ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى كۇلاش ءشامشيدينوۆا ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنداعى 75 مىڭ ورىندىق جاتاقحانا سالۋ تۋرالى ءۇشىنشى باستاماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە وقۋ ورىندارى مەن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 3 مىڭنان استام ورىن پايدالانۋعا بەرىلدى. جوباعا ينۆەستورلاردى تارتۋ ماقساتىندا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرگە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك قاعيداسىنا نەگىزدەلگەن قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلىپ, قارجى كولەمى بەكىتىلدى. جاتاقحانالار قۇرىلىسىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەرگە ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالارى دايىن جەر تەلىمدەرى بەرىلىپ جاتىر.
بيىل 9 مىڭ ورىن پايدالانۋعا بەرىلەدى
«مەملەكەت بانكتىك نەسيەنىڭ 7 پايىزىن سۋبسيديالايدى, جاتاقحانالار قۇرىلىسىنا قويىلاتىن تالاپتار جەڭىلدەتىلدى. بۇل شارالار ينۆەستورلار شىعىندارىن قىسقارتىپ, جوبالاردىڭ جالپى قۇنىن تومەندەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى», دەگەن مينيستر جاتاقحانا قولدانىسقا بەرىلگەننەن كەيىن ولارعا 8 جىل قاتارىنان مەملەكەتتىك تاپسىرىس ورنالاستىرىلاتىنىن ايتتى.
بۇگىنگى تاڭدا 19 مىڭنان استام ورىننىڭ ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن 43 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ 20-سى كاسىپكەرلەردىڭ, 24-ءى وقۋ ورىندارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە 13-ءى جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسادى.
«اتالعان جوبالار اياسىندا وسى جىلدىڭ وزىندە جوسپارلانعان 5 مىڭنىڭ ورنىنا
9 196 ورىن ەنگىزىلەدى. ياعني جوسپار 184 پايىزعا ورىندالادى. وڭىرلەردىڭ اراسىندا الدىڭعى قاتاردا – نۇر-سۇلتان, شىمكەنت قالالارى مەن جامبىل وبلىسى», دەدى ك.ءشامشيدينوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك جوعارى ءبىلىم وردالارىمەن سالىستىرعاندا, جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىنىڭ بەلسەندىلىگى اناعۇرلىم جوعارى. مىسالى, بيىل جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارى 8 جاتاقحانانى ەنگىزەتىن بولسا, مەملەكەتتىك وقۋ ورىندارى نەبارى 2 جاتاقحانانى ەنگىزبەك.
وڭىرلەردە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ پەن شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيدوللا ءابدىراحىموۆ باياندادى. بۇل وبلىستاردا جاتاقحانالار سالۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر, ولاردىڭ ءتاجىريبەلەرىن باسقا وڭىرلەرگە تاراتۋعا بولادى.
ءوز كەزەگىندە پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا جاتاقحانالاردى ۋاقتىلى ەنگىزۋ جانە ستۋدەنتتەر ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ ۇزاقمەرزىمدى مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلعا دەيىن 75 مىڭ ورىنعا ارنالعان جاڭا ستۋدەنتتىك جاتاقحانالاردى پايدالانۋعا بەرگەننەن كەيىن مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ قاراستىرىلادى. كاسىپكەرلەر ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالعان. بانكتەردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 7 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلىپ, قۇرىلىس ەرەجەلەرى جەڭىلدەتىلدى, مەملەكەتتىك تاپسىرىس قارجى جاعىنان قامتاماسىز ەتىلدى.
پرەمەر-مينيستر اسقار مامين بۇل ءىس بارىسىنداعى وڭ قورىتىندىلاردى اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى جاتاقحانالاردى پايدالانۋعا بەرۋدىڭ ناقتى جوسپارىن ازىرلەپ, ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. وسى باعىتتا ينۆەستورلارمەن جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ قاجەت. جاتاقحانالار سالۋدى بىرلەسكەن كۇش-جىگەرمەن, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ءارىپتەستىك اياسىندا جالعاستىرۋ كەرەك. بۇل رەتتە قولدا بار تەتىكتى نەگىزگە الىپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك, سەبەبى جاتاقحانالار قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات بولىنبەيدى.
«اكىمدەر رەكتورلارمەن جانە وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىمەن بىرلەسىپ, ستۋدەنتتەر جاتاقحانالارىن سالۋ جۇمىسىن جانداندىرىپ, جوسپارلانعان نىسانداردى ۋاقىتىندا تاپسىرۋدى قامتاماسىز ەتسىن, قىمبات جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋدى توقتاتسىن», دەپ تاپسىردى پرەمەر-مينيستر.
اۋىلداعى تۇرمىس ساپاسى ارتادى
سونداي-اق ۇكىمەت وتىرىسىندا «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەسى قارالدى. پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى جەڭىس قاسىمبەك ءوز سوزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ Nur Otan پارتياسىنىڭ XVIII سەزىندە بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ باستالعانىن ايتتى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ, اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن جاڭعىرتۋ, ولاردى وڭىرلىك ستاندارتقا دەيىن جەتكىزۋ. جوبا شەڭبەرىندە الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, اۋىل حالقىنىڭ الەۋمەتتىك يگىلىكتەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا بىرقاتار مىندەتتىڭ شەشىمى تابىلاتىن بولادى.
ج.قاسىمبەك الداعى جىلدارى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى دامىتۋعا باسىمدىق بەرۋ ءۇشىن ەسەپتەۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ءادىستەمەسى مەن مودەلى جەتىلدىرىلىپ جاتقانىن ءمالىم ەتتى. ءوڭىرلىك ستاندارتتار – ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى. ولارعا الەۋمەتتىك يگىلىكتەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەر قولجەتىمدىلىگىنىڭ ناقتى كريتەريلەرىنىڭ ءتىزىمى, سونداي-اق ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن ادامداردى قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدارمەن قامتاماسىز ەتۋ كىرەدى. ماسەلەن, تىرەك اۋىلداردا سالالىق نورماتيۆتەرگە سايكەس كەلەتىن كەم دەگەندە 19 اۋىلدىق وكرۋگ ورتالىقتارىندا جانە 26 اۋىل-اۋدان ورتالىقتارىندا وبەكتىلەر مەن قىزمەتتەردىڭ بولۋى كوزدەلەدى. وسىعان بايلانىستى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قولدانىستاعى مەملەكەتتىك باعدارلامالار شەڭبەرىندە ىسكە اسىرۋ كەزىندە «بيۋدجەتتىك سۇزگى» (باسىمدىقتى قارجىلاندىرۋ) قامتاماسىز ەتىلە وتىرىپ, تىرەك اۋىلداردى دامىتۋدا كەشەندى ءتاسىل قولدانىلدى. جوبانى ىسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2019-2021 جىلدارى 90 ملرد تەڭگە ءبولۋ كوزدەلگەن, ونىڭ ىشىندە 2019 جىلى 30 ملرد تەڭگە بولىنەدى.
وڭىرلەردەگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, بيىل 52 اۋىلدىق ەلدى مەكەن ىرىكتەلىپ الىندى, وندا 454 ءىس-شارا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى, ونىڭ ىشىندە 247 ءىس-شارا – كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا, 135 ءىس-شارا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, 72 ءىس-شارا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
باستى نازار ءىرى ەلدى مەكەندەرگە, ياعني جيناقتالعان وزەكتى ينفراقۇرلىمدىق پروبلەمالاردى جىلدام شەشۋدى قاجەت ەتەتىن, حالىق سانى كوپ اۋدان ورتالىقتارىنا اۋدارىلدى. قارجىلاندىرۋدىڭ كولەمى ءبىر اۋدان ورتالىعىنا ورتا ەسەپپەن شامامەن 670 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. قازىرگى ۋاقىتتا جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 4,7 ملرد تەڭگە نەمەسە جۇمسالاتىن قارجىنىڭ 15,8 پايىزى باعىتتالدى.
جوبانى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ج.قاسىمبەكتىڭ ءتوراعالىعىمەن جوبالىق كەڭسە قۇرىلدى. وڭىرلىك كەڭسەلەر وبلىستاردا اكىمدەردىڭ توراعالىعىمەن قۇرىلادى. وڭىرلىك جوبالىق كەڭسەلەردىڭ ەسەبى ەكى اپتا سايىن تىڭدالدى. جوبانى تىكەلەي ۇيلەستىرۋدى جانە اكىمشىلەندىرۋدى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار پارلامەنت جانە ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جوباعا قوعامدىق مونيتورينگ ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى. ۇكىمەت جەلىسى بويىنشا ناقتىلانعان بيۋدجەت قابىلداندى. جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ماقساتتى ترانسفەرتتەر ءوڭىرلەرگە جولدانادى.
«2019 جىلى باستاپقى كەزەڭدە ءبىز 52 اۋدان ورتالىعىن جاڭعىرتامىز, بۇل 700 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ نەمەسە اۋىل حالقىنىڭ 9 پايىزىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتادى. 2025 جىلعا قاراي بارلىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 80 پايىزىن وڭىرلىك ستاندارتتار جۇيەسىنە سايكەس قاجەتتى يگىلىكتەرمەن جانە قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان», دەدى ج.قاسىمبەك.
تاڭداپ الىنعان اۋىلداردىڭ پەرسپەكتيۆالارى, جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بەلگىلەرى مەن جوسپارلارى تۋرالى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ باياندادى. اتاپ وتەرلىك جايت, بۇل وڭىرلەردە جوبالاردى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋدىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى بەلگىلەنگەن. جوبانى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا Nur Otan پارتياسىنىڭ حاتشىسى فارحاد قۋانعانوۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترى بەردىبەك ساپارباەۆ ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى 2025 جىلعا دەيىن «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىمەن 6,1 ملن تۇرعىنى بار 2 مىڭعا جۋىق ەلدى مەكەن نەمەسە بارلىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 80 پايىزى قامتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن وڭىرلىك ستاندارتتار ازىرلەنگەن.
«كىشى ۋربانيزاتسيا – اۋىلداردى جاڭعىرتۋعا جانە تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك جاسايدى» دەگەن ا.مامين, جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ماقۇلدانعان تاسىلدەرىن ءتيىمدى ورىنداۋدى, جوبانى ۋاقتىلى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ءتيىستى نورماتيۆتىك اكتىلەردى پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
اكىمدىكتەر «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋدى 20 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا اۋىل ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا قاراجات تارتۋ ءماسەلەسىن ءىرى كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ پىسىقتاپ, تۋعان اۋىلدارىن كوركەيتۋ بويىنشا مەتسەناتتارمەن جۇمىس جۇرگىزۋى قاجەت.
بۇدان وزگە ءار وڭىرگە جول كارتاسىن جاساۋ تاپسىرىلدى, وندا ىسكە اسىرۋ مەرزىمدەرى مەن جاۋاپتى ادامدار ناقتى كورسەتىلۋى كەرەك.
«الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىن – مەكتەپتەر, بالاباقشالار, دەنساۋلىق ساقتاۋ ورىندارىن جوندەۋ, ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىندەگى جولداردى جوندەۋ جۇمىستارىن وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىنە دەيىن اياقتاۋ قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
