سپورت • 06 مامىر، 2019

باتىس التايداعى بالعىن شاڭعىشىلار

784 رەتكورسەتىلدى

ريددەر دەسە، پولتورانين، پولتورانين دەسە، ريددەر ەسكە تۇسەدى. ريد­دەر دەسە، كوز الدىڭىزعا تاۋ باسىن­دا قۇيىن­دا­تىپ شاڭعى تەۋىپ جۇرگەن ادامدار ەلەستەيدى. شىنىندا، ريددەر – شاڭعى­شىلار شاھارى. ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن وبلىستىق «ديدار» گازەتىندەگى ارىپتەس­تەرىمىزبەن بىرگە وسى قالاعا شاڭعى تەبۋگە (دۇرىسى، ۇيرەنۋگە، كورۋگە) كەلگەنىمىزدە بيىك تاۋدا قولىنا قۇنداقتاعى بالاسىن بايلاپ الىپ، زىرىلداتىپ شاڭعى تەۋىپ جۇرگەن ايەلدى كورىپ، تاڭعالعانىمىز بار. باتىس التاي­داعى جۇرتتىڭ ەڭبەكتەگەن بالا­سى­نان ەڭكەيگەن قارياسىنا دەيىن قىس­قى سپورتتىڭ قىزىعىنا بەرىلگەنىن سول كەزدە انىق بايقاعانبىز.

ءسوزىمىزدى ايگىلى شاڭعىشى الەكسەي پولتورانيننەن بەكەرگە باس­تاپ وتىرعانىمىز جوق. ءبىز جاقىندا اتاقتى شاڭعىشىنى عانا ەمەس، گالينا ۆيشنەۆسكايا، يگور زاكۋرداەۆ، دياس كەنەشوۆ، ەردوس احماديەۆ، يان ساۆيتسكي سەكىلدى داڭقتى قىسقى سپورت شەبەرلەرىن تاربيەلەپ، قانات قاقتىرعان شاعىن شاھار ريددەرگە ارنايى بارىپ، بولاشاقتاعى پولتورانيندەردى سپورتقا باۋلىپ جاتقان وليمپيادالىق رەزەرۆتەگى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات كوللەدجىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ قايتتىق.

كناۋبتىڭ ارمانى – بار قازاقتىڭ ارمانى

وسى كوللەدجدىڭ باسشىسى، سپورت جاناشىرى ۆلاديمير كناۋبپەن بۇرىن بەتپە-بەت جۇزدەسپەسەك تە سىرتتاي جاقسى بىلەتىن ەدىك. ويىنداعىسىن بۇكپەسىز جەتكىزەتىن، اشىق-جارقىن، اڭقىلداعان جان ەكەن. قازاقشاسى دا ءتاۋىر كورىنەدى. ءسۇت ءپىسىرىم مەزەتتەگى شاي ۇستىندە ءوزى باسقاراتىن شاڭىراق جايىندا اڭگىمە قوزعاپ، ورىندالعان ءھام ورىندالماعان ارمان-ماقساتتارىن بىزگە سۇراق قويدىرماي-اق ايتا جونەلگەن. ەكى ءسوزىنىڭ ءبىرى – اۋىل. «ءبىزدىڭ كوللەدجدە ءبارى تەگىن. بارلىق جاعداي جاسالىنعان. اتا-انالار وسىنى دۇرىس تۇسىنبەيدى. بالالارىن اكەلۋگە سەسكەنەدى. اسىرەسە، الىس اۋىلداعى اتا-انالار. اۋىلدىڭ بالالارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ كەرەك دەپ ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىن. تالانتتى سپورتشىلار اۋىلدان كوپ شىعادى. قازاقتار تەك بوكس پەن كۇرەسكە عانا بەيىم دەگەن ءسوز دۇرىس ەمەس. كەزىندە عۇسمان قوسانوۆتار، اسقار ورازالينوۆتار قازاققا تاڭسىق دەلىنگەن سپورت تۇرلەرى – جەڭىل اتلەتيكا مەن سۋ دوبىنان توپ جارعان جوق پا؟ ماسەلە – ىنتا-ىقىلاستا. تەك تالانتتى جاستاردى تابا ءبىلۋ كەرەك»، – دەگەن باپكەر ءوزىنىڭ ەڭ ۇلكەن ارمانى قازاق جاستارى اراسىنان شاڭعى سپورتىنان وليمپيادا چەمپيونىن شىعارۋ ەكەندىگىن جاسىرمادى. كوپتىڭ كوكەيىندە دە كوپتەن جۇرگەن وي. كناۋبتىڭ ارمانى بار قازاقتىڭ ارمانى ەمەس پە؟!

بالعىن شاڭعىشىلار تاماقتاناتىن اسحانادا تاڭعى اسىمىزدى ىشكەن سوڭ جاس سپورتشىلار ساباق وقيتىن ءارى جاتاقحانا ىسپەتتى كوك ءتۇستى عيماراتقا قاراي تارتتىق. ريددەرگە بارماس بۇرىن «وسىنداعى شاڭعىمەن شۇعىلدانىپ جۇرگەن قازاق بالالارىن كورسەك» دەپ تىلەك بىلدىرگەنبىز. ۇل-قىزى ارالاس، ءبىر توپ بالالاردى ءبىرىنشى قاباتقا قازداي ءتىزىپ وتىرعىزىپ قويىپتى. كوپشىلىگىنىڭ كەۋدەسى تولى – مەدال. سىڭعىر-سىڭعىر ەتەدى. بالعىن شاڭعىشىلاردى اڭگىمەگە تارتپاس بۇرىن ۆ.كناۋب پەن ونىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى ناتاليا جوتاباەۆا مەكتەپ-ينتەرنات جايىندا قىسقاشا ماعلۇمات بەردى. بۇگىندە مۇندا شاڭعى، بياتلون، تاۋ شاڭعىسى، سنوۋبورد، فريستايل، ترامپليننەن سەكىرۋ، جەڭىل اتلەتيكا سەكىلدى سپورت تۇرلەرى بويىنشا ۇزىن-سانى 200-دەن استام جاس تاربيەلەنىپ جاتىر ەكەن. ونىڭ 177-ءى مەكتەپتە، 60-ى كوللەدجدە وقيدى. قىسقى سپورتقا قىزىعۋشى بالعىندار مەكتەپكە 7 سىنىپتان باس­تاپ كونكۋرس ارقىلى قابىلدانادى ەكەن ءارى قاراي وقۋدى كوللەدجدە جالعاستىرام دەسە، ءوز ەركى. قازاق سىنىپتارى ەندى-ەندى اشىلىپ جاتىر. قازىر مۇندا ەكى توپ (7-8 سىنىپ وقۋشىلارى) قازاق تىلىندە ءبىلىم الىپ جاتقان كورىنەدى. 

ءپولتورانيندى تاڭعالدىرعان بوزبالا

استانا، الماتى، قوستاناي، قىزىلوردا، باتىس قازاقستان، الماتى وبلىسى، اقتوبە... جاس شاڭعىشىلار ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالىپتى. تاربيەلەنۋشىلەردىڭ باسىم بولىگى – جەرگىلىكتى بالالار. پايىزعا شاقساق، مۇنداعى بالعىن سپورتشىلاردىڭ 45 پايىزى ريددەردەن، 33 پايىزى وبلىستىڭ اۋدان-قالالارىنان، قالعانى رەسپۋبليكانىڭ وبلىس-قالالارىنان. «11-سىنىپتا وقيمىن. مەنىڭ وسىندا كەلگەنىمە 5 جىل بولدى. اۋەلدە مەنى جيىنعا جاتتىقتىرۋشىم ەرتىپ كەلدى. سول كەزدە بۇل جەر ماعان بىردەن ۇناپ قالدى»، – دەيدى ءبىز ءبىرىنشى اڭگىمەگە تارتقان ۇرجارلىق بالعىن ديدار قاسەنوۆ. ول 2-سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە پولتورانين جۇلدەسىنە وتكەن جارىستا توپ جارىپ، جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ نازارىنا ىلىگىپتى. جۋىقتا «ازيا بالالارى» I قىسقى حالىقارالىق سپورت ويىندارىنا قاتىسىپ، ءتورتىنشى ورىن يەلەنىپتى. مارتەبەلى جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلىمىزدىڭ تۋىن ۇستاپ شىعىپتى. اقەركە مەن ايدانا دا ءۇرجاردىڭ تۋماسى ەكەن. استانالىق ءاسانالى بوستىق ريددەرگە 9-سىنىپتا كەلىپتى، قازىر كوللەدجدىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى. «شاڭعىنى ەلوردادا ءجۇرىپ ۇيرەندىم، قالالىق جارىستاردا ورىن الدىم. ماعان وسىندا تۇسۋگە جاتتىقتىرۋشىم كەڭەس بەردى. قارىنداسىم دا وسىندا وقيدى»، – دەيدى ول. كەۋدەسىنە 5 مەدال تاققان ءامىر مۇراتبەكوۆ ەكى جىل بۇرىن پولتورانين تۋرنيرىنە قاتىسقاندا «بۇل كىم؟ تەحنيكاسى قانداي؟» دەپ ءپولتورانيننىڭ ءوزى تاڭعالىپتى. ۇرجارلىق بوزبالا سوڭعى ەكى جىلدا قازاقستاننىڭ جازعى چەمپيوناتىندا ءۇش التىن مەدال جەڭىپ الىپتى. قازىر ەرەسەكتەر اراسىنداعى ەل چەمپيوناتىنا قاتىسا باستاپتى. «كەلەسى جىلى دوستارىم، سىنىپتاستارىم وسىندا كەلەدى. شاقىرىپ جاتىرمىن» دەگەن ول ەڭ ۇلكەن ارمانى وليم­پياداعا قاتىسۋ ەكەندىگىن ايتتى. ورال­دا جۇرگەندە باسقا سپورت تۇرىمەن شۇعىلدانعان ەرمەك ەدىلبەك باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بايتەرەك اۋدانىنان كەلىپتى. قازىر 7-سىنىپتا وقيتىن سەمەيلىك ەرالى جۇمابەكوۆ مۇندا 2018 جىلى ءتۇسىپتى. «سەمەيدە اعام وسى سپورت تۇرىمەن اينالىسقان. مەنى وسىندا سول اعام ەرتىپ اكەلدى»، – دەيدى ول.

