التىنشى رەت ءوتىپ جاتقان پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا ۇمىتكەرلەردى تىركەۋ مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 8 مامىرعا دەيىن پرەزيدەنتتىككە جەتى كانديداتتى تىركەدى. ولار: Nur Otan پارتياسىنان – قاسىم-جومارت توقاەۆ, « ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنان – سادىبەك تۇگەل, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنان – امانگەلدى تاسپيحوۆ, «اق جول» قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق پارتياسىنان – دانيا ەسپاەۆا, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسىنان – تولەۋتاي راحىمبەكوۆ, قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنان – جامبىل احمەتبەكوۆ, «ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسىنان – ءامىرجان قوسانوۆ.
ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى ءۇش نەگىزگى تاسىلمەن – بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى, كانديداتتاردىڭ جانە ولاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارىنىڭ سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەرى, سونداي-اق, باسپا, دىبىس-بەينە جانە باسقا ۇگىت ماتەريالدارىن شىعارۋ, تاراتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
سايلاۋالدى ناۋقان 8 ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى, ول كۇن تىنىشتىق كۇنى بولىپ بەلگىلەنگەن. ال 9 ماۋسىمدا ساعات 07.00-دەن باستاپ 20.00-گە دەيىن داۋىس بەرۋ پروتسەسى جۇرەدى. داۋىستاردى ساناۋ 12 ساعاتتا ىسكە اسادى.
* * *
قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابقا كەلىپ, ونىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن, بەلسەندىلەرىمەن كەزدەستى. Nur Otan پارتياسى ورتالىق اپپاراتىنىڭ عيماراتىندا جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ ورتالىعى, جوسپارلاۋ, ساراپتاۋ, جانە مونيتورينگ ورتالىعى, قارجىلىق قولداۋ ورتالىعى, قۇقىقتىق ساراپتاۋ ورتالىعى, لوگيستيكا جانە ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋ ورتالىعى, ءباسپاسوز ورتالىعى جانە رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابتىڭ «Team Qazaqstan» جاستار قاناتىنىڭ جۇمىستارىمەن تانىستى.
«ءبىزدىڭ سايلاۋالدى باعدارلامامىز ساباقتاستىق, ادىلدىك جانە ورلەۋ دەگەن نەگىزگى ءۇش قاعيداعا تابان تىرەيدى. ويتكەنى ەلباسى ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعى عانا ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ازاماتتار ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – ءال-اۋقاتتىڭ ارتۋى. ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىمىزدى ءار قازاقستاندىق سەزىنۋى ءتيىس. بۇل – ادىلدىكتىڭ بەلگىسى. سوندىقتان الدىمىزعا ناقتى ماقساتتار قويىپ وتىرمىز. وعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىز ۇزدىكسىز دامىپ, ۇنەمى ورلەپ, وركەندەۋىمىز كەرەك» دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جالپى, رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابقا 190 ادام كىرگەن, ونىڭ 30-ى – «Team Qazaqstan» جاستار قاناتىنىڭ مۇشەسى. ەل اۋماعىندا 17 ايماقتىق, 210 قالالىق جانە اۋداندىق قوعامدىق شتاب جۇمىس ىستەپ, وندا 6 مىڭعا جۋىق ادام قىزمەت كورسەتەدى. كانديداتتىڭ 19 500 سەنىم بىلدىرىلگەن وكىلى بار.
* * *
«اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسىنىڭ اتىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات تولەۋتاي راقىمبەكوۆتىڭ شتابى جۇمىسىن باستادى. شتاب باسشىسى ءالي بەكتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيىن ارنايى سەمينار-ترەنينگتەر ۇيىمداستىرىلىپ, شتاب ماماندارى ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋدىڭ ەرەجەلەرىمەن تانىسىپ شىقتى. ال زاڭگەرلەر پارتيا مۇشەلەرىنە «سايلاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ باپتارىن ءتۇسىندىردى. ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا قاجەتتى پلاكاتتار, ءۇن-پاراقتار مەن پارتيانىڭ باعدارلاماسى باسىلدى. ءا.بەكتاەۆ پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى الدىمەن گازەتتەردە, ودان كەيىن تەلەارنالاردا جاريالاناتىنىن, جالپى ون كۇن ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى حالىققا تاراتىلاتىنىن جەتكىزدى. باعدارلاما بروشيۋرا ۇلگىسىندە دە ازىرلەنگەن. پارتيا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى اياسىندا 100-دەن اسا شارا ۇيىمداستىرماق.
رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابقا قوسا, 17 ايماقتا 17 وڭىرلىك شتاب قۇرىلعان. ءاربىر قالا مەن اۋداندا پارتيا ءۇشىن داۋىس بەرۋگە ۇگىتتەيتىن توپتار جۇمىس ىستەيدى. قازىر ولارعا كەرەكتى ناسيحات پاراقشالارى مەن سايلاۋالدى باعدارلاماسى بار كىتاپشالار جىبەرىلىپ جاتىر. ۇگىت-ناسيحات كەزىندە ايماقتارعا ءىسساپارلار, جۇمىسشى ۇجىمدارمەن كەزدەسۋلەر, فلەشموبتار مەن ءتۇرلى اكتسيالار وتكىزۋ جوسپارلانعان.
* * *
نۇر-سۇلتان قالاسىندا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى اتىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات امانگەلدى تاسپيحوۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق سايلاۋالدى شتابى اشىلدى. شتابقا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم جەتەكشىلىك ەتەدى. شتاب قۇرامىنا كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى, بەدەلدى ۇلتتىق ساراپشىلار, كاسىبي زاڭگەرلەر, عىلىم قايراتكەرلەرى مەن كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ «كەلەشەك» جاستار قوزعالىسىنىڭ بەلسەندىلەرى كىردى. ورتالىق شتاب ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارى مەن نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا اشىلعان ايماقتىق قوعامدىق شتابتاردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرەدى.
سونداي-اق كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ قۇرامىنداعى 18 مىڭ باستاۋىش ۇيىمداردا باستاۋىش قوعامدىق پۋنكتتەرى اشىلىپ جاتىر. كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى بازاسىندا قۇرىلعان ورتالىق شتابتا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, جەدەل بايلانىس ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. كانديداتتىڭ ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنا قاجەتتى باننەرلەر, بيلبوردتار, روليكتەر, بروشيۋرالار, ت.ب. ونىمدەر جاسالىپ, بارلىق وڭىرگە جەتكىزىلدى. ۇگىت-ناسيحات ناۋقانى بارىسىندا 400-دەن اسا ءىس-شارا جوسپارلانعان.
* * *
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنەن ۇمىتكەر تۇڭعىش ايەل, «اق جول» قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ اتىنان سايلاۋعا ءتۇسىپ جاتقان دانيا ەسپاەۆا ءوزىنىڭ سايلاۋالدى ۇگىت ناۋقانىن ەلىمىزدەگى ءىرى ناۋبايحانالاردىڭ ءبىرى «اقساي-نان» جشس ۇجىمىمەن كەزدەسۋدەن باستادى.
پارتيا توراعاسى ازات پەرۋاشەۆ باستاعان رەسپۋبليكالىق شتاب وكىلدەرى الماتىداعى اتالعان ناۋبايحانانىڭ ەڭبەك ۇجىمىنا سايلاۋالدى باعدارلامانىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايتىپ بەردى. ول – كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, ۇلتتىق تاۋەلسىزدىك جانە جەمقورلىقپەن كۇرەس. كاسىپورىن وكىلدەرى باعدارلامادا ايتىلعان الەۋمەتتىك ونىمدەر وندىرىسىنە سالىقتى تومەندەتۋدى, بيزنەستى نەسيەلەۋدىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋدى قۇپتادى. جيىندا جۇمىسشىلاردىڭ دەنىن ايەلدەر قۇراعاندىقتان, زەينەت جاسىنا قاتىستى سۇراقتار قويىلدى. قالادا تىركەلمەگەن كوپ بالالى وتباسىلارعا جاردەماقى راسىمدەۋ, باسپاناعا قول جەتكىزۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى. ا.پەرۋاشەۆ تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا تىركەۋدە جوق ازاماتتار جۇمىس ورنىنان تىركەلە الاتىنىن جەتكىزدى.
