ارداق تاڭەرتەڭ جۇمىسىنا شىقپاقشى بولىپ كيىنىپ جاتقان. شالبارىن قولىنا العان كەزدە كىدىرىپ قالدى. ولاي-بۇلاي قارادى. جارىققا اپارىپ تاعى تەكسەردى. سودان سوڭ اس ۇيدە قۇربىسىمەن شاي ءىشىپ وتىرعان قىرمىزىعا ءزىلسىز عانا داۋىسپەن ايقاي سالدى.
***
ول كەزدە نەكە دەگەندى ءبىلدى مە؟ تۇسىندىرەتىن ادام بولعان جوق قوي.
ادامداردىڭ ەسى شىعىپ كەتكەن توقسانىنشى جىلدار ەدى. ءبارى تەز بولدى عوي, ايتەۋىر. جوق الدە ءبارى تىم باياۋ بولدى ما؟!
ۋاقىت قىرمىزى ەكەۋىنە تەز وتكەن شىعار. بىراق اقمارال ءۇشىن ولاي بولماعانى انىق. ارداقتىڭ وزىنە دە وڭاي تيگەن جوق.
قىرمىزى مىنەزدى قىز ەدى. ەشتەڭەدەن قايمىقپايتىن. قىز بولىپ, بوي تۇزەگەننەن جىگىت دەپ بىلگەنى ارداق قانا بولدى. ەكەۋىنىڭ اكەلەرى دە دوس ەدى, بالا كەزدە قوناققا ەرتىپ اپارعاندا بىرگە وينايتىن. مەكتەپكە بارعان سوڭ ونشا ارالاسپاي كەتتى دە, جوعارى سىنىپقا بارعاندا جىگىت پەن قىز بولىپ كەزدەسە باستادى. كىتاپتاردى كەزەكتەسىپ وقىپ ءجۇردى, اۋىلعا كونتسەرت كەلسە بىرگە باراتىن. قىرمىزى جازدا كورشى اۋىلداعى ناعاشىلارىنا كەتسە, ارداق سوڭىنان ىزدەپ بارىپ ءجۇردى.
ارداق مەكتەپتى ءبىتىرىپ, قالاعا وقۋعا كەتكەننەن كەيىنگى ەكى جىل قىرمىزى ءۇشىن تىم كوڭىلسىز ءوتتى. ول ەندى ستۋدەنتتەردىڭ كانيكۋلىن ەسەپتەۋمەن جۇرەتىن ادەت تاپتى.
ال ارداق قالاعا بارىپ, اقمارالمەن تانىستى.
اقمارال قىرمىزىعا مۇلدە ۇقسامايتىن. ءتىپتى اقمارالعا ارداقتان باسقا جىگىتتەر ونشا كوڭىل اۋدارعان دا جوق. ولار اشىق مىنەزدى, سۇلۋ قىزدارعا قىزىقتى. ارداق بولسا شاشى بۇيرالاۋ كەلگەن, ۇزىن بويلى, قاراپايىم كيىنەتىن, بويانبايتىن, كوپ سويلەمەيتىن اقمارالعا جاقىنداي بەردى. ساباقتا قاتار وتىردى. اڭگىمەلەستى. قىرمىزى ەكەۋى كوبىنە ازىلدەسىپ, ويناپ, ءجوندى سويلەسۋگە ۋاقىتتارى جەتپەي قالاتىن. ال اقمارال ۇستامدى جانە ءبارىن ايتقىزباي ءتۇسىنىپ وتىرادى. ارداق بارا-بارا اقمارالعا ەركەلەيتىندى شىعاردى. قارنى اشقان كەزدە كۇندىز بولسىن, ءتۇن بولسىن جاتاقحاناعا بارىپ, اقمارالدىڭ قولىنان تاماق ىشەتىن بولدى. اۋىلدا قىرمىزى بار ەكەنىن بىرگە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە العاشقى كەزدە-اق ايتقان, اقمارال دا بىلەتىن. بىراق ول تۋرالى ەكەۋى ەشقاشان سويلەسكەن ەمەس.
كانيكۋل بولسا, ارداق اۋىلعا كەلىپ ءبىر مەرەكەلەيتىن. ول كەزدە وقۋعا ءتۇسىپ, الىسقا كەتكەندەر كوپ بولماۋشى ەدى. ارداقتى تۋىستارى مەن دوستارى كۇندە قوناق قىلادى. سوندا دا قىرمىزىمەن امالىن تاۋىپ كۇن سايىن جوق دەگەندە ءبىر رەت كەزدەسەتىن.
ەكىنشى كۋرس بىتىرگەن جىلى اكەسى قىرمىزىعا قۇدا ءتۇستى. ارداق قارسىلىق بىلدىرە العان جوق. تەك وقۋ بىتىرگەن سوڭ ءبىر-اق ۇيلەنگىسى كەلەتىنىن ايتقان. بىراق اكەسى «ءتۇن ۇزارسا, ءتۇس كوبەيەدى» دەدى. راسىندا دا قالا جاعدايىندا ەكەۋى ءۇش جىل بويى بىرگە ءجۇرۋى قيىن ەدى. اكەسى ءبارىن ءتۇسىنىپ, تۋرا بولجاپ, دۇرىس شەشىم قابىلداعان ەكەن.
سول ەكى جىلدىڭ ىشىندە اقمارال قۇرپىرعان قىزعا اينالعان-دى. ەكەۋى ءبىرىنسىز ءبىرى تۇرا المايتىن. ەندى ارداق كانيكۋلعا كەلگەندە اقمارالدى قاتتى ساعىنۋشى ەدى. ال ۇيلەنەتىن بولعاننان كەيىن ەسىنە تۇسسە جۇرەگى سىزداپ كەتەتىن بولدى. وڭاشالانىپ وتىرىپ, جىلاعىسى كەلەتىن. بىراق جىلاي الماي قويعان. باسى زەڭىپ كەتەتىن.
قىرمىزىعا كوڭىلى سۋىعان جوق. سەزىمدەرى تىم ءتاتتى تۇعىن. ونىڭ ۇستىنە ابدەن ۇيرەنىسىپ قالعان. بارىنەن دە ۇلكەن سەبەپ – شەگىنەرگە جول باياعىدا-اق جابىلعان ەدى.
تويدان سوڭ ەكەۋى قالاعا اتتاندى. قىرمىزى وقۋعا ءتۇستى. ال ارداق ۋنيۆەرسيتەتىنە سول كۇي بارعان جوق. كوشەدە تۇرىپ ۇساق-تۇيەك زاتتاردى ساتا باستادى. ساۋداسى جاقسى ءجۇردى. وقۋدان شىققانىن اكەسىنە قىرمىزى بوسانعاندا ءبىر-اق ايتتى. اكەسى بىرەر جىلدا ەسەيىپ كەتكەن ۇلىنا قارادى دا, ويلانىپ وتىرىپ قالدى. بىراق اشۋلانعان جوق. نەمەرەنىڭ ءيىسى مەن ارداقتىڭ جاڭا كولىگى دە كوڭىلىن ورنىقتىرۋعا سەپ بولعانداي ەدى.
سول ۇلكەن ۇل ون التى جاسقا كەلگەندە اقمارالدى ينتەرنەتتەن تاۋىپ الدى. سۋرەتىن كورگەن كەزدە جۇرەگى اتقاقتاپ كەتكەنى. جاپ-جاس. تۋرا باياعى ءتۇرى.
العاشقى جىلدارى تانىستاردان سۇراپ, حابارىن ءبىلىپ وتىرۋشى ەدى. ول كەزدە تۇرمىسقا شىقپاعان دەپ ەستيتىن. كەيىن حابار ۇزىلگەن.
جەلىدە دوس بولۋعا ءوتىنىم جىبەرىپ ەدى, تەز قابىلدادى. ول دا قۋاندى ما ەكەن... كومپيۋتەرىنە ەنتەلەي ءتۇستى.
