانىسقا ەنگىزىلگەلى وتىرعان 2019-2020 جىلعا ارنال­عان قوزعالىس كەستەسىن ازىرلەۋ بارىسىندا قوزعالىس ولشەمىن 119 پارعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. 

وتىرىس بارىسىندا اعىم­داعى جىلدىڭ قىركۇيە­گىندە دۋشانبە قالاسىندا ءۇشىنشى حالىقارالىق جولاۋشىلار فورۋمىن وتكىزۋ شەشىمى قا­بىل­دانعاندىعىن دا قا­پەرگە سا­لا كەتكەن ءجون. ال كەڭەس­تىڭ كە­لەسى وتىرىسى 2019 جىلدىڭ قا­زانىندا مينسكىدە وتەدى دەپ كۇتىلۋدە. 

سونداي-اق حەلسينكيدە وتكەن دوستاستىققا مۇشە مەم­لە­كەتتەر تەمىر جول كولىگى ءجونىن­دەگى كەڭەستىڭ 70-ءشى وتىرىسىندا ق.الماعامبەتوۆ بىرقاتار ەكى­جاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ وزەكتى ماسە­لەلەرىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتقاندا، VR Group كومپا­نيا­سىنىڭ (فينليانديا تەمىر جولدارى) پرەزيدەنتى رولف يانسونمەن بولعان كەلىسسوزدەر بارىسىندا فينليانديا – رەسەي – قازاقستان – قىتاي جانە كەرى باعىتتاعى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى دامىتۋ جايى ءسوز بولدى. اسىرەسە قازاقستاندىق كومىر­دى ەكسپورتقا شىعارۋ جا­يى جانە ونى فينليانديا ار­قى­لى ترانزيتپەن تاسىمالداۋ ماسە­لەلەرى تالقىعا ءتۇستى. بۇدان باس­قا، قازاقستان تەمىر جولى باس­شىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قانات الماعامبەتوۆ ليتۆا تەمىر جولدارىنىڭ باس ديرەكتورى مانتوس بارتۋشكامەن كەزدەسۋدە «ۆيكينگ» كونتەينەرلىك پويىزى مەن ترانسكاسپي باعىتى (تمكب) الەۋەتىن پاي­دالانۋ، كلايپەدا پورتى ار­قىلى قازاقستاندىق كومىر مەن استىقتى جونەلتۋدى ۇيىم­داس­تىرۋ، كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى ەسەلەۋدىڭ پەرسپەكتيۆا­لارىن تالقىلادى. جانە دە قىرعىز تەمىر جول اكىمشىلىگى باس­­شىسىمەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى ەل اۋماعى ار­­قى­لى جۇكاعىنىن ارتتىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جا­ساۋ جا­عىنا ەكپىن بەرىلدى. «قىرعىز تەمىر جولدارى» ۇك» جت باس ديرەكتورى قاناتبەك ابدىكەرىموۆپەن بولعان كەزدەسۋدە تاسىمال كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەلەرى دە ەرەكشە اتالدى.


اسقار يساقوۆ،

باق-پەن جۇمىس جۇرگىزۋ دەپارتامەنتىنىڭ مەنەدجەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

باسىلىم باسشىلارى - ەركىن قىدىر (1962)

باسىلىم باسشىلارى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار