ايماقتار • 24 ءساۋىر، 2019

تۋريزم برەندى – تۇركىلەر وركەنيەتى

1023 رەت كورسەتىلدى

ورتالىق ازياداعى كورنەكتى «تۋريزم جانە ساياحات» حالىقارالىق ءحىح KITF ءداستۇرلى كورمەسىندە الەمنىڭ جيىرمادان استام ەلىنەن كەلگەن ءۇش جۇزدەن اسا كومپانيا وكىلدەرى حالىقارالىق تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ جاڭالىقتارىن كورسەتىپ، ىقپالداستىق ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى.

«مىڭ بوياۋلى الماتى» ءوز قو­ناقتارىن بيىلعى جىلى ەرەكشە قار­سى الدى. اتالعان كورمە ديرەكتورى ۆيكتوريا پاۆلەنكونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە KITF ىشكى تۋريزم رەيتينگىندە مەديتسينالىق جانە ىسكەرلىك تۋريزمنەن كوش ىلگەرى تۇر. ماركەتينگتىك زەرتتەۋلەر ناتيجەسىنە سايكەس وسى 19 جىلدا 350-دەن اسا كەلىسىمشارت جا­سالسا، بيىلعى كورمە اياسىندا مىڭنان استام كەلىسىمگە قول جەتكىزىلگەن.

تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ماقسات قيقىموۆ اتاپ وتكەنىندەي، ءوت­كەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا الماتى قالاسىندا تۋريستەر سانى ءبىر ميلليوننان اسىپ، سالىستىرمالى كەزەڭمەن العاندا 12 پايىزعا ارتقان. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءتورت ءجۇز مىڭعا جۋىعىن شەتەلدىك تۋريستەر قۇرايدى. بۇگىندە تۋريزم كورسەتكىشتەرى مەدي­تسينالىق، سپورتتىق، وقيعالىق، ءما­دەني-تانىمدىق، ىسكەرلىك، تاۋ ءتۋريزمى، ت.ب. تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا تاۋەلدى.

ەلىمىزگە كەلەتىن شەتەلدىك تۋريس­تەردىڭ باسىم كوپشىلىگىن كوشپەن­دىلەر تاريحى مەن مىڭ جىلدىق تاريحى بار الماتى قالاسىنىڭ قالىپتاسۋى قىزىق­تىرادى. وسى ماقساتتا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «بورالداي ساق قورعاندارى» ساق ءما­دە­نيەت ورتالىعىنىڭ، «ساق قور­عانى» جانە «رايىمبەك باتىر» مۇ­راجايلارىنىڭ، «قازاقفيلم» اۋماعىندا «Ethnoland» ەتنومادەني كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىر. بولجام بويىنشا، «Ethnoland» جانە بورالداي ساق قورعاندارىن ورتا ەسەپپەن جىلىنا ميلليوننان استام تۋريست قىزىقتايتىن بولادى. سونداي-اق اۋستريانىڭ «Master Concept» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ الماتى اگلومەراتسياسىنىڭ تاۋ كلاستەرىن دامىتۋ جوسپارى ازىرلەنگەندىگىن ايتا كەتكەن ابزال. 2025 جىلعا دەيىن الاتاۋ باۋرايىندا كلاستەرلىك تاۋ شاڭعىسى ءتۋريزمىن دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. شىعىس – تۇرگەن تاۋلارى، ورتالىق – الماتى قالاسى جانە باتىس – قاسكەلەڭ تاۋلارى سياقتى ءۇش كلاستەر بويىنشا جاسالاتىن شاڭعى جولىنىڭ ۇزىندىعى 456 شاقىرىمدى قۇرايدى ءارى ونىڭ بويىن­دا ونداعان دەمالىس ورىندارى بوي تۇزەمەك. ال «ويقاراعاي»، «الماتاۋ» تاۋ شاڭ­­­عىسى كۋرورتتارىنا دەيىن تۇراقتى مارشرۋتتار جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار تۋريستەرگە ارنالعان اقپاراتتىق ورتالىقتاردىڭ جۇمىسى دا تۇراقتى جەتىلدىرىلىپ وتىرادى.

قازاقستان تۋريستىك قاۋىمداس­تىعىنىڭ ديرەكتورى راشيدا شاي­كە­نوۆانىڭ ايتۋىنشا، تۋريزم سا­لا­سىنداعى شاعىن جانە ورتا كا­سىپ­كەر­لىكتى دامىتۋدا مەملەكەتتىك قول­داۋدىڭ العىشارتتارى قالىپ­تاسىپ كەلەدى. قازاقستان بۇگىندە شەتەلدىك تۋريستەر ءۇشىن تاريحي ماز­مۇنىمەن تارتىمدى ايماق. سوندىق­تان دا ەلىمىزدىڭ تۋريستىك نىساندارىنا ءوز ونىمدەرىن ر­ۋحاني مازمۇنمەن بايىتۋدى جولعا قويۋى قاجەت، ياعني تۇركىلەر وركەنيەتى، كوشپەلىلەر مادەنيەتى مۇراسىنا ورالۋ ۋاقىت كۇت­تىرمەيتىن ماسەلە، دەيدى راشيدا راشيدقىزى.

قازاقستان ءتۋريزمىنىڭ الدىندا تۇرعان تاعى ءبىر كەلەلى ماسەلە – تسيفرلاندىرۋ. بۇگىندە تۋريستىك نىسانداردىڭ 90 پايىزى ينتەرنەت ارقىلى ءوز ونىمدەرىن ناسيحاتتاۋ ماسەلەسىن دۇرىس جولعا قويا الماي كە­لەدى. كەز كەلگەن تۋريست ءۇشىن جىلدام اقپارات ماڭىزدى، ولاي بولسا تۋريستىك ءونىمدى ونلاين جۇيەدە ۇسىنۋدىڭ الەۋەتى زور. بۇدان بولەك ايماقتىق ءتۋريزمدى دامىتۋ دا ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. اراقاشىقتىق ماسەلەسىن ەسكەرەتىن بولساق، شەتەلدىك تۋريستەر ورتالىق ازيانىڭ بىرنەشە مەملەكەتىندە بولىپ قايتۋدى جوس­پارلايدى. وسى ورايدا تۋريستەردى وزبەكستاننان قازاقستانعا، ودان ءارى قاراي كورشى قىرعىزستانعا، ت.ب. با­عىتتارداعى جۇمىستار جاسالۋى قاجەت.

راشيدا راشيدقىزىنىڭ ايتۋىنشا، تۋريزم نىساندارىنداعى كاسىبي ماماندارعا قويىلاتىن تالاپ تا ەرەكشە. بىلىكتى ماماندار تۋريزم سالاسىنىڭ العى شەبىندەگى بەتكە ۇستار بەينەسى. تىپتەن، تۋريزم مەنەدجەرلەرىن وركەسترمەن سالىس­تىرعان راشيدا راشيدقىزى كاسىبي ماماننىڭ تۋريستىك نىساننىڭ بەت-بەدەلىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن ايتادى.

ال «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر دۇيسەنعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە وتاندىق تۋريزم قالىپتاسۋ كەزەڭىندە تۇر. كوپتەگەن جىلدار بويى تۋريزم قازاقستاندىقتاردىڭ قانداي دا ءبىر شەتەلدەرگە بارۋىمەن بايلانىستى بولعاندىعىن ءتۇسىن­دىرگەن تيمۋر تالاش ۇلى تەك سوڭ­عى ون­جىلدىقتاردا عانا قازاقستان ءوز نا­رىعىن تۋريستەرگە ۇسىنا الاتىن جاعدايعا جەتتى. مىسالى، وتكەن جىلى الاكولدە ميلليونننان استام تۋريست دەمالسا، ششۋچينسك-بۋراباي ايماعىنان، كاسپيگە، جىبەك جولى باعىتىمەن، تۇركىستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنە باراتىن تۋريستەر سانى ارتقان. تىپتەن، ءبىر تيان-شان عانا ەمەس، جوڭعار الاتاۋىنا بارعىسى كەلەتىن تۋريس­تەر سانى ارتىپ كەلەدى. شەتەلدىك تۋريستەر، ونىڭ ىشىندە رەسەيدەن سارىارقانىڭ ساكرالدى ايماقتارىنا كوپتەپ كەلە باس­تادى. قابىلداناتىن مەم­لەكەتتىك باعدارلاما وتاندىق ءتۋريزمنىڭ جاڭا ءبىر تىنىسىن اشا­تىنى انىق. الداعى ماقسات – قا­زاقستاندى شەتەلدىك نارىقتا ناسيحاتتاۋ.

