2018 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنداعى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ «ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىن ورىنداۋ بارىسىندا اۋىلدى جەرلەردى سۋمەن جابدىقتاۋعا 100 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىنىپ, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن مينيسترلىك ارقىلى اۋىل ىشىندەگى جۇيەلەرگە – 69,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان بولاتىن. بۇل 122 اۋىلدى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن سالۋعا, قوسىمشا 300 مىڭنان استام ادامدى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە, 5,5 مىڭ شاقىرىمنان استام جەلىلەردى سالۋعا جانە قايتا جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
2018 جىلى اۋىلدى جەرلەردى سۋمەن جابدىقتاۋ بويىنشا 6 499 اۋىلدىڭ 3 892-ءى نەمەسە بارلىق اۋىلدىڭ 59,9%-ءتى قامتاماسىز ەتىلدى. بۇگىنگى كۇنى اۋىلداردا حالىقتىڭ 84,4%-ءتى نەمەسە 6,5 ملن.ادام ورتالىقتاندىرىلعان سۋعا قول جەتكىزدى.
قالالىق جەرلەردە 10,0 ملن ادام (10,6 ملن. ادامنان) نەمەسە قالا حالقىنىڭ 94,5% ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى.
جالپى, قازاقستان حالقىنىڭ 90,2%-ءتى نەمەسە 16,5 ملن ادام ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قوسىلدى.
جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ وڭ اسەرىنە جانە رەسپۋبليكا بويىنشا كورسەتكىشتەردىڭ ارتۋىنا قاراماستان جەكەلەگەن وڭىرلەردە تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءالى دە ماسەلەلەر بار. اۋىلدى جەرلەردى سۋمەن جابدىقتاۋ رەيتينگىندە ەڭ تومەنگى كورسەتكىش پاۆلودار (29,7%), قوستاناي (31,4%), باتىس قازاقستان (46%) وبلىستارىنا تيەسىلى.
قالا تۇرعىندارىن ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدە ەڭ تومەنگى كورسەتكىش جامبىل (86,6%) جانە اقمولا (86%) وبلىستارىندا بايقالىپ وتىر.
حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى جەدەلدەتۋ ماقساتىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سەزىندە ەلباسى مىندەتتەگەن تاپسىرما بويىنشا بيىلدان باستاپ قوسىمشا جىل سايىن 20 ملرد. تەڭگەدەن 140 ملرد تەڭگە بولىنەدى (رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن– 15 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن–5 ملرد تەڭگە).
وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 411 جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن126,5 ملرد.تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلعان (اۋىلدىقجەرلەردە–71,5 ملرد. تەڭگەگە325 جوبا, قالالىق جەرلەردە –55 ملرد. تەڭگەگە 86 جوبا), بۇل 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 33%-كە ارتىق.
بيىل اۋىلدى جەرلەردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋدى اۋىلدار سانى بويىنشا 62%-كە دەيىن, ال تۇرعىندار سانى بويىنشا 88%-كە دەيىن ارتتىرۋ, ال قالالىق جەرلەردەگى تۇرعىنداردىڭ 97%-ءتىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
مينيسترلىك تۇراقتى تۇردە جوسپارلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر.
جوبالار فۋنكتسيونالدى قالالىق اۋداندارعا كىرەتىن اۋىلدارمەن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ نەگىزگى نۇكتەلەرى بويىنشا ىرىكتەلەدى. بۇل ەلباسىنىڭ 2018 جىلعى 5 قازانداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتىلعان «ينفراقۇرىلىم ادامدارعا» مودەلىنەن «ادامدار ينفراقۇرىلىمعا» مودەلىنە بىرتە-بىرتە كوشۋ قاعيداتىنا سايكەس كەلەدى.
سونداي-اق, مەملەكەتتىك باعدارلامادا بيۋدجەت قاراجاتىن ۇتىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ جوبالارىن جوسپارلاۋ, ىرىكتەۋ جانە ىسكە اسىرۋ جۇيەلى تاسىلى كۇشەيتىلدى: قۇجاتتارعا قويىلاتىن تالاپتار تولىقتىرىلدى, بارلىق وڭىردە (جامبىل وبلىسىنان باسقا) 2025 جىلعا دەيىنگى اۋىلدىق جەرلەر بويىنشا كەشەندى جوسپارلار ازىرلەندى, نەگىزگى كريتەريلەرى مەن باسىمدىقتارى ناقتىلاندى.
قازىرگى ۋاقىتتا پيلوتتىق رەجىمدە توت باسۋعا قارسى تۇراتىن جابدىقتار سياقتى زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ جاتىر. ول قولدانىستاعى جەلىلەردى مودەرنيزاتسيالاۋ جانە جاڭعىرتۋ شىعىندارىن ازايتۋعا, قۇبىرلاردىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمىن ۇزارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار, مينيسترلىك كارىزدىك-تازارتۋ قۇرىلىستارىنىڭ جاعدايىنا ەرەكشە كوڭىل بولەدى.
الدىن الا مالىمەتتەر بويىنشا 53 قالادا 330 ملرد. تەڭگەنىڭ كارىزدىك-تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋ جانە جاڭعىرتۋ قاجەت. بيوگاز, ەلەكتر جانە تىڭايتقىش ءوندىرۋ مۇمكىندىگىمەن تۇنبانى قايتا وڭدەۋگە نەگىزدەلگەن جاسىل تەحنولوگيالاردى قولدانۋ كارىزدىك-تازارتۋ قۇرىلىستارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى شىعىنداردى ەداۋىر تومەندەتۋگە جانە وسىنداي جوبالاردىڭ جەكە ينۆەستورلار ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ەققدب-دان جەڭىلدەتىلگەن زايم الۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك مەحانيزمى بويىنشا ينۆەستيتسيالاۋعا دايىن ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارىنان ۇسىنىستار بار.
وسى جۇيەلى شارالار كەشەنى سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن سالۋ كەزىندە شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋعا, مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتۋعا جانە تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
