– الماتى وبلىسى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وتانى. سول سەبەپتەن دە بۇل ءوڭىردىڭ اتىنا الەم قانىق. ايماق ەل دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىر. بۇگىنگى ماقسات – تابىستى ەسەلەپ, ەل بىرلىگىن نىعايتۋ. ءبىز وسى جولدا ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن باعىتپەن بولاشاققا نىق قادام باسىپ, الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنان تابىلۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتۋگە ءتيىسپىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ تالدىقورعان قالاسىنداعى سالتانات سارايىندا وتكەن جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋىندە.
ەل دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوسىپ وتىرعان جەتىسۋ ولكەسىندە ەڭبەك كورىگى قىزىپ تۇر. جىل باسىنان بەرى ايماقتاعى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ناقتى كورسەتكىشى 103,7 پايىزدى قۇراپ, 185,6 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن.
ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن ءوندىرىسى 72,5 پايىزعا, جەڭىل ونەركاسىپ 19,1 پايىزعا كوبەيگەن. جيىن بارىسىندا ايماقتاعى جەتىستىكتەردى اتاپ وتكەن پرەزيدەنت ءوڭىر ءۇشىن تەز ارادا شەشىمىن تابۋى ءتيىس وتكىر پروبلەمالارعا دا توقتالدى.
– جالپى, ەلىمىز سياقتى الماتى وبلىسىندا دا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەماسى بار. وڭىرلەردى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار قولعا الىنعالى 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. وسى كەزەڭدە بۇل ماقساتقا 500 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالعان. وكىنىشكە قاراي, ناقتى ناتيجە از. بۇل وراسان قارجىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن ەسەپ كوميتەتى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ساراپتاۋى ءتيىس, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇگىندە الماتى وبلىسىندا ءوڭىردى مەديتسينا ماماندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. ايماقتا دارىگەر جەتىسپەۋشىلىگى 30 پايىزعا جەتكەن. وسى جاعدايدى تىلگە تيەك ەتكەن پرەزيدەنت كادر تاپشىلىعىنىڭ كەسىرى حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن سىنعا الدى.
– وقۋ بىتىرگەن جاس مامانداردىڭ جاپپاي قالادا قالعىسى كەلەتىنىن تۇسىنەمىز. بىراق ءبىز ولاردىڭ اۋىلدارعا كەلىپ جۇمىس ىستەۋىن ىنتالاندىرۋىمىز كەرەك. وسى ورايدا وبلىس اكىمىنە «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا جاس مامانداردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساۋدى تاپسىرامىن, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تالدىقورعانداعى كەزدەسۋىندە مۇعالىمدەر ءمارتەبەسى مەن ءبىلىم سالاسىنداعى ماسەلەلەرگە قاتىستى دا اڭگىمە ءوربىدى.
– قازاق دالاسىنداعى العاشقى اعارتۋ ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى جەتىسۋدىڭ اقسۋ توپىراعىنداعى مامانيا مەكتەبى ەكەنىن بىلەمىز. بۇل بىزگە ءمالىم تاريحتاعى ءبىلىم بەرۋگە سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ باستاۋ كوزى بولدى. بىراق قازىر ەلىمىزدە مەكتەپ مۇعالىمىنىڭ بەدەلى تومەندەپ بارادى. وسى ورايدا ءبىلىم ساپاسى مەن مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋدى زاڭدىق تۇرعىدان رەتتەپ قانا قويماي, ۇستاز ماماندىعىنىڭ قوعامداعى ورنىن ايشىقتاۋىمىز كەرەك. بىزدە ءبىر كەلەڭسىز ءداستۇر قالىپتاستى. ءار بەس جىل سايىن وبلىس, اۋدان اكىمدەرىنىڭ كەۋدەسىنە وردەن تاعامىز. قالا بەردى باسقارما باسشىلارىنا دەيىن ماراپات الۋعا قۇمار. ەسەسىنە ەڭبەگى ەلەۋلى ۇستاز, دارىگەر, جۋرناليست سياقتى قاراپايىم ماماندىق يەلەرى ەلەۋسىز قالا بەرۋدە. قوعام ادىلەتتى بولۋى كەرەك. ادامدار زاڭ ۇستەمدىك ەتەتىن ءادىل قوعامدا ءومىر ءسۇرۋى ءتيىس. مەن مۇنى ءوز ۇستانىمىم رەتىندە ايتىپ وتىرمىن, – دەگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ۇكىمەت پەن ايماق باسشىسىنا وبلىستاعى اپاتتى جاعدايدا تۇرعان جانە ءۇش اۋىسىممەن وقىتىپ جاتقان مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن تولىقتاي شەشۋدى تاپسىردى.
ماسەلەن, جەتىسۋدا جاقىن جىلدارى 14 جاڭا مەكتەپ سالۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 15,4 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. الايدا, وڭىردەگى جاعداي بويىنشا قوسىمشا تاعى 20 مەكتەپ سالۋ قاجەت ەكەن. بۇعان 29 ملرد تەڭگە قارجى كەتەدى. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەنىڭ شەشۋ جولدارىن ۇسىنىپ, وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆقا ناقتى تاپسىرما بەردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىنداعى ءسوزىندە حالىقتى باسپانامەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك تۇرعىدا از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ جاعدايىنا دا توقتالدى.
