پرەزيدەنت • 29 ءساۋىر، 2019

ءوندىرىستى ءوڭىر الەۋەتى قاشاندا جوعارى

746 رەت كورسەتىلدى

سەنبى كۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پاۆلودار وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن بولدى. ساپار بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوڭىردىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك جانە يندۋستريالىق نىساندارىن ارالاپ، مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى پاۆلودار وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن كەزدەستى.

كەزدەسۋ الدىندا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جۇمىسىمەن تانىس­تى. پرەزيدەنتكە كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 250 مىڭ توننا اليۋميني شىعارۋعا قاۋقارلى ەكەنى مالىمدەلدى.

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە پاۆلودار وبلىسى ەلى­مىزدىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قو­سىپ وتىرعان ءىرى وندىرىستىك ءوڭىر­لەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەر­تىس ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋە­تى ەداۋىر نىعايدى. سىزدەردىڭ وبلىستارىڭىز قازاق­ستان­نىڭ ونەركاسىپتىك جانە ەنەر­گە­تي­­كالىق فلاگماندارىنىڭ ءبىرى­نە اينالدى. ەلباسى ۇسىن­­عان يندۋستريالاندىرۋ باعدار­لا­ماسىنىڭ ارقاسىندا وڭىردە قۇنى 988 ميلليارد تەڭگە بولا­تىن 90 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل جوبالار جانارماي-ەنەرگە­تيكالىق كەشەنىن، مۇناي-حيميا، مەتال­لۋرگيا جانە باسقا دا سالالار­دى قامتيدى، – دەدى قازاق­ستان پرەزيدەنتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىس باسشىلارىنىڭ نازارىن حا­لىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەرگە اۋداردى.

– پاۆلودار وبلىسى اۋىلدار­دى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىنەن ەلىمىز بويىنشا كورسەت­كىشى ەڭ تومەن وڭىرلەردىڭ ءبىرى. بۇل ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە جەدەل شەشۋ كەرەك. «وڭىرلەردى دامى­تۋ­دىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدار­لاماسى» اياسىندا 2018 جىلى سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تار­تۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن 2،7 ميل­ليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى. ۇكىمەت پەن اكىمگە ءاربىر بولىنگەن تەڭگەگە قاتاڭ باقىلاۋ جاساۋدى تاپسىرامىن. سوندا عانا حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءىسىن ۋاقتىلى جانە ءتيىمدى شەشە الامىز، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى اتالعان ءوڭىر ءۇشىن ەكولوگيا ماسەلەسى وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىز ۇلت دەنساۋلىعىنا، سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز. الايدا، كاسىپورىنداردىڭ قالدىقتارىنا باقىلاۋدىڭ جوقتىعىنان ءبىزدىڭ وندىرىستىك ورتالىقتارىمىزدا كۇر­دەلى ەكولوگيالىق احۋال قا­لىپ­تاسىپ وتىر، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. 

مەملەكەت باسشىسى وبلىس اكى­مىنە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ، جاستار جىلى اياسىنداعى جول كارتاسىندا قاراستىرىلعان شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى.

– بىزگە جۇمىسپەن قامتۋ سا­لا­سىنداعى ءىس-قيمىلداردى جان­داندىرۋ كەرەك. سونداي-اق جۇمىس كۇشى كوپ ايماقتاردان كوشىپ كەلەتىن حالىقتى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋىمىز قاجەت. بۇگىندە وبلىستىڭ جىل سايىنعى جۇمىس كۇشىنە دەگەن قاجەتتىلىگى 25 مىڭنان استام ادامعا جەتتى. مۇنى شەشۋدىڭ جولى قولايلى ينفراقۇرىلىمدار، قولجەتىمدى جانە جالعا بەرىلەتىن باسپانالار قۇرىلىسى، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ. 
سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى وڭىرلەردى دامىتۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءاردايىم ەرەكشە باقىلاۋدا بولاتىنىن ايتىپ، سوتتاردىڭ قىزمەتى مەن زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا توقتالدى.

