ماسەلەن, جامبىل وبلىسىنىڭ بايزاق اۋدانى سارىكەمەر اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى وسى كۇنگە دەيىن اۋىز سۋسىز وتىر. تۇرعىندار ەسىك الدىنداعى قۇدىقتان شىققان لاي سۋدى تۇندىرىپ, ءىشىپ وتىرعانىنا شيرەك عاسىر اسقانىن ايتادى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى سۋ ءماسەلەسىن شەشە الماي كەلە جاتقان اۋدان ورتالىعىنداعى 30 مىڭنان استام حالىق جاقسىلىقتان ءۇمىتتى. سونىمەن قاتار ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى جاڭاتۇرمىس اۋىلى حالقىنىڭ اۋىز سۋعا قاتىستى جانايقايى دا 7-8 جىلدان بەرى تولاستاماي كەلەدى. مۇنداي اۋىلدار اۋليەاتا وڭىرىندە جەتەرلىك. مالىمەتكە سۇيەنسەك, 373 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 199-ى عانا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتىلعان ەكەن. ال 171 اۋىل ورتالىقتاندىرىلماعان سۋمەن, 3 اۋىل تاسىمال سۋمەن قامتىلعان.
سونىمەن قاتار جامبىل وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى بيىل تاراز قالاسىندا 89,3, قاراتاۋ قالاسىندا 100, جاڭاتاس قالاسىندا 100 جانە شۋ قالاسىندا 60,0 پايىز حالىق ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتىلعانىن راستايدى. دەي تۇرعانمەن, وڭىردە اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتۋ دەڭگەيى قانداي جانە اتالعان ماسەلە توڭىرەگىندە نەندەي جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر؟
«2021 جىلى تاراز جانە شۋ قالالارىنىڭ تۇرعىندارىن 100 پايىز ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتۋ جوسپارلانعان. قالا جانە اۋدان باسشىلارى قامتىلماعان القاپتارعا جوبالار ازىرلەپ, وسى ءناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋلارى قاجەت. قازىرگى كەزدە ساراپتاما قاراۋىنداعى شۋ قالاسىنىڭ 7 مىڭنان استام حالىق تۇراتىن «قوسقۇدىق» القابىنىڭ سۋ بەرۋ جۇيەلەرى جوباسىنا وڭ قورىتىندىنى الۋى قاجەت. ونىڭ قۇنى شامامەن 300 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر. وسى جوبا ىسكە اسىرىلعان جاعدايدا شۋ قالاسى تۇرعىندارىنىڭ 77 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋعا قول جەتكىزەدى. وتكەن جىلى اۋداندارداعى 19 نىساننىڭ قۇرىلىسى جانە 13 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ ءازىرلەنۋىنە بيۋدجەتتەن 8,6 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە 8 نىسان 2017 جىلدان بەرى وتپەلى بولىپ ەسەپتەلەدى. ال 17 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 7,5 ميلليارد تەڭگە, 2 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا جانە 13 جوبالاۋ جۇمىستارىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 1,1 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى», دەيدى باسقارما باسشىسى نۇرلان الدامجاروۆ.
اۋىز سۋ تالاي ەلدى مەكەننىڭ باستى ماسەلەسىنە اينالعانى شىن. الايدا ءتۇيىنى تارقاماعان ماسەلەمەن قاتار, كوڭىل قۋانتارلىق كورسەتكىشتەر دە بار. جامبىل اۋدانىنىڭ پريگورودنوە, توعىزتاراۋ اۋىلدارى, قورداي اۋدانىنىڭ اۋقاتتى اۋىلى, تالاس اۋدانىنىڭ قىزىلاۋىت اۋىلى, بايزاق اۋدانىنىڭ كەڭەس, اباي, مىرزاتاي, تەگىستىك اۋىلدارى, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ لۋگوۆوە اۋىلى جانە شۋ اۋدانىنىڭ د.قوناەۆ اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا اۋىز سۋ بەرىلگەن. «ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتىلعان 199 اۋىلدىق ەلدى مەكەن ىشىندە تۇرعىندار سانى 362 729 ادام بولىپ وتىر. ونىڭ 144 اۋىلىندا حالىق اۋىز سۋدى تاۋلىك بويى پايدالانۋدا. ال 55 اۋىلىندا سۋ كەستەمەن بەرىلەدى. بىلتىر 65 اۋىل سۋدى كەستەمەن پايدالانعان بولاتىن, ونىڭ ءىشىندە 9-12 ساعاتتان سۋدى 19 اۋىل پايدالانعان بولسا, قازىر 55 اۋىلدىڭ 27 اۋىلى 12 ساعاتتان پايدالانۋدا. بۇل جۇمىستار ءارى قاراي جالعاسا بەرەدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.
