«گاۋپتماننىڭ «ىمىرتتاعى ماحاببات» («پەرەد زاحودوم سولنتسا») پەساسىنداعى سوڭعى رومانتيك, رۋحاني جانكۇيەر ماتتيس كلاۋزەننىڭ رولىندە ويناۋدى كوپتەن بەرى ويلاپ جۇرەتىن ەدىم. ءتىپتى, ارماندادىم. بىرنەشە مارتە تەاتر باسشىلىعىنا دا ءوتىنىش جاسادىم. بىراق قانشا ايتسام دا, ەستىگەنىم ءبىر جاۋاپ. «ءالى جاسسىڭ». سول باياعى بەلگىلى جاۋاپ, قۇرىپ كەتكىر قىزىل تۇلكىدەي بۇلعاڭداعان قىزعانشاقتىق پا بىلمەي-ءمىن. ايتپەسە, قايداعى جاس, جەتپىسكە كەلدىك قوي. ال كلاۋزەن بولسا ەلۋدە. قايتەسىڭ, ۋاقىت بار عوي, دەپ ءوزىڭدى ءوزىڭ سابىرعا شاقىراسىڭ. بىراق ەرتەڭ كەش بولۋى دا عاجاپ ەمەس قوي».
كسرو حالىق ءارتىسى, ايگىلى ۆاسيلي لانوۆوي ءوزىنىڭ «الگوريتم» باسپاسىنان شىققان «زۋلايدى كۇندەر» اتتى كىتابىندا وسىلاي دەپ جازىپتى.
قانداي رولدە بولسىن, اكتەر الدىمەن ءوزىن وينايدى. بالكىم, سول سپەكتاكل ونىڭ تاعدىرى شىعار, سودان دا بولار, وڭ جامباسىنا كەلەتىنىن ءبىلىپ تۇرعان بولۋى كەرەك. شىن تالانت قاشاندا وزىنە-ءوزى سەنىمدى بولادى. كلاۋزەندى ءاسانالى ءاشىم ۇلى دا وينادى. قالاي ويناعانى جۇرتتىڭ ەسىندە. ءاشىربەك سىعاي ايتپاقشى, اسەكەڭنىڭ قاي ءرولدى دە ءولتىرمەي جىبەرمەيتىنى بەلگىلى. كۇندەلىگىندەگى (27.01.10.) مىنا ءبىر سويلەم سونىڭ دالەلى.
«ىمىرتتاعى ماحابباتتىڭ» 99-قويىلىمى. سپەكتاكل كاك نيكوگدا جاقسى ءجۇردى. 99 رەت كورگەن باعدات كوزىمنەن جاس شىعىپ كەتتى دەيدى.
اساعاڭنىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى سالتاناتىندا اكەمتەاترعا كىسى سىيماي كەتتى. تەاتردىڭ ءىشى-سىرتى لىق تولدى. كولىگىمىزدى ەكى-ءۇش كۆارتال تومەنگە قويىپ كەلدىك. ونى حالىق تىك تۇرىپ قارسى الدى.
قاسىمداعى ءبىر كىسىنىڭ «اكەمتەاتر كوپتەن بەرى بۇلاي اۋزى-مۇرنىنان شىعىپ تولماپ ەدى» دەگەنى سول ەدى, اتاڭا نالەتى ىشتارلىق تا سول ماڭايدا ءجۇر ەكەن «جوق, اندا-ساندا تولىپ تۇرادى» دەپ كۇڭك ەتتى. اساعاڭنىڭ كۇندەلىگىندە جازعانىنداي, «ونەردىڭ جانى – قۇشتارلىق, جاۋى – ءىشتارلىق» دەگەن ءسوزى ەسىمىزگە ءتۇستى. ۇلى ەپوستا شەگەنىڭ «تولەگەن, سەندە ارمان جوق» دەيتىنىندەي, «بەكەجان, سەندە ارمان جوق» دەپ الگى ەستىپ قالماسىن دەگەندەيىن, ىشتەي كۇبىرلەدىك.
كەشتە جاقسى سويلەگەندەر بولدى. س.ورازباەۆ بۇل بەس جەردە پرەزيدەنت دەدى. كەزىندە بۇل جۇرگەن جەردە قىزدار ءبىزدى ادام دەمەيتىن دەپ قاعىتىپ سويلەگەنى جاراسىپ تۇردى. ر.وتارباەۆ «ءاسانالى دەڭگەيى – الەمدىك دەڭگەي, سول ءۇشىن قول سوعايىق مىرزالار!» دەدى. قىسقاسى, جۇرەكتەن شىققان سونشالىقتى بيىك سوزدەر الگى ىشتارلىقتى يت سىلىكپەسىن شىعارىپ, تەاتردان قۋىپ شىقتى, ءبىزدىڭ دە كەۋدەمىز تازارىپ قالدى.
