ۆ.پۋتين مەن كيم چەن ىن الدىمەن ەكى ساعاتتاي بولەك ءسويلەسىپ, كەيىن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى. سودان كەيىن سالتاناتتى قابىلداۋعا قاتىستى. الايدا رەسمي شارالار اياقتالعان سوڭ جۋرناليستەردىڭ الدىنا تەك رەسەي پرەزيدەنتى عانا شىقتى. كوممۋنيست كيم كەزدەسۋ ورنىنان كەتىپ قالدى. ۆ.پۋتين كەلىسسوزگە كوڭىلى تولاتىنىن جانە بىرنەشە ەكونوميكالىق جوبالاردى تالقىلاعانىن ايتتى. ياعني, ادەتتەگىدەي ەشقانداي بىرلەسكەن مالىمدەمە جاساعان جوق, كەلىسىم-شارتقا قول قويمادى. قوس مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, بۇل تەك «پىكىر الماسۋ كەزدەسۋى» بولدى.
وتكەن جۇزدەسۋدىڭ سەبەپتەرى از ەمەس. وسىدان 2 اي بۇرىن عانا كيم چەن ىن حانوي قالاسىندا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن جولىعىپ, قۇر قول قايتقان. ەكى تاراپسولتۇستىك كورەيادان ەكونوميكالىق سانكتسيالاردى الىپ تاستاۋ تالاپتارىنا كەلىسە المادى. وسىلايشا بىلتىر باستالعان اتىشۋلى سولتۇستىك كورەيا – امەريكا قاتىناسى ءساتسىز اياقتالدى. ۆاشينگتون كورەي تۇبەگىن يادرولىق قارۋدان تازارتامىز دەگەن ماقساتىنا جەتە المادى. سوندىقتان ەندى قىسىم ۇدەي ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. ەندى جاعدايدان شىعۋ ءۇشىن كورەي باسشىلىعىنا ايماقتاعى وزگە دەرجاۆالاردان قولداۋ تابۋ كەرەك بولىپ تۇر. ياعني, ەرتەڭ الدا-جالدا تاعى ءبىر كەلىسسوزدەر باستالا قالسا, پحەنيان ماسكەۋگە ارقا سۇيەمەسە دە, ىقپالدى ەل وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ جاتقانىن, تۇبەكتە جالعىز قالماعانىن تىلگە تيەك ەتۋى عاجاپ ەمەس.
ءبىر قاراعاندا رەسەي ءۇشىن تارتىمدى باستامالار. الايدا ءماسكەۋ بۇل ەلگە ۇلكەن كولەمدە قارجى قۇيۋى ەكىتالاي سياقتى. ماسەلە, ديكتاتورمەن جاقىنداسىپ, ءيميدجىن بۇزۋدا ەمەس. ماسكەۋ بۇعان دەيىن ءوز حالقىنا قارسى كۇرەسكەن باشار اسادقا دا, نيكولاس مودۋروعا دا قولۇشىن بەرگەن, بەرىپ تە كەلە جاتىر. سەبەپ وزگە دە بولۋى ءمۇمكىن. بىرىنشىدەن, سولتۇستىك كورەيا – كەدەي ەل. ول ەڭ قۇرىعاندا مۇنايىمەن ەسەپتەسەتىندەي ۆەنەسۋەلا سەكىلدى تابيعي بايلىققا شالقىپ وتىرعان جوق. ەكىنشىدەن, كوممۋنيست كورەيلەر تۇراقسىزداۋ. سەنىمدى سەرىك دەپ 1950-1990 جىلدارى بايلانىسى بەرىك بولعان ماسكەۋدىڭ ءوزى دە ايتا المايدى. ۇشىنشىدەن, رەسەيدىڭ ءوزى باتىستىڭ سانكتسيالارىنا ۇشىراعان. ارتىلىپ جاتقان ىشكى قارجى رەسۋرستارى دا كوپ ەمەس.
