فينليانديا استاناسى كەزدەسۋ وتكىزەتىن ورىن رەتىندە ەكىنشى رەت تاڭداپ الىنعانى تەگىن ەمەس. بۇعان دەيىن كەڭەس وتىرىسى وسى فين جەرىندە 2011 جىلى ءوتكەن بولاتىن. ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. ويتكەنى وسى ەلدىڭ VR Group كومپانياسى كەڭەستىڭ قاۋىمداسقان مۇشەسى سانالادى. وتىرىسقا اتالعان كومپانيادان وزگە 17 تەمىر جول اكىمشىلىگىنىڭ قاتىسۋى جيىننىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى.
تالقىلاۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار حالىقارالىق قاتىناستاعى جولاۋشىلار كەشەنى جۇمىسىنىڭ 2018 جىلعى جانە 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى, سونداي-اق تەمىر جول جەلىلەرى پايدالانۋىنىڭ قورىتىندىسىن شىعاردى. اتاپ ايتقاندا, وتىرىسقا قاتىسۋشى ەلدەر تەمىر جول جەلىلەرى بويىنشا جۇك جانە جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ كەدەرگىسىز قوزعالىسىن, تەمىر جول كولىگىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا 10-عا تارتا ماسەلەنى قارادى جانە كەلىستى. رەتى كەلگەندە بىرقاتار كورسەتكىشتەرگە نازار اۋدارا كەتەيىك. 2018 جىلى تمد ەلدەرى تەمىر جولدارىمەن 2 ملرد 32 ميلليون توننادان استام جۇك تاسىمالدانسا, بۇل 2017 جىلعى كورسەتكىشتەن 1,5% ارتىق بولدى. بۇل ورايدا جۇك اينالىمى دا 4% ارتقاندىعىن اتاي كەتكەن ورىندى. ال 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى 495 ملن توننانى قۇراسا, بۇل 2018 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى دەڭگەيدەن 0,4% كوپ.
حالىقارالىق جۇك اينالىمى وڭ ديناميكاسىنىڭ قالىپتاسۋىندا ۇلتتىق تاسىمالداۋشىنىڭ دا وزىندىك ۇلەسى بار. مىسالى, جۇكتەردى تاسىمالداۋ بويىنشا العان مىندەتتەمەلەرىن اسىرا ورىنداعان تەمىر جول اكىمشىلىكتەرىنىڭ قاتارىندا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق (+0,6%) اتالۋى مارقايۋعا تۇرارلىق جايت. بۇل رەتتە دوستاستىق ەلدەرى كەڭىستىگىندە كونتەينەرلىك تاسىمالدار جەدەل قارقىنمەن ءوسىپ كەلەدى. 2018 جىلى بۇل كورسەتكىش 12,8%, 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە قاراعاندا 15,5% ارتىپ وتىر. كونتەينەرلىك تاسىمالدىڭ تەمىرجول اكىمشىلىكتەرىنىڭ جەمىستى ىنتىماقتاستىعى ناتيجەسىندە ءمۇمكىن بولعاندىعىن دا اتاي كەتۋ كەرەك. بۇل ورايدا قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس تەمىر جولدارىندا پويىز قوزعالىسى جىلدامدىعىن بارىنشا ارتتىرۋ ءۇشىن ارنايى كەستەلەر ەنگىزىلىپ, ۇزىنقۇرامدى پويىزدار جولعا شىعارىلۋدا. سونىمەن قاتار 2018 جىلى تمد تەمىر جولدارىمەن حالىقارالىق قاتىناستا جولاۋشىلار تاسىمالى 18,6 ملن ادامعا جەتسە, بۇل 2017 جىلعىدان 0,7% ارتىق.
القالى جيىندا سونىمەن بىرگە تەمىر جول كولىگى سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتاردىڭ ماڭىزدىلىعى ءماسەلەلەرى جان-جاقتى قاراستىرىلدى. ياعني, ۆاگون, جولاۋشىلار شارۋاشىلىعىمەن قاتىستى ءبىرقاتار قۇجاتتارعا ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەسى قولداۋ تاپتى. بارلىق قابىلدانعان شەشىمدەر مەملەكەتارالىق قاتىناستاعى تەمىر جول جەلىسى جۇمىسىنىڭ, جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالى ءتيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, جىلجىمالى قۇرام تەحنيكالىق مازمۇنىن, جوندەۋ بويىنشا جۇمىستاردى جاقسارتۋعا باعىتتالعان. جانە دە وتىرىسقا قاتىسۋشىلار 2018 جىلعى كونتەينەرلەر نومىرلىك ساناعىنىڭ جانە 2019 جىلداعى جۇك ۆاگوندارى ساناعىنىڭ قورىتىندىلارىن شىعاردى. سونىمەن بىرگە 2019 جانە 2020 جىلدارداعى جولاۋشىلار پويىزدارى قوزعالىسىنىڭ كەستەسىن ازىرلەۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر دە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. كەڭەس ديرەكتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتور پوپوۆ اتاپ وتكەندەي, 2018 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ەنگىزىلگەن, قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان كەستەدە 2007 جىلدان ءبىرىنشى رەت حالىقارالىق پويىزدار قوزعالىسىنىڭ ولشەمى 116 پارعا دەيىن ارتىپ وتىر. ال اعىمداعى جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قولدانىسقا ەنگىزىلگەلى وتىرعان 2019-2020 جىلعا ارنالعان قوزعالىس كەستەسىن ازىرلەۋ بارىسىندا قوزعالىس ولشەمىن 119 پارعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
وتىرىس بارىسىندا اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە دۋشانبە قالاسىندا ءۇشىنشى حالىقارالىق جولاۋشىلار فورۋمىن وتكىزۋ شەشىمى قابىلدانعاندىعىن دا قاپەرگە سالا كەتكەن ءجون. ال كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىسى 2019 جىلدىڭ قازانىندا مينسكىدە وتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
سونداي-اق حەلسينكيدە وتكەن دوستاستىققا مۇشە مەملەكەتتەر تەمىر جول كولىگى ءجونىندەگى كەڭەستىڭ 70-ءشى وتىرىسىندا ق.الماعامبەتوۆ بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتقاندا, VR Group كومپانياسىنىڭ (فينليانديا تەمىر جولدارى) پرەزيدەنتى رولف يانسونمەن بولعان كەلىسسوزدەر بارىسىندا فينليانديا – رەسەي – قازاقستان – قىتاي جانە كەرى باعىتتاعى كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى دامىتۋ جايى ءسوز بولدى. اسىرەسە قازاقستاندىق كومىردى ەكسپورتقا شىعارۋ جايى جانە ونى فينليانديا ارقىلى ترانزيتپەن تاسىمالداۋ ماسەلەلەرى تالقىعا ءتۇستى. بۇدان باسقا, قازاقستان تەمىر جولى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قانات الماعامبەتوۆ ليتۆا تەمىر جولدارىنىڭ باس ديرەكتورى مانتوس بارتۋشكامەن كەزدەسۋدە «ۆيكينگ» كونتەينەرلىك پويىزى مەن ترانسكاسپي باعىتى (تمكب) الەۋەتىن پايدالانۋ, كلايپەدا پورتى ارقىلى قازاقستاندىق كومىر مەن استىقتى جونەلتۋدى ۇيىمداستىرۋ, كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدى ەسەلەۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. جانە دە قىرعىز تەمىر جول اكىمشىلىگى باسشىسىمەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى ەل اۋماعى ارقىلى جۇكاعىنىن ارتتىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ جاعىنا ەكپىن بەرىلدى. «قىرعىز تەمىر جولدارى» ۇك» جت باس ديرەكتورى قاناتبەك ابدىكەرىموۆپەن بولعان كەزدەسۋدە تاسىمال كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەلەرى دە ەرەكشە اتالدى.
اسقار يساقوۆ,
باق-پەن جۇمىس جۇرگىزۋ دەپارتامەنتىنىڭ مەنەدجەرى