ايتپاعىم نە؟ «الماتى اقشامىنىڭ» قايسىبىر نومىرىندە ايتىلعانىنداي, تۇلعاتانۋ ءۇردىسى جالعاسا بەرەدى. تۇلعانىڭ مەرەيتويىن, ۇيىمداستىرىلعان جاريالانىمداردى كۇتىپ وتىرماي (8 مامىر ۇلى ونەرپازدىڭ تۋعان كۇنى), ءبىز بۇل تاقىرىپقا تەرەڭدەي بەرەمىز. ۇلتقا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن, قازاققا بولسىن دەگەن, قازاقتىڭ نانىن ادال جەگەن كىم بولسىن, ءبىزدىڭ سۇيىكتى كەيىپكەرلەرىمىزگە اينالادى.
ال ەندى بۇل جولعى تۇلعاعا ءتۇسىندىرمەنىڭ قاجەتى جوق. راحىمجان مىرزا ايتقانداي, «الەمدىك دەڭگەيدەگى ءاسانالى».
كۇندەلىك جاريالاۋ ءۇردىسى «الماتى اقشامىندا» اشىربەك سىعايدىڭ ۇسىنۋىمەن قاپان بادىروۆتان باستالعان. ودان سوڭ بۇل ءۇردىس ءتۇرلى جانردا, ءتۇرلى باعىتتا جالعاستى. تالاسبەك اسەمقۇلوۆتىڭ «كەمەڭگەر ومىرىنەن ءبىر ۇزىك سىر» اتتى ا.سۇلەيمەنوۆ تۋرالى ەسسەسى باسىلىمنىڭ ونشاقتى نومىرىندە جاريالانىپ, قوعامدا ۇلكەن ءدۇمپۋ تۋعىزدى. س.ورازباەۆتىڭ جىلدار بويى «جاقسىدان ءسوز قالسىن» ايدارىمەن جۇرگەن اڭگىمەلەرى «تازارعىڭ كەلسە, تەاترعا بار», «ءومىردىڭ ءوزى – تەاتر» اتتى ەكى تومعا اينالدى. ە.وباەۆتىڭ ن.ورازبەن ءجۇرگىزگەن اڭگىمەلەرى «ەسىمدە ءبارى ەسىمدە» دەگەن اتاۋمەن كۇنى كەشە باسپاعا تاپسىرىلدى. قۋاندىق تۇمەنبايدىڭ «كوزبوياۋى جوق كورىنىستەرى» دە العاش رەت وسى باسىلىمدا تۇساۋىن كەسكەن. وسى جاريالانىمداردىڭ ارقاسىندا «تۇلعاتانۋ», «تۇلعا-تاعدىر», «ادامدار. جىلدار. تاعدىرلار», «بۇرىنعىنىڭ ادامدارى-اي» اتتى ايدارلار ومىرگە كەلدى. وسى ايدارلار اياسىندا الداعى ۋاقىتتا تالاي تۇلعالى ازاماتتاردىڭ ومىرىنەن سىر شەرتىپ, وي تولعايتىن بولامىز. قىسقاسى, تۇلعاعا ورالىپ وتىرۋىمىز كەرەك.
تۇلعاعا ورالىپ وتىرۋ كەرەك دەدىك. نەگە؟ تاريحتى تۇلعا جاسايدى, توبىر ەمەس. جۇرت تۇلعاسىنا قاراپ بوي ءتۇزەيدى. ول ەلگە باعىت-باعدار بەرۋشى ادام. تۇلعانىڭ ءومىرى سونىسىمەن ونەگە, ۇلگى. جۇرت ودان كوز جازىپ قالماۋى كەرەك. كەز كەلگەن وركەنيەتتى ەلدىڭ مادەنيەتىندە وسىلاي. ولار امالىن تاۋىپ تۇلعانىڭ ءار ءساتىن, ساعاتىن, ءار كۇنىن حاتتاپ, باعامداپ, باقىلاپ وتىرادى. ولار تۇلعانى ىزدەپ جۇرەدى, كوزدەن تاسا قىلمايدى, ءبىزدىڭ باعىمىزعا وراي ءبىزدى مۇنداي كۇردەلى ىزدەنىسكە ۇشىراتپاي تۇلعانىڭ ءوزى كۇندەلىگىن جاريالاۋعا كەلىسىمىن بەرىپ وتىرادى. بۇعان دەيىن «الماتى اقشامىندا» كۇندەلىكتىڭ 2010 جىلدىڭ 20 شىلدەسىنە دەيىنگى نۇسقاسى جاريالاندى. كۇندەلىكتەر بىرنەشە رەت جەكە كىتاپ بولىپ, ودان سوڭ كوپ تومدىقتارعا ەنىپ تالاي مارتە باسىلىپ شىقتى. ەندىگى جەردە سوڭعى 7 جىلى قامتىلىپ, تولىق نۇسقاسى «Arna-b» باسپاسىنان جارىققا شىعىپ وتىر.
