جالپى, سول كەزگى بۋىننىڭ دۇنيەتانىمىن تەلەۆيزيا قالىپتاستىردى دەسەك, قاتە ايتپاسپىز. سەكسەنىنشى جىلداردىڭ بالالارى «كوك جاشىككە» قاراپ ءوستى. ءبۇتىن ۇرپاقتى تاربيەلەگەن قازاق تەلەۆيزياسىنىڭ تاريحىنا ۇڭىلگەن ادام وتاندىق تەلەفابريكانىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ قالىپتاسۋىنا عانا ەمەس, ۇلت ءتىلىنىڭ, مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقانىن باعامدار ەدى. بالكىم, رۋحانيات تاريحىن زەرتتەگەن جاس عالىم كۇندەردىڭ كۇنىندە حح عاسىرداعى قازاقتىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۇلتتى جاپپاي ورىستانۋ مەن مادەني ازىپ-توزۋدان ساقتاپ قالعانىن دا «جاڭالىق» ەتىپ اشار ما ەدى دەيمىز؟.. بۇل – ەندى باسقا اڭگىمە. قازىرگى ايتپاعىمىز, تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزى قالانىپ جاتقان كەزەڭدە ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن سول قايراتكەر بۋىننىڭ ىشىندە قازىرگى كەيىپكەرىمىز مەيرام بازار ۇلىنىڭ جارقىراي كورىنىپ جۇرگەندىگى جايلى ەدى.
بۇگىندە الماتى وبلىسىنداعى ەكى ايماقتىق باسىلىمنىڭ باسىن ءبىر شاڭىراق استىنا بىرىكتىرگەن «ولكە تىنىسى» سەرىكتەستىگىنىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان مەيرام بازار ۇلى ءوزىنىڭ الپىسىنشى كوكتەمىن قارسى الىپ وتىر. كۇن تالتۇسكە تايانعاندا كولەڭكەلەر كورىنبەي قالاتىنى سياقتى, ادام جاس ورتاسىنا جاقىنداعاندا كەشكەن عۇمىرىنىڭ كىلەڭ شۋاقتى شاقتارى مەن ساعىنىشتى ساتتەرىن ەسىنە الىپ, ىشتەي ەسەپ بەرۋگە دايىندالاتىنى راس ەكەن.
«كوكشەتاۋ ءوڭىرىنىڭ ءبىرجان سال اۋدانىندا قۇدىقاعاش دەگەن شاعىن اۋىل بار, ءارى كەتكەندە ءجۇز شاقتى ءتۇتىن مەكەن ەتەتىن سول اۋىلدا ءومىر ەسىگىن اشتىم. بىلاي شاعىن اۋىل بولعانىمەن, تابيعاتتىڭ ناعىز تۇمسا بولىگىندەگى اتاقونىس ەدى. اكەم بازاردىڭ كىندىگىنەن ون ءبىر ۇرپاق تارادىق. مەنىڭ جازۋ-سىزۋعا, شىعارماشىلىققا جاقىن بولۋىما انانىڭ ءسۇتى, اكەنىڭ قانىنان بولەك, قورشاعان تابيعاتتىڭ شەكسىز سۇلۋلىعى اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. وسى ىنتىزارلىق قوي, قالىپتاسا باستاعان سپورتتىق جولىمدى قالامعا ايىرباستاۋعا جەتەلەگەن...», دەپ تەبىرەنەدى مەيرام اعا.
كەيىپكەرىمىزدىڭ زامانىندا ەلدەگى جۋرناليستيكانىڭ قالىپتاسۋىنا الماتىداعى ماڭدايالدى وقۋ ورنىنىڭ ىقپالى زور بولاتىن. بارلىق جۋرناليستەر الماتىدان ايماققا اتتاناتىن ەدى. بۇل زاڭدىلىقتى اۋىلداعى ايقىن تالانتتاردى اتتاي قالاپ شاقىرىپ, رەداكتسياعا قىزمەتكە الاتىن شەرحان مۇرتازا سياقتى تۇلعالار عانا «بۇزىپ» تۇراتىن. كەزىندە ەل ىشىندە جۇرگەن ورالحان بوكەي, مۇحتار شاحانوۆ, اقسەلەۋ سەيدىمبەك, فاريزا وڭعارسىنوۆا سياقتى ءداۋىر تالانتتارىن «لەنينشىل جاس» گازەتىنە اكەلگەنىن ايتامىز دا. ءدال وسىنداي تاعىلىمدى جولدان ءوتۋ بازار ۇلىنىڭ دا باعىنا بۇيرىپتى.
