عالىمدار پروفەسسور زينەتۋلا ينسەپوۆتىڭ (اقش, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ياكورلىك جوباسىنىڭ جەتەكشىسى), پروفەسسور قۇربانعالي تىنىشتىقباەۆتىڭ (قازاقستان, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ياكورلىك جوباسىنىڭ قىزمەتكەرى), دوكتور ەۆگەني ەمەليننىڭ, دوكتور ولەگ كونونەنكونىڭ جانە پروفەسسور دميتري روششۋپكيننىڭ (رەسەي, رعا ميكروەلەكترونيكا ماسەلەلەرى ينستيتۋتى), سونداي-اق دوكتور قانات بايعاريننىڭ (قازاقستان, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى) اشقان عىلىمي جاڭالىقتارى ميكرو جانە نانوەلەكترونيكادا زاماناۋي پەرسپەكتيۆالى ماتەريال - گرافەندى پايدالانۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشادى. گرافەن بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى ەڭ بەرىك, جۇقا جانە ەڭ جەڭىل ەلەكتر وتكىزگىش ماتەريال بولىپ تابىلادى. جۋىردا امەريكالىق عالىمدار اركانزاس ۋنيۆەرسيتەتىندە (اقش) گرافەننىڭ پەرسپەكتيۆادا ءىس جۇزىندە شەكسىز ەنەرگيا كوزىنە اينالىپ ەنەرگەتيكادا توڭكەرىس جاساۋعا قابىلەتتى ەكەنىن انىقتادى.
سەنساتسيالىق زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بارىنشا از ەنەرگەتيكالىق شىعىندارمەن جوعارى جيىلىكتەگى اكۋستيكالىق سيگنالداردى گرافەنمەن كۇشەيتۋ مۇمكىندىگىن كورسەتىپ بەردى. رەسەي جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسى, عىلىمي جاڭالىقتار مەن ونەرتابىس اۆتورلارىنىڭ حالىقارالىق اكادەمياسى جانە عىلىمي جاڭالىقتار اۆتورلارى حالىقارالىق قاۋىمداستىعى قۇرامىندا اقش, قازاقستان جانە رەسەي عالىمدارى بار نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق عىلىمي توبىنا "بەتتىك اكۋستيكالىق تولقىننىڭ شەكتەۋسىز كۇشەيۋى" اسەرى عىلىمي جاڭالىعىن اشقانى تۋرالى رەسمي كۋالىك جانە نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى پەتر كاپيتسا اتىنداعى مەدالدى تابىس ەتتى.
- وسى اشىلعان عىلىمي جاڭالىقتان تۋىندايتىن پراكتيكالىق ازىرلەمەلەر قورعانىس ونەركاسىبىندە, مەديتسينادا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتە, عارىش بايلانىسىندا, مىسالى, دۇنيەجۇزىلىك ينتەرنەت قۇرۋ ءۇشىن قىزمەت ىستەيتىن حالىقارالىق كومپانيالار ءۇشىن ەلەۋلى قۇندىلىق بولىپ تابىلادى. وسى اشىلعان جاڭالىقتىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ ناتيجەلەرىنە زياتكەرلىك قۇقىقتار ازىرگە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە تيەسىلى ەمەس. ءبىز ينۆەستورلارمەن جاڭا اسپاپتى كوممەرتسيالاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدەمىز, - دەپ حابارلادى جاڭالىقتىڭ بىرلەسكەن اۆتورى, پروفەسسور زينەتۋلا ينسەپوۆ.
تاجىريبە بارىسىندا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ەلەكتر ەنەرگياسىن مەحانيكالىق ەنەرگياعا اينالدىرۋعا قابىلەتتى ماتەريال - پەزوكريستالدىڭ بەتىنە گرافەننىڭ ءۇلدىرىن سالدى. سونىمەن ءبىر ۋاقىتتا گرافەنگە تۇراقتى توك كوزىنىڭ اسەرى بەرىلدى. زەرتحانالىق تاجىريبە بارىسىندا بۇعان دەيىن عىلىمعا بەلگىسىز قۇبىلىس ەكسپەريمەنتالدى تۇردە تىركەلدى سونداي-اق تەوريالىق ۇلگىسى ازىرلەندى: پەزوكريستالل بەتىندە جوعارى جيىلىكتەگى ەلەكتر توگىنان تۋىنداعان, ءارى تۇراقتى توكپەن كۇشەيتىلگەن اكۋستيكالىق قۋما تولقىندار امپليتۋداسىنىڭ شەكتەۋسىز كۇشەيۋى ورىن الدى. بۇل رەتتە, اكۋستيكالىق تولقىنداردىڭ ەنەرگياسى باستاپقى اكۋستيكالىق سيگنالدان الدە قايدا قۋاتتى بولدى.
"Surface acoustic wave amplification by direct current-voltage supplied to grapheme film" ماقالاسىندا زەرتتەۋ العاش رەت 2015 جىلى امەريكانىڭ «Applied Physics Letters» بەلگىلى عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە اشىلعان جاڭالىقتىڭ كوپتەگەن سالالاردا قولدانىلۋىنا بايلانىستى, جاڭا اسەرگە الەمنىڭ كوپتەگەن عالىمدارى بىردەن قىزىعۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر.
