ارينە, عىلىم, يننوۆاتسيا, ءبىلىم, بيزنەس بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلعاندا عانا كاسىپكەرلىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دامۋىنا جول اشىلاتىنى ءسوزسىز. قازىر الەمدە ءتۇرلى يننوۆاتسيالىق يدەيالار پايدا بولىپ, ومىرىمىزگە دەندەپ ەنۋدە. ماسەلە, جاھاندىق باسەكەگە بەيىمدەلىپ, ىلەسە الۋىمىزدا. دامىعان ەلدەردىڭ كاسىپكەرلىك, ورتا جانە شاعىن بيزنەس سالاسىنداعى جاڭاشىلدىق ۇردىستەرىنەن ءۇيرەنەرىمىز از ەمەس. دامىعان ەلدەردە كاسىپكەرلىككە باۋلۋ مەكتەپتەن باستالاتىنى بەلگىلى. قازىر كاسىپكەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ قازاقستاندىق جولى مەن ءادىسىن قولعا العان جوعارى وقۋ ورىندارى قالىپتاسىپ كەلەدى.
س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى گاۋھار احمەتوۆا سۇرانىسقا يە كادرلاردى دايىنداۋ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى ساپاسىنىڭ باستى ينديكاتورلارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. سوڭعى جىلدارى جەرگىلىكتى وقۋ ورنى وڭىردەگى 278 ءوندىرىس ورنىمەن كەلىسىمشارت جاسادى. تەحنيكالىق جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭاشا مازمۇنىن كاسىپورىنداردىڭ سۇرانىسىنا ساي لايىقتاۋ بارىسىندا وقۋ باعدارلاماسىنىڭ 40 پايىزىن ءوندىرىس ورىندارىندا وتكىزۋ قاراستىرىلدى. ناتيجەسىندە, بىلتىر تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى 96 پايىزعا جەتتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىسقا ساپارىندا ۋنيۆەرسيتەتتەگى Startup اكادەمياسىنىڭ تۇساۋىن كەسكەن ەدى. بۇل ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا, جوبالاردى كوممەرتسيالاندىرۋعا باعىتتالعان ورتالىق. بۇگىندە Startup اكادەمياسىندا رەزيدەنتتەر ءتاجىريبە جيناقتاپ, بيزنەس جۇرگىزۋ داعدىلارىن مەڭگەرۋدە.
م.دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ماحمەتعالي سارىبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ستۋدەنتتەردى كاسىپكەرلىككە باۋلۋدا نەگىزگى ماماندىقپەن بىرگە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە دايىنداۋ ەرەكشە ورىن الادى. قازىر تارازدا ستۋدەنتتەردىڭ, ماگيسترانتتاردىڭ يننوۆاتسيالىق بيزنەس-يدەيالارىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن «يننوۆاتسيا جانە كاسىپكەرلىك ورتالىعى» اشىلعان.
سونىمەن بىرگە وقۋ-تاجىريبە الاڭىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى ارقىلى جەمىس اعاشتارىن ءوسىرۋ باستالدى. بيولوگيا كافەدراسىنىڭ جانىنان اشىلعان «جىلىجاي» تاجىريبە الاڭى وڭتۇستىككورەيالىق كومپانيانىڭ تەحنولوگياسىمەن جاسالىپتى.
– مەن جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسى جانىنداعى بيزنەستى قولداۋ كوميسسياسىن بەس جىلدان بەرى باسقارىپ كەلەمىن, – دەدى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ. كوميسسيا شەشىمى بويىنشا كاسىپكەرلەرگە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى ارقىلى مەملەكەتتىك گرانتتار ءبولىنەدى. وكىنىشتىسى سول, كوپتەگەن قاتىسۋشىلاردىڭ كاسىپكەرلىك ءمادەنيەتى تومەن ەكەنى بايقالادى. ولار ءوز جوبالارىنا بايلانىستى اشقان جاڭالىعىن, بيزنەس-يدەياسىن جەتكىزە المايدى.
جەرگىلىكتى كاسىپورىندارداعى مامان تاپشىلىعىن, ءبىلىمدى تەحنيكالىق ماماندار, ينجەنەرلەردىڭ جەتىسپەيتىنىن وڭىردەگى «ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا» اق پرەزيدەنتى ۆالەري گرينەنكو جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, تۇلەكتەردىڭ وقۋ ءبىتىرگەننەن كەيىن وندىرىسكە كەلگەنى, تۇراقتى ەڭبەك جولىن قالىپتاستىرعانى ەكى جاققا دا ءتيىمدى بولار ەدى. الايدا كوپشىلىگى ءبىر جىلدان سوڭ كەلەسى ءبىر كاسىپورىنعا كەتىپ قالۋعا بەيىم ەكەن. وسى تۇستا جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ:
– سىزدەر تۇلەكتەرگە ارنالعان الەۋمەتتىك پاكەت جەڭىلدىكتەرىن قاراستىرىڭىزدار, – دەگەن وي قوستى.
جالپى ۆ.گرينەنكو باسقاراتىن «ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا» اق دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى بويىنشا وقۋ ورىندارىمەن بايلانىس ورناتقان وڭىردەگى بىردەن-ءبىر ءوندىرىس ورنى ەكەنىن ايتا كەتەيىك. سەرىكتەس كاسىپورىن – جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مامانعا تاپسىرىس بەرۋشىسى ءارى ءتۇلەكتەرگە جۇمىس بەرۋشى.
ايتا كەتەرلىك ماسەلە, ءبۇگىنگى تاڭدا پاۆلودار وبلىسىنان رەسەيدىڭ كورشىلەس ومبى, نوۆوسىبىر, توم قالالارىنا بارىپ وقيتىن قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر از ەمەس. شامامەن وڭىردەن جىل سايىن مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ 20 پايىزى شەتەلدەرگە وقۋعا كەتەدى. ءتىپتى سولتۇستىك وڭىرلەردە جەرگىلىكتى تۇلەكتەرگە رەسەيدە ءبىلىم الۋ تۋرالى كەڭەس بەرەتىن ورتالىقتار دا بار. بىلتىر وبلىس ورتالىعىندا تۇلەكتەردەن ەمتيحان الۋعا رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورنى وكىلدەرى كەلگەنى دە ەسىمىزدە. ال «سەرپىن», «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىن ءتيىمدى ءجۇرگىزۋ جولدارىن جەرگىلىكتى بيلىك ءالى دە اتقارا الماي كەلەدى.
س.تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە دە تەحنوپارك بولدى. ءبىر كەزدە تەحنوپاركتە قىزمەت ەتكەن جۇمابەك وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ستۋدەنت كەزدەرىنەن تەحنوپاركتە عىلىمي جۇمىس جوباسىن جازىپ-سىزىپ جۇرگەن تۇلەكتەر قازىر اتىراۋدا, بايقوڭىر عارىش ايلاعىندا جۇمىس ىستەيدى.
وتىرىستا ءسوز العان ەلىمىزدەگى Erasmus ۇلتتىق كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى شايزادا تاسبولاتوۆا Erasmus+ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتىنا, بايقاۋ تالاپتارىنا, ەۋروپالىق باعدارلامالاردىڭ ماڭىزى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالدى.
– ۋنيۆەرسيتەتتەردە كاسىپكەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ باسىم بولىگى – اكادەميالىق ساعاتتاردا ەمەس, Startup-تاردى جەتىلدىرۋگە جۇمسالۋى قاجەت. كوشپەلى وتىرىستا ايتىلعان كاسىپكەرلىك ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋ جانە ونى دامىتۋ جايلى پىكىر الماسۋ الاڭى پايدالى بولعانى ءسوزسىز, دەيدى گ.احمەتوۆا.
وتىرىس اياسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى «ارت-garagە» بەن DemoDayا Startup اكادەمياسىمەن تانىستى. قوناقتاردىڭ نازارىنا 20-عا جۋىق ستارتاپ-جوبا, ونىڭ ءىشىندە ومبى جانە ءنوۆوسىبىر ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ دە جوبالارى ۇسىنىلدى, Spin-off projects يننوۆاتسيالىق جوبالارىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى, س.تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «كاسىپكەرلىك جانە كاسىپكەرلىك ءبىلىمدى دامىتۋ» جونىندەگى ەكوجۇيەسى تانىستىرىلدى.
پاۆلودار وبلىسى
