ايتا كەتەتىن جايت, بۇل ءتاسىل بويىنشا ءبىرىنشى رەپرودۋكتسيالى تۇقىمدى الۋعا بولادى. ول ءۇشىن تونناسىنا 80 مىڭ تەڭگە دەگەن باعا ورناتىلعان. ەگەر ديقان ەليتالىق تۇقىم العىسى كەلسە, وندا باعا ايىرماسىن تۇقىم شارۋاشىلىعىنا تىكەلەي تولەۋى ءتيىس. ياعني, ەليتالىق تۇقىمنىڭ تونناسى 100 مىڭ تەڭگە تۇرسا, ونىڭ 80 مىڭ تەڭگەسىن مەملەكەت جابادى دا, قالعان 20 مىڭ تەڭگە ايىرماسىن ديقان ءوز قالتاسىنان تولەيدى.
قازىرگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىندا ەكى ەليتالىق تۇقىم شارۋاشىلىعى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ءبىرى نۇرا اۋدانىنداعى «شاحتەرسكوە» جشس بولسا, ەكىنشىسى – بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى ا.حريستەنكو اتىنداعى قاراعاندى اۋىل شارۋاشىلىعى ءتاجىريبە ستانساسى.
قاراعاندى وبلىسىندا بيىلعى ەگىس ناۋقانى 10 مامىردان باستالادى دەپ جوسپارلانعان. بۇل تۋرالى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساعىنجان اپاقاشوۆ ءمالىمدەدى. رەسمي مالىمەت بويىنشا, ەگىستىككە 17 مىڭنان استام اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى شىقپاقشى. ونىڭ ىشىندە 11 مىڭنان استام تراكتور, 167 زاماناۋي ەگىس كەشەنى, 6 200 تۇقىمسەپكىش بار.
وسى جىلدان باستاپ وسىمدىك وسىرۋشىلەر دە تۇقىمداردى نورما بويىنشا تولەمسىز الادى. ال ولاردىڭ قۇنى ەليتالىق تۇقىم شارۋاشىلىقتارىنا سۋبسيديا ەسەبىنەن وتەلەدى. بۇل ماقساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 473 ملن تەڭگە بولىنگەن. كۇزدە ەگىن جيناعاننان كەيىن ءبىرىنشى رەپرودۋكتسيالى تۇقىمنىڭ 30% قۇنىن شارۋاشىلىقتار «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق مامانداندىرىلعان ۇيىمىنا قايتارادى.
قارجى» اق ارقىلى ليزينگكە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ جۇيەسى بارىنشا قولجەتىمدى بولادى. مەملەكەت شارۋاشىلىق ءۇشىن باستاپقى جارنانى سۋبسيديا تۇرىندە, قارجى ينستيتۋتىنىڭ ارنايى شوتىنا اقشا اۋدارۋ ارقىلى تولەيدى.
بيىل وبلىستا 969 مىڭ گەكتار جەرگە ءدان ءسىڭىرىلمەكشى. بۇل وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا ەگىس القابى 57 مىڭ گەكتارعا ۇلعايادى دەگەن ءسوز. اتالعان وزگەرىس, اسىرەسە, وبلىستىڭ بۇقار جىراۋ, نۇرا جانە وساكاروۆ سىندى استىقتى اۋداندارىندا بارىنشا كورىنىس تاپتى. مىسالى, بۇقار جىراۋ اۋدانىندا ەگىستىك 15,1 مىڭ گا ارتسا, نۇرا اۋدانىندا 17,1 مىڭ گا, ال وساكاروۆ اۋدانىندا ول 15,3 مىڭ گەكتاردى قۇرادى.
نەگىزى, وبلىستا ەگىس ناۋقانى بيىلعى كوزدەلگەن مەجەدەن ءبىر اپتاداي كەيىن باستالاتىن. بىراق عىلىمي نەگىزدەمەگە سۇيەنىپ, بيىل ءدان ءسىڭىرۋدى ەرتە باستاۋعا تۋرا كەلىپ تۇر. ويتكەنى اۋا رايىن بولجاۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىنعى كورسەتكىشتەر كوكتەمنىڭ ەرتە كەلىپ, كۇزدىڭ دە مەزگىلىنەن بۇرىن تۇسە باستاۋعا بەت بۇرعانىن راستاپ وتىر. ياعني, ەرتە سەپسەڭىز, كۇزدىڭ سۋىعىنا شالدىقپاي, ەگىنىڭدى كۇن جىلىدا ورىپ الاسىز.
وسى ورايدا عالىمدار ءداندى-داقىلداردىڭ ەرتە پىسەتىن سۇرىپتارىنا باسىمدىق بەرۋ كەرەكتىگىن ايتادى. مىسالى, «قاراعاندى 22», «قارابالىق 90», «سەكە» سىندى سۇرىپتار تامىز ايىنىڭ وزىندە ءپىسىپ جەتىلەدى ەكەن. سولايى سولاي عوي... دەگەنمەن, ا.حريستەنكو اتىنداعى قاراعاندى اۋىل شارۋاشىلىعى تاجىريبەلىك ستانساسىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان قالىموۆ بۇل ءىس ءارى قاراي تەرەڭ رەفورمالاۋدى قاجەت ەتەتىنىن ايتادى. ماسەلەن, سەلەكتسيونەر-عالىمدار قازىرگى ۋاقىتتا مۇلدەم كەرەكسىز بولىپ قالعان. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان تاپسىرىس تا بەرىلمەيتىن كورىنەدى, گرانتتار دا بولىنبەيدى ەكەن. «سەلەكتسيا دەگەنىڭىز – زور ەڭبەك! ءاربىر سۇرىپتى ومىرگە اكەلۋ ءۇشىن قانشاما جىلدار كەتەدى دەسەڭىزشى؟!», دەيدى ب.قالىموۆ.
تاعى ءبىر ماسەلە – اتالعان ءتاجىريبەلىك ستانساعا تۇقىم تازارتاتىن زاماناۋي جەلى مەن زەرتحانا كەرەك. ال مۇنداي قىمبات ءارى وتە قاجەت دۇنيە ازىرگە وبلىستا جوق. ماسەلەن, جەلىنىڭ قۇنى شامامەن 250 ملن تەڭگە بولسا, زەرتحانا 10 ملن تەڭگە تۇرادى.
بيىل قاراعاندى وبلىسى ءۇشىن دالا جۇمىستارىنا ارنالىپ 18 مىڭ توننا ارزانداتىلعان جاعار ماي ءبولىندى. بۇل ەكى وپەراتور ارقىلى بوساتىلاتىن بولادى. بىرىندە ءليترى 171 تەڭگە بولسا, ەكىنشىسىندە باعا ورتالىقتان قاشىق ورنالاسقانىنا بايلانىستى 172 تەڭگە دەپ بەلگىلەنگەن. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءوزى شارۋالار ءۇشىن اجەپتاۋىر قولداۋ بولاتىن ءتۇرى بار. نەگە دەسەڭىز, قازىر كوممەرتسيالىق جانار-جاعار ماي ستانسالارىندا ديزەل وتىنىنىڭ ءبىر ءليترى 195 تەڭگە تۇرادى.