بۇگىندە قازاقستانعا كەلەتىن 6،5 ملن ءتۋريستىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىن ەڭبەك ميگرانتتارى قۇراپ وتىر. تازا تۋريستەر سانى 1،5-2 ملن شاماسىندا. سالاداعى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردى رەتتەۋ باعىتىندا، ياعني ءتۋريزمنىڭ ەكونوميكاعا ۇلەسىن انىق­تاۋدا مەم­­لە­كەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇ­مىستار جولعا قويىلعان. تاياۋدا قابىل­داناتىن باعدارلامادا وسىنداي ءتيىمدى جۇمىستىڭ جەمىسى. وسى ورايدا جوعارى سۇرانىسقا يە، ساپالى تۋريزم جەلىسىن قۇرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. بۇگىندە وق­­شاۋ­لانعان ايماقتاردىڭ وندىعىنا كىرەتىن الماتى تاۋ كلاستەرى، كاسپي، الاكول، ششۋچينسك-بۋراباي ايماعى، باياناۋىلدا جوعارى ستاندارتتى قىزمەت تۇرلەرىن دامىتۋ قاجەت. ال تۋريزم نىساندارىنا تۇراقتى جاعداي تۋعىزۋ، قىزمەتىنە قولداۋ كورسەتۋ ساپاعا دا كا­سىبي دەڭگەيگە دە ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز.

تۋريزم باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ارقاۋ شانتاەۆتىڭ ايتۋىنشا، الماتى وبلىسى وتكەن جىلى ەكى ميلليون شاماسىندا تۋريست قابىلداعان. ونىڭ ىشىندە الاكولگە بارىپ دەمالعان تۋريستەر ءبىر ميلليوندى قۇرايدى. وبلىستاعى تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا بايلانىستى كەشەندى جۇمىستار ءنا­تيجەسىنە وراي ءتيىستى باسقارما تاراپىنان جۇرگىزىلگەن ارنايى تەكسەرۋ بارىسىندا 4463 نىسان تۇگەندەلىپ، ولار­دىڭ قىزمەت بارىسىنا ساراپتاما جاسالعان. انىقتالعانىنداي، ءوت­كەن جىلى جالپى تۋريزم سالاسى بويىنشا 13 ملرد تەڭگەگە قىزمەت كورسەتىلگەن. ارقاۋ شانتاەۆ بۇگىندە تۋريستەردى تابيعات باۋرايلارىنداعى قاراپايىم ءارى قىزىقتى دەمالىس­تار­­ قىزىقتىراتىندىعىن ايتادى. وب­لىس اۋماعىندا بەس ۇلتتىق پارك­تىڭ ورنا­لاسقاندىعىن نازارعا الاتىن بول­ساق، جوڭعار الاتاۋى، ىلە الا­تاۋى، ال­تىن ەمەل، شارىن، كولساي اۋماعى تۋ­ريستەر ءۇشىن تارتىمدى ءول­كەلەر. دەسەك تە ۇلتتىق پاركتەردە تۋريس­تەردى قا­بىل­داۋدا ارنايى تالاپتار قالىپ­تاسقان.

الماتى وبلىسىنداعى تاۋ ءتۋريزمى نىساندارىنا 2025 جىلعا دەيىن ءتورت ميلليونعا جۋىق ساياحاتشى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ كارتاسىنا وننان استام نىسان ەنگەن. وبلىستاعى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ ماقساتىندا الەمنىڭ ۇزدىك تۋريستىك فيرمالارىمەن تىعىز بايلانىستار ورناتىلۋدا.

ساراپشىلار وتاندىق ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا قاتىستى جاعىمدى ويلارىن ورتاعا سالا وتىرىپ، جۋىردا قا­بىلداناتىن زاڭنامالىق قۇجاتتار سا­لانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرە­تىن­دىگىنە سەنىممەن قارايدى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اتىراۋ وبلىسىندا 77 براكونەر انىقتالدى

ايماقتار • 23 قىركۇيەك، 2022

نوۆاك دجوكوۆيچ قازاقستانعا كەلەدى

تەننيس • 23 قىركۇيەك، 2022

اتىراۋدا قوناقۇيدەن ءورت شىقتى

وقيعا • 23 قىركۇيەك، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار