«مىڭ بوياۋلى الماتى» ءوز قوناقتارىن بيىلعى جىلى ەرەكشە قارسى الدى. اتالعان كورمە ديرەكتورى ۆيكتوريا پاۆلەنكونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە KITF ىشكى تۋريزم رەيتينگىندە مەديتسينالىق جانە ىسكەرلىك تۋريزمنەن كوش ىلگەرى تۇر. ماركەتينگتىك زەرتتەۋلەر ناتيجەسىنە سايكەس وسى 19 جىلدا 350-دەن اسا كەلىسىمشارت جاسالسا, بيىلعى كورمە اياسىندا مىڭنان استام كەلىسىمگە قول جەتكىزىلگەن.
تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ماقسات قيقىموۆ اتاپ وتكەنىندەي, ءوتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا الماتى قالاسىندا تۋريستەر سانى ءبىر ميلليوننان اسىپ, سالىستىرمالى كەزەڭمەن العاندا 12 پايىزعا ارتقان. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءتورت ءجۇز مىڭعا جۋىعىن شەتەلدىك تۋريستەر قۇرايدى. بۇگىندە تۋريزم كورسەتكىشتەرى مەديتسينالىق, سپورتتىق, وقيعالىق, ءمادەني-تانىمدىق, ىسكەرلىك, تاۋ ءتۋريزمى, ت.ب. تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا تاۋەلدى.
ەلىمىزگە كەلەتىن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ باسىم كوپشىلىگىن كوشپەندىلەر تاريحى مەن مىڭ جىلدىق تاريحى بار الماتى قالاسىنىڭ قالىپتاسۋى قىزىقتىرادى. وسى ماقساتتا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «بورالداي ساق قورعاندارى» ساق ءمادەنيەت ورتالىعىنىڭ, «ساق قورعانى» جانە «رايىمبەك باتىر» مۇراجايلارىنىڭ, «قازاقفيلم» اۋماعىندا «Ethnoland» ەتنومادەني كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىر. بولجام بويىنشا, «Ethnoland» جانە بورالداي ساق قورعاندارىن ورتا ەسەپپەن جىلىنا ميلليوننان استام تۋريست قىزىقتايتىن بولادى. سونداي-اق اۋستريانىڭ «Master Concept» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ الماتى اگلومەراتسياسىنىڭ تاۋ كلاستەرىن دامىتۋ جوسپارى ازىرلەنگەندىگىن ايتا كەتكەن ابزال. 2025 جىلعا دەيىن الاتاۋ باۋرايىندا كلاستەرلىك تاۋ شاڭعىسى ءتۋريزمىن دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. شىعىس – تۇرگەن تاۋلارى, ورتالىق – الماتى قالاسى جانە باتىس – قاسكەلەڭ تاۋلارى سياقتى ءۇش كلاستەر بويىنشا جاسالاتىن شاڭعى جولىنىڭ ۇزىندىعى 456 شاقىرىمدى قۇرايدى ءارى ونىڭ بويىندا ونداعان دەمالىس ورىندارى بوي تۇزەمەك. ال «ويقاراعاي», «الماتاۋ» تاۋ شاڭعىسى كۋرورتتارىنا دەيىن تۇراقتى مارشرۋتتار جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار تۋريستەرگە ارنالعان اقپاراتتىق ورتالىقتاردىڭ جۇمىسى دا تۇراقتى جەتىلدىرىلىپ وتىرادى.
قازاقستان تۋريستىك قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورى راشيدا شايكەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, تۋريزم سالاسىنداعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ العىشارتتارى قالىپتاسىپ كەلەدى. قازاقستان بۇگىندە شەتەلدىك تۋريستەر ءۇشىن تاريحي مازمۇنىمەن تارتىمدى ايماق. سوندىقتان دا ەلىمىزدىڭ تۋريستىك نىساندارىنا ءوز ونىمدەرىن رۋحاني مازمۇنمەن بايىتۋدى جولعا قويۋى قاجەت, ياعني تۇركىلەر وركەنيەتى, كوشپەلىلەر مادەنيەتى مۇراسىنا ورالۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن ماسەلە, دەيدى راشيدا راشيدقىزى.
قازاقستان ءتۋريزمىنىڭ الدىندا تۇرعان تاعى ءبىر كەلەلى ماسەلە – تسيفرلاندىرۋ. بۇگىندە تۋريستىك نىسانداردىڭ 90 پايىزى ينتەرنەت ارقىلى ءوز ونىمدەرىن ناسيحاتتاۋ ماسەلەسىن دۇرىس جولعا قويا الماي كەلەدى. كەز كەلگەن تۋريست ءۇشىن جىلدام اقپارات ماڭىزدى, ولاي بولسا تۋريستىك ءونىمدى ونلاين جۇيەدە ۇسىنۋدىڭ الەۋەتى زور. بۇدان بولەك ايماقتىق ءتۋريزمدى دامىتۋ دا ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. اراقاشىقتىق ماسەلەسىن ەسكەرەتىن بولساق, شەتەلدىك تۋريستەر ورتالىق ازيانىڭ بىرنەشە مەملەكەتىندە بولىپ قايتۋدى جوسپارلايدى. وسى ورايدا تۋريستەردى وزبەكستاننان قازاقستانعا, ودان ءارى قاراي كورشى قىرعىزستانعا, ت.ب. باعىتتارداعى جۇمىستار جاسالۋى قاجەت.
راشيدا راشيدقىزىنىڭ ايتۋىنشا, تۋريزم نىساندارىنداعى كاسىبي ماماندارعا قويىلاتىن تالاپ تا ەرەكشە. بىلىكتى ماماندار تۋريزم سالاسىنىڭ العى شەبىندەگى بەتكە ۇستار بەينەسى. تىپتەن, تۋريزم مەنەدجەرلەرىن وركەسترمەن سالىستىرعان راشيدا راشيدقىزى كاسىبي ماماننىڭ تۋريستىك نىساننىڭ بەت-بەدەلىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن ايتادى.
ال «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر دۇيسەنعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وتاندىق تۋريزم قالىپتاسۋ كەزەڭىندە تۇر. كوپتەگەن جىلدار بويى تۋريزم قازاقستاندىقتاردىڭ قانداي دا ءبىر شەتەلدەرگە بارۋىمەن بايلانىستى بولعاندىعىن ءتۇسىندىرگەن تيمۋر تالاش ۇلى تەك سوڭعى ونجىلدىقتاردا عانا قازاقستان ءوز نارىعىن تۋريستەرگە ۇسىنا الاتىن جاعدايعا جەتتى. مىسالى, وتكەن جىلى الاكولدە ميلليونننان استام تۋريست دەمالسا, ششۋچينسك-بۋراباي ايماعىنان, كاسپيگە, جىبەك جولى باعىتىمەن, تۇركىستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنە باراتىن تۋريستەر سانى ارتقان. تىپتەن, ءبىر تيان-شان عانا ەمەس, جوڭعار الاتاۋىنا بارعىسى كەلەتىن تۋريستەر سانى ارتىپ كەلەدى. شەتەلدىك تۋريستەر, ونىڭ ىشىندە رەسەيدەن سارىارقانىڭ ساكرالدى ايماقتارىنا كوپتەپ كەلە باستادى. قابىلداناتىن مەملەكەتتىك باعدارلاما وتاندىق ءتۋريزمنىڭ جاڭا ءبىر تىنىسىن اشاتىنى انىق. الداعى ماقسات – قازاقستاندى شەتەلدىك نارىقتا ناسيحاتتاۋ.
بۇگىندە قازاقستانعا كەلەتىن 6,5 ملن ءتۋريستىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىن ەڭبەك ميگرانتتارى قۇراپ وتىر. تازا تۋريستەر سانى 1,5-2 ملن شاماسىندا. سالاداعى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردى رەتتەۋ باعىتىندا, ياعني ءتۋريزمنىڭ ەكونوميكاعا ۇلەسىن انىقتاۋدا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار جولعا قويىلعان. تاياۋدا قابىلداناتىن باعدارلامادا وسىنداي ءتيىمدى جۇمىستىڭ جەمىسى. وسى ورايدا جوعارى سۇرانىسقا يە, ساپالى تۋريزم جەلىسىن قۇرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. بۇگىندە وقشاۋلانعان ايماقتاردىڭ وندىعىنا كىرەتىن الماتى تاۋ كلاستەرى, كاسپي, الاكول, ششۋچينسك-بۋراباي ايماعى, باياناۋىلدا جوعارى ستاندارتتى قىزمەت تۇرلەرىن دامىتۋ قاجەت. ال تۋريزم نىساندارىنا تۇراقتى جاعداي تۋعىزۋ, قىزمەتىنە قولداۋ كورسەتۋ ساپاعا دا كاسىبي دەڭگەيگە دە ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز.
تۋريزم باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ارقاۋ شانتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, الماتى وبلىسى وتكەن جىلى ەكى ميلليون شاماسىندا تۋريست قابىلداعان. ونىڭ ىشىندە الاكولگە بارىپ دەمالعان تۋريستەر ءبىر ميلليوندى قۇرايدى. وبلىستاعى تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا بايلانىستى كەشەندى جۇمىستار ءناتيجەسىنە وراي ءتيىستى باسقارما تاراپىنان جۇرگىزىلگەن ارنايى تەكسەرۋ بارىسىندا 4463 نىسان تۇگەندەلىپ, ولاردىڭ قىزمەت بارىسىنا ساراپتاما جاسالعان. انىقتالعانىنداي, ءوتكەن جىلى جالپى تۋريزم سالاسى بويىنشا 13 ملرد تەڭگەگە قىزمەت كورسەتىلگەن. ارقاۋ شانتاەۆ بۇگىندە تۋريستەردى تابيعات باۋرايلارىنداعى قاراپايىم ءارى قىزىقتى دەمالىستار قىزىقتىراتىندىعىن ايتادى. وبلىس اۋماعىندا بەس ۇلتتىق پاركتىڭ ورنالاسقاندىعىن نازارعا الاتىن بولساق, جوڭعار الاتاۋى, ىلە الاتاۋى, التىن ەمەل, شارىن, كولساي اۋماعى تۋريستەر ءۇشىن تارتىمدى ءولكەلەر. دەسەك تە ۇلتتىق پاركتەردە تۋريستەردى قابىلداۋدا ارنايى تالاپتار قالىپتاسقان.
الماتى وبلىسىنداعى تاۋ ءتۋريزمى نىساندارىنا 2025 جىلعا دەيىن ءتورت ميلليونعا جۋىق ساياحاتشى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ كارتاسىنا وننان استام نىسان ەنگەن. وبلىستاعى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ ماقساتىندا الەمنىڭ ۇزدىك تۋريستىك فيرمالارىمەن تىعىز بايلانىستار ورناتىلۋدا.
ساراپشىلار وتاندىق ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا قاتىستى جاعىمدى ويلارىن ورتاعا سالا وتىرىپ, جۋىردا قابىلداناتىن زاڭنامالىق قۇجاتتار سالانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىندىگىنە سەنىممەن قارايدى.
الماتى