ال سۋدىڭ كەستەمەن بەرىلۋ سەبەپتەرىنە كەلسەك, سۋ بەرۋشى مەكەمەلەر وسى ارقىلى ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەيدى ەكەن. سۋدى تاۋلىك بويى بەرۋ مەكەمەلەر ءۇشىن ءتيىمسىز بولعاندىقتان, بۇدان باسقا تاريفتەردى ءتيىمدى ەتۋ ماقساتىندا وبلىستا «تاراز سۋ» مەكەمەسى نەگىزىندە بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ بويىنشا شەشىم قابىلدانعان. اتالعان مەكەمەنىڭ ديرەكتورى مارات سمايلوۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن 70-تەن استام ارناۋلى تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان, بىلىكتى ماماندارى دا جەتكىلىكتى. ەندى مەكەمە وسى مۇمكىندىكتەردى اۋداندار اۋماعىندا پايدالانا وتىرىپ, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋ جۇمىستارىن دۇرىس جولعا قويۋدى جوسپارلاۋدا. بۇل ءبىر كۇننىڭ شارۋاسى بولماعانىمەن, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ماسەلەسىن وڭ شەشۋگە ىقپال ەتەتىنى بەلگىلى. الايدا, ن.الدامجاروۆ اۋدانداردا سۋمەن قامتۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن كوممۋنالدىق كاسىپورىندار تەحنيكالارمەن تولىق جابدىقتالماعانىن, ماماندار تاپشى ەكەنىن, سوندىقتان دا كوبىسى شىعىنمەن جۇمىس ىستەيتىنىن ايتىپ ءوتتى.
بۇگىنگى تاڭدا اتالعان سالادا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋ سالاسىنا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنان ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇر. قازىرگى كەزدە «تاراز سۋ» مەكەمەسى ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن 2015 جىلدان بەرى كەلىسىمشارت بويىنشا جۇمىس ءىستەۋىنە بايلانىستى, اتالعان قارجى ۇيىمىنىڭ كەلىسىمىن الۋعا حات جولدانىپتى. «وسى بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋدى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا تاراز قالاسى جانە اۋدان باسشىلارى بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋلارى قاجەت. ءويتكەنى كاسىپورىندار جۇمىسىن ءتيىمدى جانە پايدالى جۇرگىزۋ ەڭ باستى ماقسات», دەيدى ن.جانۇزاق ۇلى.
دەگەنمەن, وڭىردە اۋىلدارداعى اۋىز سۋ ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. ايتالىق, 2019 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تاراز قالاسىنىڭ سۋمەن قامتۋ سالاسى بويىنشا 2 جوباعا 650 ميلليون تەڭگە, ال اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋعا 10 جوباعا 3440 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. وسى جوبالارعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قارجىلاندىرۋعا 10 پايىز كولەمىندە قاراجات قاراستىرىلعان. جىل سوڭىنا دەيىن وبلىستاعى 209 اۋىلدى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتۋ كوزدەلۋدە.
باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە 2019-2021 جىلدارى اۋىلدارعا اۋىز سۋ تارتۋدى قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا بايزاق اۋدانى سارىكەمەر اۋىلىنىڭ سۋمەن قامتۋ جۇيەلەرى جوباسى بويىنشا قۇنى 3,8 ميلليارد تەڭگە, سارىسۋ اۋدانىنىڭ يگىلىك جانە ءوندىرىس اۋىلدارىنا 705,9 ميلليون تەڭگە, تالاس اۋدانى مايتوبە اۋىلىنا 331,5 ميلليون تەڭگە, مويىنقۇم اۋىلىنىڭ قىلىشباي اۋىلى 413,8 ميلليون تەڭگە سۋمەن قامتۋ جۇيەلەرى قۇرىلىسى جوبالارىنا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم تاپسىرىلىپ, بيىل جۇمىستاردى باستاۋعا 4 اۋىلعا 723,5 ميلليون تەڭگە ءبولۋ قولداۋ تاپقان. ەندىگى جەردە تۇرعىنداردىڭ اۋىلدى جەرلەردىڭ اۋىز سۋ ماسەلەسى ءبىراز بولسا دا شەشىمىن تابادى دەگەن ءۇمىتى بار.
جامبىل وبلىسى