«بالا كۇننەن سپورتقا جاقىن بولدىم. ستۋدەنتتىك جىلدارى دا ودان قول ۇزگەنىم جوق. قاراعاندىداعى پەداگوگيكالىق دەنە تاربيەسى ينستيتۋتىندا اتاقتى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى سەرىك نۇرقازوۆ, قانات جاقسىباەۆپەن ءبىر كۋرستا وقىدىم. ال مەكتەپتە جۇرگەندەگى ارمانىم جۋرناليستيكا ەدى. وقۋشى كەزىمدە اۋداندىق گازەتكە شاعىن ماقالالارىم شىعىپ, سوعان ءماز بولىپ جۇرەتىنمىن. جاقىن اعالاردىڭ اسەر ەتۋىمەن سپورتشىلارعا ارنالعان وقۋ ورنىنان ءبىر-اق شىققانىممەن, قاراعاندىداعى وبلىستىق گازەتپەن, تەلەارنامەن تۇراقتى بايلانىستا بولدىم. وبلىستىق تەلەۆيدەنيەدە سپورت تۋرالى حابارلار جۇرگىزىلمەيتىن, جاستار, جاڭالىقتار رەداكتسياسىندا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, سپورت سالاسىن دا قاۋزايتىنمىن. الماتىداعى قازاق تەلەۆيزياسىنداعى سپورت رەداكتسياسىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, سپورت كوممەنتاتورلارى دياس وماروۆ, رابات جانىبەكوۆ, ومىرزاق جولىمبەتوۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا كومىرشىلەر قالاسىنان سپورت جاڭالىقتارى, جارىستار جايلى حابارلار جىبەرىپ تۇردىم. ماقتانعانىم ەمەس, ەش وزگەرىسسىز, ىركىلىسسىز ەفيردەن ءوتىپ تۇردى. كۇندەردىڭ كۇنىندە ونداعىلار ماعان حابارلاسىپ: «مەيرام, سەن جۋرناليستيكاعا قاشان كەلدىڭ؟ كىمسىڭ؟ ءبىلىمىڭ قانداي؟» دەگەن ساۋالدار قويدى. مەن ءوزىمنىڭ جۋرناليستيكا ماماندىعىندا سىرتتاي وقىپ جاتقانىمدى, نەگىزگى ماماندىعىم – سپورت مۇعالىمى ەكەنىن, 1980 جىلى قاراعاندىداعى دەنە تاربيەسى ينستيتۋتىن ءبىتىرگەنىمدى ايتتىم. ءمان-جايىمدى ەستىسىمەن الماتىعا تەلەۆيزياعا قىزمەتكە كەلۋگە قالاي قارايتىنىمدى سۇرادى. ارتىنان ەستىگەنىم, سول كەزدەگى قازاق مەملەكەتتىك تەلەراديوكوميتەتىنىڭ توراعاسى, ۇلتتىق جۋرناليستيكاداعى ۇلى تۇلعالاردىڭ ءبىرى كامال سمايىلوۆ اعامىز مەنىڭ شىعارماشىلىعىمدى سىرتتاي باقىلاپ ءجۇرىپ, كوڭىلىنەن شىققان شاعىمدا جۇمىسقا شاقىرۋدى تاپسىرىپتى», دەپ ەسكە الادى مەيرام اعا جالىنداعان جاستىق شاعىن.