ارداق سول كۇنى شارۋاسىن توقتاتتى. كەزدەسۋلەرى كەيىنگە ىسىرىلدى, اقشالارى اۋدارىلماي قالدى. بيزنەس سەرىكتەستەرى كەشكە دەيىن قوڭىراۋ شالىپ, ارداقتى الا الماي, مازالارى قاشتى.
ول ينتەرنەتتە وتىرىپ اقمارالمەن سويلەستى. نە دەگەن باقىتتى دا, قاسىرەتكە تولى كۇن ەدى. باقىتى سول, اقمارالدى تاپتى. قاسىرەتى – اقمارال ءالى تۇرمىسقا شىقپاپتى. ارداقتان باسقاعا كوڭىلى سول كۇيى قۇلاماعان ەكەن. بىراق ونىڭ ءبارىن بىردەن ايتىپ سالعان جوق. و باستا اماندىق سۇراسقان سوڭ, ارداق وسى ۋاقىتقا دەيىن ەڭ بولماسا كەشىرىم سۇراي الماعانىن, ءتىپتى كورىنۋگە جۇرەگى داۋالاماي, ۋنيۆەرسيتەتتەن شىعىپ كەتكەنىن ايتىپ, ۇزاق حات جازىپ, كەشىرىم سۇراپ ەدى, اقمارالدان «كەشىرمەيمىن» دەگەن جاۋاپ كەلدى. بۇل ون جەتى جىلدىق ازاپتىڭ ءبىر-اق اۋىز سوزبەن سىرتقا شىققانى ەدى.
كەيىن ەكەۋى جاقسى ءتىلتابىسىپ كەتتى. سول جىلى قىستا اقمارال دا ءوزىنىڭ تۋعان قالاسىنا اۋىسىپ كەتكەن ەكەن. ال قازىر ول دا ارداق سياقتى استاناعا كوشىپ كەلىپتى. ەكەۋى ءبىر قالادا تۇرادى ەكەن. وسى ۋاقىتقا دەيىن قالاي كەزىگىپ قالماعاندارىن ايتىپ, تاڭعالىستى. ەندى كەزدەسەيىك دەدى. اقمارال بۇرىنعىداي بۇل جولى دا قىرمىزى تۋرالى جاق اشقان جوق.
ەكەۋى كەزدەسىپ, اڭگىمەلەستى. بىراق ارداق ءتىپتى اقمارالدىڭ قولىنان ۇستاۋعا دا باتا المادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن تۇرمىسقا شىقپاسا دا, بىرەۋى بولعان شىعار دەگەن وي كەلگەندە, الاقانى ىسىپ, كوزى قاراۋىتىپ كەتكەندەي بولدى. سۇراۋعا ءداتى بارمادى. سونى سەزگەندەي اقمارال ءبىر ىڭعايى كەلگەندە ول ماسەلەنى ءوز قوزعادى. ۇيالىپ ك ۇلىمسىرەپ وتىرىپ, ازەر ايتتى. ارداقتىڭ كوزىنە جاس كەلدى. سول كۇنى ىشتەي شەشىم قابىلدادى.
بۇرىندارى كۇن سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقان اقشانىڭ بۋى قىسىپ, ءوزى سەكىلدى بيزنەسمەندەرمەن كوڭىل كوتەرەتىنى بار ەدى. ونداي كەزدە اپتالاپ جوعالىپ كەتىپ, ۇيگە قايتىپ ورالعاندا دا قىرمىزىدان ونشا ۇيالمايتىن سياقتى ەدى. كەيىن ومىرگە باسقاشا قاراي باستاعالى كولدەنەڭ ءجۇرىستى ساپ تيعان. بالالار ءوسىپ, جاۋاپكەرشىلىك ارتقان سايىن سايابىر تارتا باستاعان ەدى. ەندى اقمارالمەن سويلەسكەلى قىرمىزىنىڭ الدىندا قاتتى قۋىستاناتىندى شىعاردى. ءبارىن ايتۋعا بەكىنسە دە, ءساتىن تابا الماي-اق قويدى. اقىرى ءبىر كۇنى تۇندە ۇيىقتاي الماي, تۇرەگەپ وتىرعان ەدى, ءبىر مەزگىلدە قىرمىزى وياندى. ارداقتىڭ ارقاسىنان سيپادى دا, «ءبىزدىڭ شالعا نە بولعان» دەپ ءازىل باستادى. ءۇش ۇل تاۋىپ بەرگەن, تۋىس-تۋعان مەن ارداقتىڭ اراسىن بايلانىستىرىپ, بەرەكەلى كەلىن بولىپ قالعان قىرمىزى كۇيەۋىن بۇرىنعىدان دا قاتتى جاقسى كورەتىن.
ارداق ورنىنان تۇرىپ, شامدى جاقتى. قىرمىزى ارداققا قاراپ, نە بولعانىن تۇسىنبەي وتىرىپ قالدى. ارداق بولسا توسەكتى اينالىپ, قىرمىزىنىڭ جانىنا كەلدى دە, قولىنان ۇستاپ ەدەنگە وتىرا كەتتى. باسىن كوتەرىپ, توسەكتىڭ شەتىندە وزىنە بۇرىلىپ وتىرعان ايەلىنە قارادى.
قىرمىزى الدەبىر وزگەرىس كەلە جاتقانىن جان-جۇيكەسىمەن سەزگەندەي بولدى. ارداقتىڭ قاراسىندا ماحاببات تا, الاڭ دا, جالىنىش تا بار ەكەن. قابىلدانعان شەشىمنەن شيرىعۋ دا بايقالادى.
جاعدايدى ەستىگەن سوڭ, قىرمىزى ۇزاق جىلادى. اقمارال تۋرالى ناقتى بىلمەسە دە, بۇرىننان سەزگەنىن ايتتى. ارداق ەشتەڭە دەي المادى. ەركىنەن ايرىلىپ, باسىن تومەن سالعان كۇيى وتىرا بەردى.
كەلەسى كۇنى ەكەۋى سويلەسكەن جوق. قىرمىزىنىڭ كوزى ءىسىپ, كوگەرىپ كەتكەنى سونشا, بولمەدەن شىقپاي قويدى. بالالارعا دا كورىنگەن جوق. ارداق كيىنىپ العان سوڭ, توسەكتە تەرىس قاراپ جاتقان ايەلىنىڭ جانىنا كەلىپ, ۇندەمەي وتىرىپ-وتىرىپ, شارۋاسىنا كەتتى.
كەشكە كەلگەندە قىرمىزى تاماعىن دايىنداپ قويعان ەكەن. داستارحان باسىندا بالالار عانا سويلەدى, ەكەۋى ءۇنسىز وتىردى. تەك بالالار تۇرىپ كەتكەن سوڭ بارىپ, ارداق قىرمىزىنىڭ قولىنان ۇستاپ ەدى, ول بۋلىعىپ جىلاپ جىبەردى. شەشىم قابىلداعان ەكەن. كەلىسەتىنىن ايتتى. بىراق توي-تومالاق, قۇدايى استارعا تەك ءوزى بارعىسى كەلەتىنىن جەتكىزدى. باسقا ۋاقىت بولسا ارداق ايەلىنىڭ بۇل مىنەزىنە كۇلەر ەدى. بىراق قازىر ارداقتا كۇلەتىن شاما جوق. قىرمىزىنى بولەكشە سەزىممەن جاقسى كورىپ, جۇرەگى ەزىلدى.
كەلىنشەگىن كوندىرىپ العان سوڭ, اقمارالعا ۇسىنىس جاسادى. ەكەۋى تاعى كەزدەسىپ, بىرگە تۇسكى اس ىشكەن. ارداق ءسوزىن بىردەن ايتا الماي, ىركىلە بەردى. اقىرى اقمارال جۇمىسىنا اسىعا باستاعان سوڭ, كۇمىلجىپ-كۇمىلجىپ, ازەر دەگەندە ويىنداعىسىن ايتتى. اقمارال مەنىمەن اقىلداسپاي, نەگە ايەلىڭە ايتاسىڭ دەپ رەنجي مە دەگەن. جوق, اقمارال ادەتىنشە رەنجىسە دە, ىشتەي تىندى. ۇندەمەي وتىرىپ قالدى. ءجۇزى تۇنەرە ءتۇستى. سودان سوڭ بارىپ, قىستىعىپ جىلاي باستادى. ارداق بۇرىن اقمارالدىڭ جىلاعانىن كورمەگەن ەدى. ون جەتى جىل ىشىندە مەنسىز نەشە رەت جىلادى ەكەن دەپ ويلادى. ءىشى الاي-تۇلەي بولىپ, نە قوي دەي الماي, نە جۇمىسىڭا كەشىگەسىڭ, اپارىپ تاستايىن دەي الماي, تاعى دا وتىرا بەردى. بىراق اقمارالدىڭ كەلىسەتىنىن سەزدى. كەلىسپەسە, كەلىسكەنشە جالىنباقشى بولدى.
اقمارال كەلىستى. تەك اكەسى ەستىگەندە, قاتتى قارسى بولدى. بىراق قىزىنىڭ تالاي ءتۇندى جىلاۋمەن وتكىزگەنىن بىلەتىن شەشەسى ونى كوندىرىپتى. مۇنىڭ ءبارىن ارداق اقمارالدان ەستىپ, سوڭىن كۇتىپ قانا ءجۇردى. اقىرى ءبارى رەتتەلگەندە بارىپ, اقمارالدىڭ ۇيىنە ءوزى باردى. ءسويتىپ, ارداق اقمارالدى وتىز جەتىگە كەلگەنىندە نەكەلەپ, ايەل قىلىپ الدى.
قىرمىزى دا جاڭا ومىرگە ۇيرەندى. ەكى ايەلى بار ەركەكتىڭ بايبىشەسى اتانعالى تۋىس-تۋعان, جورا-جولداستىڭ الدىندا ابىرويى بۇرىنعىدان دا وسكەندەي كورىنە باستادى. بىرەۋ سۇراسا, ازىلدەپ قانا جاۋاپ قاتادى.
اقمارال بولسا, بىلتىر قىز تۋدى. ارداقتان اۋمايدى. قازىر ول ۇيگە بارعاندا قىزىن اينالشىقتاپ, ارداق جوندەپ تاماق تا ىشپەيدى. اقمارال بالاعا قاراسىن دەپ, كەيىنگى كەزدە كيىمىن دە ول ۇيگە جۋعىزباۋعا تىرىسىپ جۇرگەن.
بىراق كەشە مىنا شالباردى جۋىلىپ تۇرعان جەرىنەن سول ۇيدەن وتەكتەتىپ كيىپ شىققان. ەندى بۇگىن قىرمىزى قايتا وتەكتەپ قويىپتى. قاراسا, ەكەۋى ەكى جەردەن قىر سالعان. بىلتىر دا ءبىر شالباردى ءوستىپ ەدى.
– قىرمىزى, مىنا شالبارعا تاعى ەكى قىر سالىپ تاستاعانسىڭدار ما؟ – دەدى داۋىستاپ. اس ۇيدە قۇربىسىمەن شاي ءىشىپ وتىرعان ايەلى ىلە-شالا جاۋاپ بەردى:
– ەندى, ساعان بىرەۋ ەكى ايەل ال دەدى مە؟
قۇربىسى سىقىلىقتاپ ك ۇلىپ جىبەردى. وسىلاي دەپ جاۋاپ بەرەتىنىن ءبىلىپ تۇرىپ سۇراعان وزىمە دە سول كەرەك دەپ ويلادى ارداق.
