27 ءساۋىر، 2019

تارباعاتاي اۋدانىنداعى قوس كول وزەنى جاندانا باستادى

1728 رەت كورسەتىلدى

سۋى ەكولوگيالىق جاعىنان تازا بولاتىن. كولدە قۇستار دا (اسىرەسە دالا ۇيرەكتەرى) كوپ ەدى.


 

تارباعاتاي اۋدانىنان وسىنداي جاعىمدى جاڭالىق جەتتى. جاعىمدى جاڭالىقتى جەتكىزگەن ەكولوگ، اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەرجان قۇتتىباەۆ. «قوس كول دەسە ەلەڭ ەتپەيتىن جان جوق شىعار. ويتكەنى اقسۋاتتىقتار ەجەلدەن كەلگەن قوناقتى سول جەردەن كۇتىپ الىپ، سول جەردەن شىعارىپ سالاتىن. جاز ماۋسىمىندا قوس كولگە جانۇياسىمەن دە، ۇجىمىمەن دە، جەكە بارىپ تا سۋعا ءتۇسىپ دەمالاتىن.


سۋى ەكولوگيالىق جاعىنان تازا بولاتىن. كولدە قۇستار دا (اسىرەسە دالا ۇيرەكتەرى) كوپ ەدى. وسىدان 5-6 جىل بۇرىن قوس كولدىڭ سۋى بۇزىلا باستادى. سۋعا تۇسكەن ادامداردىڭ دەنەلەرى ءبورتىپ شىعا كەلەتىن. سول ادامداردىڭ سۇراۋى بويىنشا كول سۋىن الىپ، اۋداندىق سەس مەكەمەسى ارقىلى وسكەمەننىڭ لابوراتورياسىنا جىبەرگەنىمىزدە سۋدىڭ قۇرامىندا زياندى زاتتاردىڭ بارلىعى انىقتالدى.  لابوراتوريا قوس كولدىڭ سۋىنا ادامدار تۇسۋگە بولمايدى دەگەن قورىتىندى بەردى. ءبىز ونى اۋداندىق گازەتكە جاريالادىق. سودان بەرى ادامدار سۋعا تۇسپەيتىن بولعان.

ءسال شەگىنىس جاساساق، كەزىندە قۇرعاقشىلىق جىلدارىندا قوس كولدىڭ سۋى تارتىلىپ قالادى. مىنە، سول كەزدە (سوۆەت زامانى) اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى تۇرسىنعازى قوباەۆ تابيعات قورعاۋعا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ، امانگەلدى (كوكجىرا) سوۆحوزىنا تاپسىرما بەرىپ، قارىمساق توعامىنان سۋ اكەلدىرىپ، كولدىڭ كوزىن اشتىرىپ، قوس كولدى قالپىنا كەلتىرىپ، امان الىپ قالىپ ەدى. بۇل جۇمىسقا مارقۇم سەيسەكە ناعىمجانوۆ بەل شەشە كىرىسىپ، ورىنداعان ەدى. ەندى مىنرە، وسىنداي يگىلىكتى ءىستى اۋدانىمىزعا جاڭا كەلگەن اكىم سەرىكقازى قۇسايىن ۇلى (تۇرسىنعازى قوباەۆتىڭ قىزمەتتەس شاكىرتى) جالعاستىردى. ۇزاق ۋاقىت پايدالانۋعا جارامسىز بولىپ قالعان كولگە سۋ تارتقىزىپ، قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىن باستاپ جىبەردى. اكىم بولىپ كەلگەننەن ءبىر اپتادان كەيىن، ياعني 23 ءساۋىر كۇنى قارىمساق توعانىنان قوس كولگە سۋ تارتقىزدى. تۋرا سول كۇننەن باستاپ قوس كولدىڭ ارناسى تولا باستادى. سەرىكقازى قۇسايىن ۇلىنىڭ جۇمىسىن يگىلىكتى ءىس - تابيعات قورعاۋدان باستاعانىنا حالىق رازى بولىپ وتىر.


بۇل ىسكە اتسالىسقان ساتپاەۆ اۋىلىنىڭ ازاماتتارىنا، دەمەۋشى بولعان كاسىپكەر رۇستەم ىقىباەۆقا، كوكجىرا كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى باعدات مىرزاعا، دەپۋتات كەنجەبەك شىنىباەۆقا اۋىل تۇرعىندارى العىستارىن ايتۋدا.

مىنا ساباقتاستىقتى قاراڭىز، ت.قوباەۆتىڭ كەزىندە قارىمساقتان قوس كولگە سۋ تارتقان سەيسەكە ناعىمجانوۆ بولسا، سەرىكقازى قۇسايىن ۇلىنىڭ كەزىندە تۋرا سولاي سۋ تارتقان سەيسەكە مارقۇمنىڭ ءىنىسى كادىرعازى چۋكۋشەۆ. وسىنداي جاقسىلىقتى ەستىگەننەن كەيىن اۋداندىق ءماسليحات حاتشىسى ساۋمەن جاقاەۆ، ءماسليحاتتىڭ اپپارات باسشىسى دانيار جانات جانە مەن قوس كولدىڭ باسىنا بارىپ، ءوز كوزىمىزبەن كورىپ قايتتىق. ول جەردە ءبىزدى ساتپاەۆ اۋىلىنىڭ پاتريوتى شۇكىرات قۇلمانوۆ توسىپ تۇر ەكەن. بۇل كىسىلەر دە سۋ تارتقاندا كومەكتەسىپ، باسى قاسىندا ءجۇرىپ جۇمىس ىستەپتى.


شۇكىراتتىڭ ايتقاندارى، ءبىر جارىم قۇلاق سۋ ۇنەمى كەلىپ تۇرسا كول تولىقتاي قالپىنا كەلەدى جانە بۇل جەرگە يە (قوجايىن – ينۆەستور) كەرەك دەيدى. سوندا كولگە كەلگەندەر ماشينالارىن جۋمايدى، قوقىس شاشپايدى جانە دەمالىس ورنى سالىنادى دەپ وتىر شاكەڭ. تاعى ءبىر شەگىنىس، كوس كولدىڭ سۋىنىڭ قۇرامى بۇزىلعان كەزدە اتاقتى ەكولوگ - عالىم م.پانين مىرزاعا بارىپ، وسى كولدى زەرتتەپ بەرۋدى سۇرادىم. ول كىسى بىردەن كەلىسىپ، كافەدرا ادامدارىن جىبەرەتىندىگىن ايتتى. الايدا كوپ ۋاقىت وتپەي اۋىر ناۋقاسقا ۇشىراپ، جۇمىس اياقسىز كالعان-دى. ءبىز وسىنداي يگىلىكتى ءىستى قولعا العان اۋدان اكىمىنە جانە جەرگىلىكتى ازاماتتارعا العىسىمىزدى ايتىپ، اتتاندىق»، - دەپ جازدى ە.قۇتتىباەۆ ءوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا.

شىعىس قازاقستان وبلىسى،

تارباعاتاي اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇرلانعان 28 كولىك تابىلدى

وقيعا • بۇگىن، 15:11

اتىراۋدا 23 ادامدى شايان شاققان

ايماقتار • بۇگىن، 13:35

ۇقساس جاڭالىقتار