– الماتى وبلىسىندا ءۇي كەزەگىندە 41 مىڭنان استام ادام تۇر ەكەن. ولاردىڭ ىشىندەگى 11 مىڭى – از قامتىلعان كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ وكىلدەرى. ءبىرىنشى كەزەكتە وسىنداي وتباسىلاردىڭ ماسەلەسىن رەتتەۋ كەرەك. جاس وتباسىلار مەن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاستارعا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەردى سالۋدى جەدەلدەتكەن ءجون. باسقا وڭىرلەردەگى سياقتى جاس مامانداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ العاشقى جارناسىنىڭ بولىگىن جابۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى تەتىگىن ەنگىزگەن دۇرىس, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن ءتيىمدى پايدالانۋ, سۋارۋ جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرىپ, قايتا جاڭعىرتۋ, جەر تەلىمدەرىن بەرۋ جۇمىسىنىڭ جاريالىلىعىن جاقسارتۋ, جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋعا باقىلاۋ ورناتۋ, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى قولداۋ ءۇشىن كولىكتىك قىزمەتتەردىڭ تاريفتەرىن تومەندەتۋگە بايلانىستى ءمىندەتتەردى اتاپ ءوتتى.
جەتىسۋداعى تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋ جۇمىسىنىڭ ستراتەگيالىق ءمىندەت ەكەنىن ەسكەرتكەن پرەزيدەنت سەرۆيستىك قىزمەت دەڭگەيىن كوتەرۋدى پىسىقتادى. وسى ورايدا وبلىس اكىمدىگىنە ۇكىمەتپەن ءبىرلەسە وتىرىپ, الاكول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ايماقتارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جونىندە كەشەندى شارالار قابىلداۋدى جۇكتەدى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوڭىردىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن جوعارى باعالاي كەلە, جەرگىلىكتى جولداردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىنىن دە اتاپ كورسەتتى.
وبلىس اۋماعىنان وتەتىن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوكولىك ءدالىزىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ءوڭىردىڭ عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا سەرپىن قوسادى. ءبىراق ايماقتاعى ىشكى جولداردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. قازىرگى كۇنى وبلىس جولدارىنىڭ 22 پايىزى كۇردەلى ءجوندەۋدى قاجەت ەتەدى. وسىنى ايتقان قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىس اكىمىنە 2025 جىلعا دەيىن اپاتتى اۆتوجولداردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قايتا قۇرىلىمداۋدان وتكىزۋدىڭ جوسپارىن جاساۋدى تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسىمەن كەزدەسۋدە وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەرمەك كەلەمسەيىت, ايماقتاعى ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى ريمما سالىقوۆا, جەكە كاسىپكەر, «ءمادينا» تىگىن تسەحىنىڭ يەسى ايمان بيعاليەۆا جانە باسقالار ءسوز الىپ, وڭىردە اتقارىلىپ جاتقان ىستەر جايىندا اڭگىمەلەدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراتال اۋدانى اكىمدىگىنە باردى. مەملەكەت باسشىسى «سەرۆيستىك اكىمدىك» قاعيداتى بويىنشا ىستەيتىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
مۇنداي ءادىس مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاڭا ۇيىمداستىرۋشىلىق مادەنيەتى ەكەنىن, ازاماتتارعا ساپالى, جەدەل جانە جايلى جاعدايدا قىزمەت تۇرلەرىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. كابينەتتىك ءجۇيەدەن «Open Space» فورماتىنا ءوتۋ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىق ءارى قولجەتىمدى ەكەنىنىڭ كورسەتكىشى دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇدان كەيىن ۇشتوبە قالاسىنداعى مەكتەپكە بارعان. مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىمەن تانىسىپ, ينفورماتيكا, روبوت تەحنيكاسى كابينەتتەرىن, مەكتەپ كىتاپحاناسى مەن مۋزەيىن ارالاپ كوردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەكتەپ وقۋشىلارىمەن جانە ۇستازدارمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن عىلىمىن دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن ساپالى ءبىلىم الۋ جاستاردىڭ نەگىزگى مىندەتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق وقۋشىلاردى وتانىمىزدىڭ لايىقتى ازاماتى بولۋعا شاقىرىپ, وقۋلارىنا تابىس تىلەدى. پەداگوگتار مەن وقۋشىلار مەملەكەت باسشىسىنا ءبىلىم جۇيەسىن ۇنەمى نازاردا ۇستايتىنى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
بۇل مەكتەپكە 1996 جىلى سوعىس ارداگەرى, جازۋشى كەمەل توقاەۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن.
ساپار سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «قاراتال-اگرو» سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعىنا باردى.
مەملەكەت باسشىسى كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىمەن تانىسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ارالاپ كوردى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنە وبلىستاعى اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى, مال شارۋاشىلىعى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعى جونىندە باياندالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاپ, ولارعا تابىس جانە جاڭا جەتىستىكتەر تىلەدى.
الماتى وبلىسى