– ادىلەتتىلىك – قىزمەتتىك جاعدايى مەن الەۋمەتتىك مارتە­بە­سىنە قاراماستان، بارشا ازاماتتىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭ بولۋى. زاڭنىڭ ۇستەمدىك ەتۋى دەگەنىمىز وسى. بۇل سوتتار قىزمەتىنە ارالاسپاۋدى كوزدەيدى. دەگەنمەن، كەي كەزدەرى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى ولاردىڭ شىعارعان ۇكىمدەرى ازاماتتارىمىز ءۇشىن وعاش جانە اقىلعا قونىمسىز بولىپ كورىنەدى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلەسى كەزەكتە پاۆ­لودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنا بارىپ، اتالعان ءوندىرىس ورنىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.

قازاقستان پرەزيدەنتىنە كاسىپ­­ورىننىڭ قازىرگى ۋاقىتتا اۆتوموبيل جانارمايىن، رەاكتيۆتى قوز­عالتقىشتارعا ارنالعان جانار­ماي وتىنىن، ديزەلدى جانە قازاندىق وتىنىن، وزگە دە مۇ­ناي ونىمدەرىن، سون­داي-اق كوم­مۋنالدىق-تۇرمىس­تىق ماقساتتا گاز وندىرەتىنى تۋرالى باياندالدى. زاۋىتتىڭ جىل­دىق قۋاتى – 5،1 ميلليون توننا. ونىڭ ونىمدەرى ىشكى نارىققا جەت­كى­زى­لەدى، سونىمەن قاتار رەسەيگە، ءوز­بەك­ستانعا، قىتايعا، اقش-قا، ني­دەرلاند ەلىنە، يتالياعا جانە ۋكرايناعا ەكسپورتتالادى. 

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەڭبەك ۇجىمىمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا وندىرىستىك قۋاتىنا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن پاۆ­لودار مۇناي-حيميا زاۋىتى­نىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ءرولى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

كاسىپورىن جۇمىسشىلارى وتاندىق وندىرىسكە قولداۋ كور­سەت­كەنى ءۇشىن قازاقستان پرە­زي­دەنتىنە العىس ءبىلدىردى.

بۇل مەملەكەت باس­شىسى ق.توقاەۆ جاستار باستا­ما­­لارىن دامىتۋ ورتالىعىنا بار­دى.

بۇل «ءبىر تەرەزە» قا­عيداتى بويىنشا جاستارعا قىزمەت كورسەتەتىن رەسپۋبليكاداعى ال­عاش­قى مەكەمە سانالادى. ورتالىق ايماق جاستارىنا جۇمىسقا ورنالاسۋ، مەملەكەتتىك تۇر­عىن ءۇي باعدارلامالارىنا قا­تى­سۋ، كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسە­لە­لەرى بويىنشا اقپاراتتىق-كونسۋل­تاتسيالىق كومەك كورسەتەدى. جاس­تاردى قۇقىقتىق، پسيحو­لوگيالىق تۇرعىدان قولداۋ جانە كاسى­بي باعدار بەرۋ ورتالىق جۇ­مى­سىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. مۇندا ايىنا 2 مىڭنان استام ادامعا قىزمەت كورسەتىلەدى. 

قاسىم-جومارت توقاەۆ جاس­تارعا ايتقان سوزىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ ەل­باسىنىڭ وسكەلەڭ ۇرپاققا ەرەكشە كوڭىل بولگەنىن اتاپ ءوتتى. مەم­لەكەت باسشىسى جاستاردىڭ بار­لىق باستاماسىنا قولداۋ كورسەتە بەرەتىنىن جەتكىزدى.