وقۋشىلارمەن ءبىزدىڭ كەزدەسۋىمىزگە كەۋدەسىنە تاققان جالعىز مەدالىن جارقىراتا كەشىگىپ كەلگەن باتىرجان دەمەۋجان اقتوبە وبلىسىنىڭ تۋماسى ەكەن. جوعارىدا ايتقان «ازيا بالالارى» حالىقارالىق سپورت ويىندارىندا التىننان القا تاعىنىپتى. جاڭاعى كەۋدەسىندە جارقىراعان ۇلكەندىگى جۇدىرىقتاي مەدالدى وسى سايىستا الىپتى. 

ۆلاديمير كناۋب وقۋ ورنىندا سوڭعى جىلدارى قاراكوزدەرىمىزدىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. «مەن العاش وسىندا كەلگەندە قازاق بالالارى ساۋساقپەن سانارلىق ەدى. قازىر 60-تان استى. جىل سايىن ءۇرجار اۋدانىنىڭ وزىنەن 10-نان استام بالا كەلەدى»، – دەيدى كوللەدج ديرەكتورى. 

ناتاليا جوتاباەۆا ءسوز اراسىندا وزدەرىن تولعاندىرىپ جۇرگەن ءبىر ماسەلەنى تىلگە تيەك ەتتى. «جۇكتەمە كوپ. ءبىز گيمنازيا باعدارلاماسىمەن وقي­مىز. 39 ساعات – مەملەكەتتىك ستاندارت جۇكتەمەسى، 36 ساعات – سپورتتىق جاتتىعۋ. سوندا بالا اپتاسىنا 70 ساعاتتان استام ۋاقىت جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ساعات سانىن كىشكەنە ازايتىپ، جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ ستاندارتىنا سايكەستەندىرسە جاقسى بولار ەدى»، دەيدى ول.

ءبىر قۋانىشتىسى، قازىر كوللەدج جانىنان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىعا جاڭا ءتيپتى مەكتەپ، ستاديون، بياتلون ستاديونى، شاڭعىعا ارنالعان روللەرلى تاس جول سالىنىپ جاتىر ەكەن. «قىسقى سپورتتىڭ 15 ءتۇرى بولسا، بىزدە سونىڭ التاۋى عانا بار. مەكتەپ بوي كوتەرسە، بالا سانى دا ارتا تۇسەر ەدى. تولىق قازاق ءبولىمىن اشقىمىز كەلەدى. كىشكەنە مۇز ايدىنى سالىنسا، شورت ترەكتى، كونكيدى، مانەرلەپ سىرعاناۋدى دامىتۋعا بولادى. شورت ترەكتە نەگى­زى­ن­ەن ۇزدىكتەر ازياتتار. جاپوندار، كورەيلەر مەن قىتايلار. قازاقتار ولاردان كەم بە؟ ۋنيۆەرسيادا، ازيا ويىندارىندا جۇلدەگەر بولدىق. قىسقاسى، بىزدە تالانتتى بالالار كوپ. اتاقتى شاڭعىشى الەكسەي ءپولتورانيننىڭ باپكەرى الەكسەي ناكونەچنىي اۋىل-اۋىلدى ارنايى ارالاپ، دەنەشىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرىمەن كەزدەستى. ەفيم تاراسوۆتى، ۇرجارلىق ايدانانى وسىلاي تاپتى. ارينە، ءبىزدىڭ وقۋ ورنىنداعى تاربيەلەنۋشىلەردىڭ بارلىعى چەمپيون بولماس، بىراق ەلدىڭ مىقتى ازاماتى، بىلىكتى مامان شىقسا، ونىڭ ءوزى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە»، – دەيدى سپورت جاناشىرى ۆلاديمير كناۋب.


شىعىس قازاقستان وبلىسى، ريددەر قالاسى
سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا تاعى 37 ادام Covid-199 جۇقتىرعان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:20

الاشتىڭ ارداقتىسى ۇلىقتالدى

رۋحانيات • بۇگىن، 10:02

تاپا-تالتۇستەگى توتەنشە جاعداي

ايماقتار • بۇگىن، 08:55

ەرتىستىڭ سۋى ەگىستىككە پايدالى

ايماقتار • بۇگىن، 08:40

ۇقساس جاڭالىقتار