«العاشقى رەپورتاجدارىمنىڭ اراسىنان بولە-جارا ايتاتىن ەڭ ءبىرىنشى جەتىستىگىم – الماتىداعى مەدەۋدە سپيدۆەيدەن وتكەن الەم چەمپيوناتىنان قازاق تىلىندە جۇرگىزگەن تىكەلەي حابارىم. مۇندا وداقتىق جارىستى وتكىزۋگە مەدەۋدىڭ تاڭدالعانىن ايتا كەتكەن ءجون. 1984 جىلى بوكستان تاشكەنتتە وتكەن كسرو چەمپيوناتىندا ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ بەسەۋى جەڭىمپاز اتاندى. سودان سوڭ سونداي جارىس الماتىدا بولعاندا قازاقتىڭ تاعى بىرنەشە جىگىتى چەمپيون بولدى, سودان قازاق تىلىندە رەپورتاج جۇرگىزدىم. اسىلبەك قيلىموۆتىڭ بۇگىندە رەسەي قۇراماسىن باپتاپ جۇرگەن الەكساندر لەبزياكتان ۇتىلىپ قالعانىن دا كوزىمىزبەن كورىپ, كۇيىنگەن كەز ەسىمدە. جەڭىمپاز ءجىگىتتەردىڭ بىرازىمەن ءالى كۇنگە حابارلاسىپ تۇرامىن. 1988 جىلى بىشكەكتە بوكستان وتكەن كسرو چەمپيوناتىنان ورتالىق ازيا ەلدەرىنە تۇڭعىش رەت قازاق تىلىندە تىكەلەي رەپورتاج جۇرگىزگەنىمدى ءالى كۇنگە ماقتان تۇتامىن. سول كەزدەردە سپورت جۋرناليستيكاسىنداعى قازاق ءتىلى ءمارتەبەسىنىڭ ارتۋىنا ءوز مۇمكىندىگىمشە ۇلەس قوستىم», دەيدى سپورت ءجۋرناليسى.
...ايتپاقشى, مەيرام بازار ۇلىنىڭ رەسمي تەگى ءجانادىلوۆ ەكەنىن كەيىننەن بىلگەنبىز. كوزىمىز ۇيرەنىپ, قۇلاعىمىزعا سىڭگەن سپورت كوممەنتاتورىنىڭ ۇلكەن ەكرانعا «بازار ۇلى» بولىپ شىعۋى اكە الدىنداعى پارىزىنا ادالدىعىمەن بىرگە, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇلت الدىنداعى ۇستانىمىنا ادال بولىپ وتكەن باۋىرجان مومىش ۇلى, شونا سماحان ۇلى, شوقىر بولتەك ۇلى سياقتى تۇلعالاردان سىڭىرگەن قاسيەتى شىعار دەيمىز. مەيرام اعانىڭ تاۋەكەلشىلدىگىن كەزىندە قاراعاندىدا قالىپتاسا باستاعان تىرشىلىگىن قينالماي قيىپ, ءبىر كۇندە الماتىعا اتتانعانى سياقتى, داڭق پەن ماراپاتقا بولەنگەن استانالىق ومىردەن دە اياقاستى باس تارتىپ, ايماققا كەتە سالۋىنان بايقايمىز. بۇعان دەيىن بىرنەشە جىل تارازدا قىزمەت ەتكەن ول قازىر تالدىقورعاندا تۇرادى. ەل ىشىندە ەركەلەپ جۇرگەن جوق, ءوڭىردەگى جۋرناليستيكانىڭ دامۋىنا, جاس قالامگەرلەردىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوستى. ءوزىنىڭ الپىسىنشى كوكتەمىن قارسى الىپ تۇرعان سپورتشى, قالامگەر ءۇشىن جاس بۋىننىڭ «ءبىز – بازار ۇلىنىڭ شەكپەنىنەن شىقتىق!» دەگەنىن ەستۋدەن ارتىق باقىت بولماس. بۇل سوزىمىزگە مەيرام اعانىڭ قولتاڭباسى قالعان «جەتىسۋ» ارناسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن «جەتىسۋ», «وگني الاتاۋ» گازەتتەرىنىڭ رەداكتسياسىنداعى جاڭا بۋىن جۋرناليستەرى كۋا...
الماتى وبلىسى