ساپارىنىڭ سوڭىندا پرە­زيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە بولدى. مەكتەپ ديرەكتورى رينات جۇماباەۆ پرەزيدەنتتى مەكتەپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىردى. «2013 جىلى اشىلعان مەكتەپتە قازىر 644 وقۋشى ءبىلىم الۋدا، – دەدى ر.جۇماباەۆ. – 60 وقۋ كا­بينەتىنىڭ 11-ءى زەرتحانا، ەكى سپورتزال، جاتتىعۋ زالى، 378 ورىن­دىق ءماجىلىس زالى، 305 ورىندىق اسحانا مەن كىتاپحانا، پسيحولوگتىڭ كابينەتى، ءباسپاسوز ورتالىعى، مەديتسينالىق بلوك، مۋزىكالىق جانە حورەوگرافيالىق كابينەتتەر بار. مۋلتيمەديالىق جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بارلىعى 131 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى». 

مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋ­شىسى ديار تولەنوۆ نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەبىنە 7-سىنىپ­تا وقۋعا تۇسكەنىن ايتتى. «ين­­دو­نەزيادا، رەسەيدە، پورتۋگا­ليادا، ۆەتنامدا جانە اۋس­ترا­ليادا وتكەن حالىقارالىق ءپان وليم­پيادالارىنىڭ ءجۇل­دە­گەرى اتان­دىم، – دەدى ول. – بۇل – مەنىڭ ۇستا­زىمنىڭ، جاتتىق­تى­رۋشىمنىڭ بىرلەسكەن جۇمى­سىنىڭ جانە مەكتەپتەگى بۇكىل قولداۋدىڭ ناتيجەسى. فيزيكادان وليمپيادا – مەن ءۇشىن ءوزىن ءوزى دامىتۋدىڭ ءتاسىلى جانە مەنىڭ بولاشاق ما­ماندىعىم. بولاشاقتا فيزيكا سالاسىنىڭ عالىمى بولسام دەي­مىن». 

پرەزيدەنتكە وبلىس ورتا­لى­عىنداعى №34 مەكتەپتىڭ فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى جاسۇلان مەڭدىباەۆ وڭىردەگى ءبىلىم سالاسىندا قانداي جاڭاشىلدىقتار قولدانىلاتىنىن ايتىپ بەردى. «كوبى فيزيكانى قيىن ءپان دەپ ويلاعانمەن، مەن ءۇشىن ولاي ەمەس – دەدى پەداگوگ. – ساباقتارىمدا شىنايى ومىردە بولعان جاعدايلار ارقىلى تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن تاسىلدەردى قولدانامىن. سون­دىقتان «فيزيكا ينفوگرافيكاسى» كومەكشى قۇرالىن جاسادىم. ول وقۋشىلارىما فيزيكانى قىزىقتى جانە كۇندەلىكتى ومىردەگى تانىمدىق عىلىم رەتىندە قابىلداۋعا كومەكتەسەدى». 

مۇعالىمدى تىڭداي وتىرا، ق.توقاەۆ اۆتوردان فيزيكادان ەسەپ­تەر جيناعىن تارتۋ ەتۋىن ءوتىندى جانە بوس ۋاقىتىندا ونىڭ ەسەپتەرىن شىعارۋعا ۋادە بەردى.
ق.توقاەۆ «قازىرگى زامانعى قازاقستان» كابينەتىمەن تانىس­تى. وقۋشىلار وزدەرىنىڭ عىلىمي جۇمىستارى تۋرالى باياندادى. 

– ءبىلىم – ەڭ قىمبات قازىنا، – دەدى پرەزيدەنت. سوندىقتان تالماي، شارشاماي ىزدەنىپ، ءبىلىم الۋ كەرەك. بۇل – ەڭ تاڭداۋلى مەك­تەپ­تەردىڭ ءبىرى. ساپالى ءبىلىم الۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان. 

پاۆلودار وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

جەتى وڭىردە 2 گرادۋس ۇسىك جۇرەدى

اۋا رايى • بۇگىن، 18:48

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:50

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار