وليمپيادا ورازاعا سايكەس كەلەدى
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 7:35
بيىل رامازان ايى وليمپيادامەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. مۇنداي جاعداي 1976 جىلى مونرەالدا (كانادا) وتكەن جازعى وليمپيا ويىندارىندا دا كەزدەسكەن ەدى. سول ۋاقىتتا دا مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ اراسىنان تۇركيا, ەگيپەت, يران سەكىلدى مەملەكەتتەر حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنە مۇشەلىككە ءوتىپ, سپورتشىلارى ەلىنىڭ نامىسىن قورعاۋ ءۇشىن ۇلكەن دوداعا قوسىلدى.
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 7:35
بيىل رامازان ايى وليمپيادامەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. مۇنداي جاعداي 1976 جىلى مونرەالدا (كانادا) وتكەن جازعى وليمپيا ويىندارىندا دا كەزدەسكەن ەدى. سول ۋاقىتتا دا مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ اراسىنان تۇركيا, ەگيپەت, يران سەكىلدى مەملەكەتتەر حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنە مۇشەلىككە ءوتىپ, سپورتشىلارى ەلىنىڭ نامىسىن قورعاۋ ءۇشىن ۇلكەن دوداعا قوسىلدى.
جالپى, مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ وليمپيادانىڭ كەيبىر تالاپتارىمەن كەلىسە بەرمەيتىندىگىن مويىنداۋىمىز قاجەت. ماسەلەن, قىزداردىڭ كيىمى ادەتتەگىدەي اشىق-شاشىق ەمەس, شاريعات تالاپتارىنا ساي بولسا ەكەن دەيدى. ايتسە دە, ءدىني كوزقاراس تۇرعىسىنان مۇنداي كەدەرگىلەرگە سىن ايتۋ تۇسىنىكتى ءجايت. ەندى, رامازان ايىمەن قاتار كەلگەن وليمپيادادا قاي ەلدىڭ باسشىسى قانداي ءپاتۋا شىعاراتىندىعى حوك ماماندارىنىڭ باسىن قاتىرىپ وتىر. دىنىنە بەرىك ساۋد ارابياسى مەن يراننىڭ شەشىمى ەلدى الاڭداتۋدا. ال, لوندوندا مۇسىلمانداردىڭ ءدىني مەرەكەسىنە سايكەس ۇلكەن جەڭىلدىكتەر جاسالادى. حالال اسحانا, مۇسىلماندىق پارىزىن وتەيتىن ورىندار, ءتىپتى جارىس جوعارى دارەجەدە ءوتۋ ءۇشىن يسلام سانيتارلىق قىزمەتىن الىپ كەلۋدى ءجون ساناپ وتىر. الايدا, وليمپيادانى ۇيىمداستىرۋشىلار مۇسىلماندارعا مىڭ جەردەن جاعداي جاساعانمەن, جارىس ەل ۇيىقتاعاندا باستالمايدى.
مەديتسينا ماماندارى دا وسى ماسەلەگە بايلانىستى از ويلانباپتى. ورازا بەكىتكەن سپورتشىنىڭ كۇشى كەميدى, جىلدامدىعى ازايادى, قابىلەت-قارىمى تومەندەيدى دەپتى. وعان مىسال رەتىندە 2007 جىلى جارىس الاڭىنا اۋىز بەكىتىپ شىققان ەكى الجير ازاماتىنىڭ قارسىلاستارىنان الدەقايدا كەيىن قالىپ قويعاندىعىن مىسال ەتىپ الادى. مۇنداي فاكتىلەر شاشەتەكتەن. بىراق قۇدايدىڭ پارمەنىمەن ورازا ۇستاعان سپورتشىلاردىڭ دا جەڭىسكە جەتكەن تۇستارى اراكىدىك كەزدەسىپ وتىرعان. سوندىقتان, بۇل سۇراققا ءار سپورتشى وزىنشە جاۋاپ ىزدەگەنى دۇرىس-اق.
سپورتشىلاردى ءبىرىنشى جاعدايدا: «ورازا جىل سايىن كەلەدى, ال, وليمپيادا ءتورت جىلدا ءبىر كەلەدى», دەگەن كەرەعار وي مازالامايتىندىعى بەلگىلى. ويتكەنى, وليمپيادا دەگەن كەزدە ەڭ الدىمەن ەلدىڭ نامىسى جوعارى تۇرادى. وسىعان بايلانىستى بۇگىندە ءباسپاسوز بەتتەرىندە ءار ءتۇرلى پىكىرلەر ءورىپ ءجۇر. ماسەلەن, بىردە ءبىر پارىزىن قازا ەتپەيتىن مالايزيا ۆەلوشاباندوزى ورازاسىن قازا قىلماقشى. «اللانىڭ مەيىرىمى شەكسىز. ورازانى بۇيىرعان اللا مەنى دە ۆەلوشاباندوز ەتتى. سوندىقتان, ءاربىر سپورتشى ءۇشىن ەڭ ۇلكەن مۇمكىندىك سانالاتىن وليمپيا ويىندارىندا بۇعىپ قالعىم كەلمەيدى. ورازامنىڭ قازاسىن جارىس اياقتالعان سوڭ وتەيمىن», – دەيدى مالاي سپورتشىسى. ارينە, مۇنداي تاڭداۋعا جول بەرەتىن مالايزيا سياقتى ەلدەر بولعانمەن, ازاماتىنىڭ قيىس باسقان قادامى ءۇشىن جازالايتىن مۇسىلمان مەملەكەتتەرى جوق ەمەس. سوندىقتان, بۇگىندە كوپ سپورتشىنىڭ الدىندا كەسە-كولدەنەڭ «نە وليمپيادا, نە ورازا» دەگەن بولا ما سۇراق تۇر.
2008 جىلى بەيجىڭ وليمپياداسىندا 7-ءشى ورىندى يەلەنىپ, 2010 جىلى ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانعان اۋعان تاەكۆاندوشىسى نەسار احماد ءباحاۆيدى لوندون وليمپياداسىنىڭ التىنىن ەنشىلەيتىن سپورتشى دەپ كۇللى اۋعانستان حالقى ۇمىتتەنىپ وتىر. نەسار دا ەل سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن بارلىعىنان باس تارتاتىنىن مالىمدەدى. «الدىمىزدا ۇلكەن جارىس كۇتىپ تۇر. جاسىم بولسا 27-دە. وليمپيادا – ءار سپورتشىنىڭ سوڭعى مەجەسى. سوندىقتان, بۇل دودا قارساڭىندا اۋىز بەكىتپەيمىن. پارىزىمدى جارىس اياقتالعان سوڭ وتەيمىن. ويتكەنى, ءبىز كۇندەلىكتى جول ءجۇرىپ, قىزۋ جاتتىعۋ ۇستىندە جۇرەمىز. اللا الدىنداعى پارىزىمىزدىڭ ەسەبى ۇلكەن. بىراق, سپورتشىلاردىڭ حالىق الدىنداعى قارىزىن دا ساناتتان ىسىرىپ تاستاماۋ قاجەت», – دەگەن كوشەلى ءسوز ايتىپتى. ۇلىبريتانيا اتىنان وليمپياداعا قاتىسقالى وتىرعان تۇڭعىش مۇسىلمان مو سبيحي دە قازاسىن قاراشا ايىندا وتەۋگە بەل بايلاپتى. گازا قالاسىنىڭ نامىسىن قورعايتىن 20 جاسار باحا ءال-فاررا دا وسىنداي شەشىمگە كەلىپتى.
كەزىندە ەۆرەيلەر «شابات» مەرەكەسى قارساڭىندا جارىستا ونەر كورسەتۋدەن باس تارتاتىن. ونىڭ جارقىن ۇلگىسى رەتىندە 1991 جىلى امەريكالىق جەڭىل اتلەت دجوناتان ەدۆاردستىڭ جەكسەنبى كۇنگى جاتتىعۋدان جالتارعانىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. وسى رەتتە مۇسىلمان سپورتشىلار دا جارىس ەرەجەلەرىن ورىنداۋدان باس تارتادى دەۋگە بولمايدى. ويتكەنى, يسلام دىنىندە مۇسىلماندارعا ۇلكەن جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. ماسەلەن, ساپارداعى جولۋشى, دەنساۋلىعى سىر بەرگەن جان, جۇكتى ايەل سەكىلدى جاعدايعا تاپ بولعاندار پارىزدان بوساتىلادى. بۇگىندە كوپ يسلام عالىمدارى وليمپياداعا اتتانعان سپورتشىلاردى ساپارداعى جولاۋشى رەتىندە قاراستىرادى. ايتسە دە, بۇل سپورتشىلار ءۇشىن ءتيىمدى نۇسقا سانالعانمەن, ناقتى بەكىتىلگەن ءپاتۋا ەمەس. لوندون وليمپياداسىنان كەيىن وسى ماسەلەگە بايلانىستى ناقتى شەشىمدەر جاسالۋى ءتيىس. سەبەبى, ءوزىن دىنگە قايشى ارەكەت ەتتىم دەگەن ويدىڭ جەتەگىندە جۇرگەن سپورتشى جارىستا جۇلدە سالادى دەۋ ابەستىك.
بۇگىندە سپورت الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە دامىعان. سوندىقتان, رامازان ايىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن جارىستار ءجيى بولىپ تۇرادى. بيىل وليمپيادامەن سايكەسسە, ءتورت جىلدان كەيىن فۋتبولدان ەۋروپا چەمپيوناتىمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. وسى تۋراسىندا حوك-ءتىڭ زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى, ۇلىبريتانيانىڭ لافبورو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مامانى رونالد موەن:
– كوپ سپورتشىلار مەنەدجەرلەرىمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋىنا سايكەس ءدىني مىندەتىنەن باس تارتادى. بىراق, مەنەدجەرلەر, جاتتىقتىرۋشىلار سپورتشىنى پسيحولوگيالىق تۇرعىدا مىقتاپ دايىنداعانمەن, ونىڭ ءدىني كوزقاراسىنا, سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەۋى قاجەت. بۇگىندە حوك-قا ءار ءتۇرلى زاڭدى تۇلعالاردىڭ اتىنان ارىز-شاعىمدار ءتۇسىپ جاتادى. اراسىندا وليمپيادا كەزىندەگى اۋىز بەكىتۋ ماسەلەسىن ءجيى كوتەرگەن. شىندىعىن ايتساق, بۇل ماسەلەگە بايلانىستى حوك باسشىلارى ەشبىر ءپاتۋا شىعارا المايدى. ءبىز تەك جارىستىڭ جوعارى دەڭگەيىندە ءوتۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىز. وليمپياداعا 3 مىڭنان استام مۇسىلمان قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. ولاردىڭ جانكۇيەرلەرى دە ەداۋىر كوپ بولادى. سوندىقتان, ولاردىڭ ءدىني پارىزىن وتەۋىنە بارلىق مۇمكىندىكتى جاسايمىز. ال سپورتشىلاردىڭ اۋىز بەكىتۋ ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, ونى ءار ازامات ءوزى شەشكەنى دۇرىس. حوك تالاپتارى بويىنشا مۇسىلماندار وليمپيادا قارساڭىندا ورازادان باس تارتسىن دەگەن قاتال زاڭ جوق, – دەگەن پىكىر ايتادى.
وسى ماسەلە توڭىرەگىندە قازاق سپورتشىلارىنىڭ اراسىندا دا ءدىندى بەرىك ۇستاناتىندار بار. الايدا ازىرگە جارىستان باس تارتامىن دەپ جاتقان سپورتشىنى كەزىكتىرمەدىك.
جاندوس ءبايدىلدا,
جۋرناليست.
الماتى.