* * *
قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى سايلاۋالدى ناۋقانعا كىرىستى. پارتيا پرەزيدەنتتىككە كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆتىڭ رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابىن تانىستىردى. رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتاب جەتەكشىسى بولىپ قكحپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, «حالىق كوممۋنيستەرى» فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايقىن قوڭىروۆ بەكىتىلدى. شتاب جەتەكشىسى ا.قوڭىروۆ كانديدات ج.احمەتبەكوۆپەن بىرگە رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابىنىڭ لەنتاسىن كەستى. بۇعان قوسا وبلىستارداعى ايماقتىق سايلاۋالدى شتابتار اشىلدى.
جامبىل احمەتبەكوۆ جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگتە: «سايلاۋالدى تۇعىرنامامىزدى حالىققا جەتكىزۋ ءۇشىن ەرتەڭنەن باستاپ ايماقتارعا ىسساپارعا شىعامىز. سايلاۋالدى ناۋقان كەزىندە پارتيانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيدى. ءباسپاسوز قىزمەتىن نازگۇل ماقجان باسقارادى», دەدى.
* * *
«ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسى اتىنان پرەزيدەنتتىككە ۇسىنىلعان ۇمىتكەر ءامىرجان قوسانوۆ سايلاۋالدى ناۋقان اياسىنداعى العاشقى كەزدەسۋىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان باستادى.
كانديدات ءوزىنىڭ رەسپۋبليكالىق شتاب وكىلدەرىمەن بىرگە ماعجان جۇماباەۆ اۋدانى بۋلاەۆو قالاسىنا بەت الىپ, باتىر بايان مەن ماعجان جۇماباەۆتىڭ ەسكەرتكىشتەرىنە باردى. ءا.قوسانوۆ اتالعان قالانىڭ ورتالىق كىتاپحاناسىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن ديدارلاسىپ, ءوزىنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ باسىم باعىتتارىن تانىستىردى. ونىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسى «ساياسي بوستاندىقتار», «ۇلتتىق بولمىس», «ءسوز جۇزىندەگى ەمەس, ءىس جۇزىندەگى تاۋەلسىزدىك», «جەمقورلىققا جول جوق», «وركەنيەتتى ءارى حالىقشىل ەكونوميكا», «باقۋاتتى ايماقتار – باقۋاتتى مەملەكەت» اتتى 6 بولىمنەن تۇرادى. وندا كانديداتتىڭ سايلاۋدا جەڭىسكە جەتكەن جاعدايدا, مەملەكەت ومىرىندە قانداي وزگەرىستەر بولىپ, ەلىمىزدىڭ قاي باعىتپەن داميتىنى تۋرالى جوسپارلارى قامتىلعان.
* * *
« ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات سادىبەك تۇگەل ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن الدىمەن ەلوردانىڭ كىرەبەرىسىندەگى قۇلاگەر ەسكەرتكىشىنىڭ جانىندا نۇر-سۇلتان قالاسى مەن شورتاندى اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى اقساقالدارىمەن كەزدەسۋدەن باستادى. ول « ۇلى دالا قىراندارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ تەڭ توراعاسى, شتاب جەتەكشىسى مارات نابيەۆپەن بىرگە جينالعان قاۋىمعا سايلاۋالدى باعدارلاماسىن تانىستىردى.
بيىل «قۇلاگەر» پوەماسىنىڭ اۆتورى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولادى. سوندىقتان قۇلاگەر ەسكەرتكىشى يدەياسىنىڭ اۆتورى ءارى ونى ورناتقان ازامات سادىبەك تۇگەلدىڭ اقساقالداردىڭ باتاسىن الۋ ءۇشىن وسىندا كەلۋىنىڭ ماڭىزى زور. كانديدات قاريالارمەن كەزدەسۋىندە ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنداعى نەگىزگى مىندەتتەرگە توقتالدى. جاستاردى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاۋ مەن وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ جانە حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋ تۇرعىسىنداعى ۇستانىمدارىن جەتكىزدى.
س.تۇگەلگە ەڭبەك ارداگەرلەرى – كامەلياش شوشاي, شايزانحان قۇماريا جانە ارىققارا قاپي, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى قىدىرباي نۇرپەيىسوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى الدابەرگەن وماربەكوۆ جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ, اق باتالارىن بەردى.
دايىنداعان ورىنبەك وتەمۇرات,
«Egemen Qazaqstan»