ەشبىر كەلىسىمشارتقا قول قويىلماسا, ينۆەستيتسيا ماسەلەسى تەك ءسوز تالقىمەن شەكتەلسە, وندا بۇل كەزدەسۋدىڭ ءمانى نەدە؟
رەسەي اقش-تىڭ حانويداعى ءساتسىز كەلىسسوزدەرىنەن كەيىن كورەي تۇبەگىندەگى يادرولىق قارۋ ءىسىنە ارالاسىپ جاتقاندىعىن كورسەتكىسى كەلەدى. ياعني, الەمدىك پروبلەمالاردى شەشۋدە سىرت قالمادىم دەگەنى. دەرجاۆا يميدجى ءۇشىن كەرەك. بالكىم وسى ءبىر كەلىسسوزدەر ءساتتى جالعاسىپ كەتسە, دەنۋكلەاريزاتسيا ىسىندە ءبىرشاما جەتىستىككە جەتسە, وندا اقش-تىڭ ابىرويىن تۇسىرگەنى. سەبەبى دونالد ترامپ سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق قارۋىن جويامىن دەپ بىلتىر ءبىراز الاۋلاتىپ, جالاۋلاتقان. الايدا ونىڭ ۋادەسى بوس ءسوز بولىپ قالدى.
بۇدان بولەك, رەسەي كيم چەن ىن بۇگىن-ەرتەڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتپايتىنىن تۇسىنەدى. سەبەبى ول باس قارۋىنان ايىرىلسا, اقش ونى ساددام حۋسەين, مۋاممار كاددافي تىزىمىنە قوسۋى مۇمكىن. الايدا ءدال ۆلاديۆوستوك ماڭىندا يادرولىق قارۋدىڭ جارىلىپ جاتقانى ماسكەۋگە دە ۇنامايدى. سول ءۇشىن يادرولىق ماسەلە تۇبەگەيلى شەشىلمەسە دە, «مۇز سەكىلدى قاتىپ تۇرعانىن» قالايتىن شىعار.
كيم چەن ىننىڭ پۋتينمەن كەزدەسۋىندەگى كەلەسى ماقساتى – رەسەيدە جۇمىس ىستەيتىن كورەيلەردىڭ جاعدايى. بۇگىندە بۇل ەلدە 8-10 مىڭداي سولتۇستىك-كورەيلىك جۇمىس ىستەپ, ەلىنە جىل سايىن بىرنەشە ميلليون دوللار جىبەرەدى. كحدر ەكونوميكاسى ءۇشىن بۇل اجەپتەۋىر كومەك. الايدا 2017 جىلى جەلتوقساندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى قابىلداعان سانكتسيا بويىنشا الگى ەڭبەك ميگرانتتارى رەسەيدەن شىعارىلىپ, ءوز ەلىنە بيىل 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قايتارىلۋى ءتيىس. ازىرشە رەسەي قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە سانكتسيا تالاپتارىن ورىنداپ كەلەدى.
سونىمەن ۆ.پۋتين مەن كيم چەن ىننىڭ ۆلاديۆوستوكتاعى كەزدەسۋىن وگىزدى دە ولتىرمەيتىن, اربانى دا سىندىرمايتىن, ونى نە العا, نە ارتقا جۇرگىزبەگەن شارا دەپ باعالاۋعا نەگىز بار. قازاقستاندا كەيدە وبلىس پەن وبلىس, مينيسترلىك پەن مينيسترلىك اراسىندا ءبىر-ءبىرىن قۇقىقتىق تۇرعىدا ەشبىر ارەكەتكە ءمىندەتتەمەيتىن «ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا» قول قويادى. اتالعان قوس ەل باسشىلارىنىڭ جۇزدەسۋى دە سونىڭ اينالاسىنداعى ءارى ءبىر-ءبىرىنىڭ ىشكى سىرىنا بارلاۋ جاساپ, كەي سۇراقتاردا «ءوزارا تۇسىنىسكەن» كورىسۋ بولدى.