«مەنىڭ جانرىم – كۇندەلىكتىڭ» گازەتتىك نۇسقاسى دا, جەكە كىتاپ بولىپ شىققان نۇسقاسى دا ءاردايىم وقىرمان نازارىن اۋدارىپ, سۇرانىسىن ارتتىرىپ كەلەدى. كۇندەلىكتەر نەگە وقىلادى؟ بىرىنشىدەن, ونىڭ اۆتورى ەلگە اسا تانىمال, تۇلعالى ادام. ەكىنشىدەن, وندا ءومىردىڭ ءوز
بوياۋى, اكتەردىڭ ونەرى, جەكە ءومىرى, ءتۇرلى تاقىرىپتاعى كوزقاراستارى, پىكىرلەرى, وي-تولعانىستارى جاريالانادى. مۇندا فالش, وتىرىك ءومىر دەگەن بولمايدى. ءبارى تابيعي, شىنايى. ىقشام, ۇتقىر جازىلادى. كۇندەلىك – بۇل مىنەزدەر جيىنتىعىنىڭ, كوڭىل كۇيدىڭ كورىنىسى. تۇلعانىڭ ءاربىر ءساتى نازاردان تىسقارى بولماۋى كەرەك دەسەك, ءتىپتى مۇنداعى كۇن رايى, قان قىسىمى جونىندەگى دەرەكتەر دە نازار اۋدارتادى.
ءبىر قاراعاندا بازبىرەۋلەر ءۇشىن كۇندەلىك جاي كۇنپاراق بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ولاي ەمەس, كۇندەلىكتە جاساندى جازۋ, جاساندى ويلاۋ دەگەن بولمايدى. ءسىز بار سىرىڭىزدى جۇرتقا جايىپ نە اركىمگە سىبىرلاپ ايتىپ جۇرمەيسىز عوي. سول سەبەپتى, تۇلعا نە ءجاي قاراپايىم ادام بولسىن, كۇندەلىگىنە شىن ءسوزىن, پىكىرىن جازىپ قويادى. ءسىز ول ويىڭىزدى ماقالا جازىپ ايتا الماۋىڭىز مۇمكىن, ال كۇندەلىكتە قالادى.
كۇندەلىكتىڭ ماڭىزدىلىعى, قۇندىلىعى كەيىن جىلدار وتكەن سوڭ بارىپ ايقىندالىپ جاتادى. ول زەرتتەۋ نىسانىنا اينالادى. وسى كۇنى بۇل كىسى كۇندەلىگىنە نە دەپ جازدى ەكەن دەگەن ىڭكار, قۇشتار كوڭىل ويانۋى ابدەن مۇمكىن. سوندا سول كۇنگى دەرەك, وي-پىكىردى وقىپ, ءسىز ۇلكەن قازىناعا جولىعارىڭىز, ىزدەگەن اسىلىڭىزدى تابارىڭىز بەك مۇمكىن.
سونىمەن, «مەنىڭ جانرىم – كۇندەلىكتىڭ» جالعاسى «ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ مادەنيەت پەن ونەردى قولداۋ قورى» قوعامدىق قورىنىڭ كومەگىمەن تانىمال تۇلعالاردىڭ تانىمدىق دۇنيەلەرىن تاڭداپ, تالعاپ باساتىن «Arna-b» باسپاسىنان جەكە كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. «مەن ءار تۋعان كۇنىمدى ءبىر جۇمىس ءبىتىرىپ قارسى الۋعا داعدىلانعانمىن» دەپ ابىز-اڭىزدىڭ ءوزى ايتقانىنداي, بۇل دا ءبىر بىتكەن ءىس بولدى. ونىڭ تورەشىسى دە, باعاسىن بەرۋشى دە ءوزىڭىز, مارتەبەلى وقىرمان!
قالي سارسەنباي
